Ik ben een hooggevoelig persoon.
Wat is het eerste waar je aan denkt wanneer ik dat zeg?
Dat ik waarschijnlijk verlegen en introvert ben?
Of heel emotioneel misschien?
Of misschien zelfs dat je bij mij op eieren moet lopen?
De gangbare vooronderstelling is dat hooggevoelige personen
zwakke en breekbare wezens zijn
die gewoon pech hebben gehad in de genetische loterij.
Dat wordt wel duidelijk als je het woord 'gevoelig' googelt.
Je krijgt dan foto's van tandpijn, uitslag
(Gelach)
verwelkte paardenbloemen en huilende mensen.
Gevoeligheid heeft duidelijk een PR-probleem.
(Gelach)
Vandaag wil ik helpen om dat te veranderen.
Misschien vraag je je inmiddels af hoe het is om hooggevoelig te zijn.
Beeld je eens in dat je zintuigen
voortdurend in hoogste staat van alertheid verkeren.
Je hebt ook een levendige innerlijke wereld,
waar alle emoties uitvergroot worden.
Verdriet is een diepe droefheid en vreugde is pure extase.
Je kunt ook ergens onbegrijpelijk veel om geven
en bent grenzeloos empathisch.
Stel je voor dat je voortdurend in osmose bent met alles om je heen.
Hooggevoelige mensen horen vaak dingen als:
"Je bent te gevoelig",
"Neem alles toch niet zo serieus",
of mijn favoriete "Je moet echt flinker worden."
De grote lijn is duidelijk:
als je hooggevoelig bent, is er iets mis met je.
Daar was ik het altijd wel mee eens.
Ik dacht altijd dat ik eigenlijk een waarschuwing moest dragen
of een disclaimer: 'Pas op, hooggevoelig'.
Laat ik jullie eens schetsen wat het zoal betekent om hooggevoelig te zijn.
Om te beginnen heb ik een intens overactieve geest,
wat betekent dat ik hem niet uit kan zetten.
Het betekent ook dat slapeloosheid mijn beste vriend is.
Zoals je begrijpt is dat met name handig op de avond voor een TED Talk.
(Gelach)
Ik kan ook niet kijken naar enge of gewelddadige films,
want de beelden blijven me achtervolgen.
Ik herinner me dat ik als kind naar 'Jaws' keek.
Het traumatiseerde me zo
dat ik niet naar een zwembad wilde,
laat staan naar de zee, jarenlang.
En, genant genoeg,
doe ik mijn oude bijnaam 'Prinses op de erwt' eer aan
als het gaat om slapen in hotelbedden.
Het bed moet niet te hard zijn en niet te zacht, maar precies goed.
Mijn vader grapte ooit
dat ik eigenlijk mijn eigen bed en kussen maar mee moest nemen
om verdere reisproblemen te voorkomen.
(Gelach)
Ik dacht vaak: wat heb ik er aan om zo te zijn, eigenlijk?
De voordelen van hooggevoeligheid werden me langzaam duidelijk.
Ik heb leren waarderen hoe makkelijk ik diepe contacten met anderen kan leggen
en ook dat ik een sterke intuïtie heb die me leidt als een onfeilbare GPS.
Pas toen ik 25 was, ontdekte ik het boek
dat mijn leven zou veranderen:
'Hoog sensitieve personen', door Dr. Elaine Aron.
Ik kon eindelijk een naam geven
aan mijn overweldigende technicolor-ervaring van het leven
en het gaf me hoop dat er anderen net zoals ik waren.
In het boek beschrijft ze hoogsensitieve personen, ofwel HSP's,
als mensen met gevoelige sensorische verwerking als genetisch kenmerk.
Een hele mondvol.
Opmerkelijk genoeg is 15 - 20% van de bevolking HSP.
Ze gebruikt het prachtige acroniem 'DOES'
om HSP's kerneigenschappen te beschrijven.
De 'D' staat voor 'Diepte van verwerking'.
Wij HPS's hebben een fenomenaal vermogen om absoluut alles diepgaand te analyseren.
Mijn favoriete voorbeeld is wat ik het Chinese-restaurant-syndroom noem.
(Gelach)
We kunnen een uur de tijd nemen om alle 40 pagina's van het menu te lezen,
ondanks het feit dat we waarschijnlijk toch ons favoriete gerecht bestellen.
(Gelach)
De 'O' staat voor 'Overstimulatie'.
We laten ons snel overweldigen door de wereld om ons heen.
