Oturduğunuz noktayı düşünün.
Zamanda geriye doğru yolculuk edin
ve orası sığ bir denizin dibine batmış olabilir,
kilometrelerce kayalığın altında gömülü olabilir
veya erimiş, berbat bir yerde yüzüyor olabilir.
Fakat yeterince geçmişe gidersek—
yaklaşık 4,6 milyar yıl öncesine,
kendinizi yeni bir yıldızı yörüngesine alan
devasa bir toz ve gaz bulutunun ortasında bulurdunuz.
Fiziğin bazı en büyük ve en küçük gizemleri bu ortamda bulunur:
Kozmik toz topaklarının gizemi.
Yıldızlar arasında bulunan, boş görünen uzay bölgeleri
aslında genelde süpernovaların oraya üflediği
gaz ve toz bulutları içerirler.
Yoğun bir bulut, Jeans kütlesi adı verilen belirli bir sınıra ulaştığında
kendi üzerine çöker.
Küçülen bulut gitgide daha hızlı döner ve ısınır
ve nihayetinde özündeki hidrojeni yakacak kadar sıcak hale gelir.
Bu noktada, bir yıldız doğar.
Yeni yıldızda füzyon başladıkça
bulutun altını ve üstünü yok eden gaz alevleri gönderir
ve ardında gezegen öncesi disk adlı bir gaz ve toz halkası bırakır.
Bu şaşırtıcı bir biçimde rüzgarlı bir yerdir;
gaz girdapları molekülleri birbirlerinden ayırır
ve birbirlerine çarpmalarını sağlar.
Tozun içerisinde küçük metal parçalar, kaya parçaları ve dahası buzlar vardır.
Gökyüzünde bu tür binlerce diski gözlemledik,
çeşitli gelişim seviyelerinde,
toz kümelenerek gittikçe daha büyük kütlelere dönüşürken.
Bir insanın saç telinin eninden yüz kat daha küçük olan toz taneleri,
van der Waals adlı kuvvet aracılığıyla birbirlerine yapışır.
Burada, bir elektron bulutu molekülün bir yanına doğru kayar
ve bir ucunda eksi, diğer ucunda artı yük yaratır.
Zıtlar birbirini çeker ama van der Waals küçük şeyleri bir arada tutabilir.
Ayrıca bir sorun var: Bulut kümeleri belirli bir boyuta ulaştığında
bir diskin rüzgarlı atmosferi
onlar birbirlerine çarptıkça onları sürekli birbirinden ayırmalıdır.
Toz topaklarının ilk gizemi, büyümeye nasıl devam ettikleri sorusudur.
Bir teori bunu statik elektrik yüküne bakarak cevaplıyor.
Enerjiye sahip gama ışınları, x-ışınları ve ultraviyole fotonlar
disk içindeki gaz atomlarındaki elektronları dışarı atar,
böylece pozitif iyonlar ve negatif elektronlar oluşturur.
Elektronlar tozun içine girer ve ona yapışırlar,
onu eksi yüklü hale getirirler.
Şimdi, kümeler rüzgarla birbirine doğru itildikçe
yani rüzgar çarpıştırdıkça onlar yavaşlar.
Yumuşak çarpışmalarda parçalanmazlar
fakat eğer itiş çok güçlüyse asla büyümezler.
Bir teoriye göre, yüksek enerji molekülleri
bazı toz kümelerinden daha fazla elektron çıkarabilir
ve onları artı yüklü hale getirebilirler.
Zıtlar yine birbirini çeker ve kümeler hızla büyür.
Fakat kısa sürede, bir diğer gizem dizisine geçiyoruz.
Meteorlarda bulunan kanıtlardan bildiğimize göre,
bu yumuşak toz topakları sonunda ısınır, erir
ve daha sonra soğuyarak gökkumu adı verilen katı topaklara dönüşürler.
Bunun nasıl ve neden olduğuna dair hiçbir fikrimiz yok.
Dahası bu topaklar oluştuğunda birbirlerine nasıl yapışıyorlar?
Bu elektrostatik kuvvetler çok zayıftır
ve küçük kayalar, yer çekimiyle de bir arada tutulamazlar.
Yer çekimi, orantılı olarak içerilen nesne kütleleri kadar çoğalır.
Bu sebeple yalnızca bacaklarınızın ürettiği gücü kullanarak
küçük bir dağ boyutundaki bir asteroitten,
çaba harcamadan kaçabilirsiniz.
Peki yer çekimi değilse, ne?
Belki de tozdur.
Topakların dışında toplanan yumuşak bir toz kenarı,
Velcro gibi davranabilir.
Birçok gökkumunun, ince malzemelerden
–muhtemelen yoğun tozdan– oluşan küçük bir kenar tarafından çevrildiğinin kanıtı
meteorlarda vardır.
Gökkumu topakları sonunda yaklaşık 1 kilometre büyüklüğündeki
daha büyük kayaların içinde birbirine yapışır
ve son olarak, kendilerini yer çekimiyle bir arada tutacak kadar büyürler.
Çarpışmaya ve büyüyerek daha büyük gövdelere dönüşmeye devam ederler,
bugün bildiğimiz gezegenler de dahil.
Sonunda, aşina olduğumuz her şeyin tohumları --
gezegenimizin boyutu, güneş sistemindeki pozisyonu
ve ögesel bileşimi --
hesaplanamaz derecede büyük, rastgele çarpışmalar serisi tarafından belirlendi.
Toz bulutunu birazcık değiştirirseniz
gezegenimizdeki yaşamın oluşması için gereken koşullar
doğru olmazdı.