Ik kom uit Beieren en ik hou van het Oktobertfeest,
maar ik moet na een uur wel weg,
want ik word volstrekt overweldigd
door het gemengde bouquet van gegrilde kip en suikerspinnen,
de kakofonie van liedjes en de enorme mensenmassa's.
Het is te veel voor mijn zintuigen.
De 'E' staat voor 'Empathie': HSP's voelen wat anderen voelen.
Als in dat oude Hebreeuwse gezegde:
'Wanneer de een huilt, proeft de ander zout'.
Als laatste, staat de 'S' voor 'bewust van het Subtiele'.
HSP's zijn als een gevoelige sensor, ze vangen de lichtste signalen op.
Dat betekent helaas ook dat het mensen zijn
die je om drie uur 's nachts wakker maken,
omdat ze een kraan horen druppen in de keuken,
twee verdiepingen lager.
Zoals je ziet, betekent HSP zijn veel meer dan emotionele reactiviteit.
Ik wil het hebben over twee grote misvattingen
als het gaat om HSP-stereotypen.
De eerste aanname is dat HSP's gewoon introverte mensen zijn
die een sjieker label wilden.
(Gelach)
In werkelijkheid zijn 30% van de HSP's extrovert,
wat betekent dat we ze niet simpelweg
in de categorie 'muurbloemen' kunnen parkeren.
HSP's zijn er in vele kleuren pastel.
Ten tweede, omdat de HSP-kenmerken zo vrouwelijk lijken,
nemen velen aan dat het allemaal vrouwen zijn.
Het verbaast je dus misschien dat 50% van hen echter mannen zijn.
In onze maatschappij worden mannen niet geacht gevoelig te zijn,
maar agressief en competitief.
Helaas lijkt het idee dat mannen zowel gevoelig als sterk kunnen zijn
nog een buitenaards concept.
Dit is wel een goed moment om jullie te vertellen
dat ik niet denk dat HSP's beter of slechter zijn dan anderen,
ze zijn gewoon anders.
Ik wil ook graag even kwijt dat ze ondanks alle geruchten
geen lid zijn van het 'Genootschap voor Prinsjes en Prinsesjes'
en dat ze geen geheime handdruk hebben om elkaar aan te herkennen.
(Gelach)
HSP's zijn hetzelfde als iedereen,
behalve dat ze de wereld intenser ervaren.
Mocht je denken dat alle HSP's hetzelfde zijn,
dat is niet zo;
er zijn geen twee HSP's hetzelfde.
Iedere HSP heeft zijn eigen unieke gevoelige vingerafdruk
naast andere identiteitskenmerken,
zoals sekse, etniciteit, en hun culturele en persoonlijke achtergrond.
Ik kan er nog aan toevoegen dat HSP zijn geen ziekte is
en ook geen keuze.
Het is een genetische eigenschap.
We zijn gewoon geboren om mild te zijn.
Iedere keer dat je een HSP vertelt dat hij 'te gevoelig' is,
is het net alsof je iemand met blauwe ogen vertelt dat zijn ogen te blauw zijn.
De kans is groot
dat hoe vaak je het ook zegt,
die ogen net zo blauw zullen blijven.
Als gemeenschap zijn we gevoeligheid als een gebrek gaan zien;
een betreurenswaardige, emotionele Achilleshiel,
die onze optimalisering, robotisering, en afstandelijkheid in de weg staat.
We kleineren maar al te makkelijk de idealisten, dromers en creatieven.
Dat is niet altijd zo geweest.
In vroeger tijden werden filantropen, filosofen, dichters en kunstenaars
geëerd voor hun gevoelige bijdrage aan de maatschappij.
Wie zouden we zijn zonder Mozart of zonder Leonardo da Vinci?
Zonder Anaïs Nin of Balzac?
Of Moeder Teresa of Gandhi?
Onze wereld zou er een tintje donkerder uitzien.
Ik beweer niet dat alle HSP's genieën zijn die de wereld vormgeven.
Maar de meeste HSP's zijn wel oprecht gedreven bezig
met binding en zingeving.
Want ze voelen iedere pijn die ze zien;
ze willen zich inspannen voor de vergetenen en de onfortuinlijken.
Als HSP's hun gevoeligheid proberen te verbergen om erbij te horen,
verliezen we allemaal.
Is een gemeenschap niet veel armer
zonder het kloppend hart van gevoelige creativiteit?
Als verbeelding, intuïtie en empathie in diskrediet worden gebacht?
Ik denk van wel.
Daarom denk ik dat we snel moeten beginnen
met het accepteren en op prijs stellen van gevoeligheid
voor haar temperende effect op een vaak heethoofdige wereld.
Ik denk dat we allemaal gevoelig zijn,
in bepaalde mate en op een bepaalde manier.
HSP's hebben het gewoon in extreme mate.
Daarom gaat het ons allemaal aan hoe we praten en denken over gevoeligheid.
We zullen als gemeenschap
samen de negatieve cultuur inzake gevoeligheid moeten doorbreken
en haar veranderen in een positieve.
We moeten eerst van het idee af dat gevoeligheid een zwakte is,
voordat we van haar sterktes kunnen profiteren.
Door dat te doen, creëren we een omgeving
waarin iedereen veilig zijn kwetsbare kant kan laten zien,
niet alleen HSP's.
Hoe komen we zover
dat we gevoeligheid weer positiever gaan zien en accepteren?
In de gemeenschap
denk ik dat de nood het hoogst is op scholen en in de werkomgeving.
Op scholen zullen we onze onderwijzers moeten trainen
om gevoelige kinderen beter te herkennen en begrijpen.
En voor zowel ouders als leraren geldt
dat ze de goedbedoelde pogingen om ze wat 'flinker' te maken,
zodat ze de wereld beter aankunnen,
zullen moeten staken.
We moeten schapen niet in wolvenkleren dwingen.
In bedrijven
bevoordeelt het systeem vaak diegenen met stalen ellebogen.
Omdat gevoelige mensen
meestal eerder timide en medewerkend zijn
dan competitief,
blijven ze vaak achter op de carrièreladder.
Om dit te veranderen, moeten we een omgeving creëren
waarin alle typen persoonlijkheden op kunnen bloeien
en niet slecht enkele.
Daarom geloof ik
dat het in het belang van de bedrijven zelf is
om gevoelige mensen juist te verwelkomen.
Want zonder hen riskeren ze een tekort aan innovatie,
integriteit en, uiteindelijk, menselijkheid.
Op persoonlijk vlak
kunnen we er allemaal iets aan doen
door te stoppen met oordelen over het subtiele verschil
in die gevoelige mensen.
Voordat je de volgende keer zegt: "Je bent te gevoelig!",
wacht daar dan even mee
en probeer wat begrip op te brengen.
Je zult zien dat een beetje begrip jullie beiden goed zal doen.
Tegen andere HSP's zeg ik:
wees sterk en schaam je niet om jezelf te zijn.
Stop met 'flinker worden'.
Verberg je niet; je bent mooi zoals je bent.
Voel je niet vreemd,
het ligt niet aan jou,
maar aan een wereld waarin corruptie,
geweld en hebzucht de norm zijn.
Zoals Krishnamurti zei:
"Het is geen teken van gezondheid
om je goed te hebben aangepast aan een ernstig zieke gemeenschap."
Toen ik een klein meisje was,
ving ik graag vlinders in onze tuin
om hun schoonheid te bewonderen.
Ik wou ze zó graag beschermen
dat ik besloot om ze in een glazen pot te stoppen,
samen met wat gras en bloemen,
om ze veilig in mijn kamer te bewaren.
Ik kwam er al snel achter:
vlinders gedijen niet in opsluiting.
(Gelach)
Ik begreep toen dat ze niet zaten te wachten op mijn 'redding';
hun kleurrijke bijdrage aan het natuurlijke ecosysteem
was precies als het behoorde te zijn.
Op dezelfde manier,
zouden HSP's niet moeten vluchten
van de pijn van deze wereld naar een veilige bunker.
Het is hun verantwoordelijkheid om zich te laten gelden
en hun gevoelige gaven met ons te delen.
Ik geloof dat we als mensen allemaal worden verbonden
door onze ervaring van gevoeligheid en empathie.
En ik geloof niet dat je HSP hoeft te zijn om daarin een belangrijke rol te spelen.
We worden geconfronteerd met zware politieke-,
culturele- en milieuproblematieken.
Meer dan ooit,
hebben we nu de bijdrage van gevoelige geesten en harten nodig
om ons een weg door de problemen te banen.
Hoe meer we onszelf toestaan
in contact te komen met onze aangeboren gevoelige gaven,
hoe meer we onszelf en onze planeet kunnen genezen.
Geïnspireerd door John Lennon --
die misschien de belangrijkste gevoeligheidshymne ooit heeft geschreven
met 'Imagine' --
wil ik afsluiten met:
vertel me niet dat ik een dromer ben;
ik ben niet de enige die gevoelig is;
ik vertrouw erop dat je me zult helpen
deze wereld wat vriendelijker te maken.
(Applaus)