به عنوان یک آزمایش فکری تصور کنید که در دهکدهای کوچک زندگی میکنید
و برای غذا وابسته به برکه ماهی محلی هستید.
شما برکه را با سه روستایی دیگر اشتراکی استفاده میکنید.
در ابتدا برکه با ۱۲ ماهی آغاز میکند، و ماهیها زاد و ولد میکنند.
به ازاء هر دو دو ماهی، یک بچه ماهی هرشب اضافه میشود.
خوب، برای اینکه منبع غذاییتان را حداکثر کنید،
هر روز چند تا ماهی باید بگیرید؟
یک لحظه به این خوب فکر کنید.
فرض کنید که بچه ماهیها بلافاصله کاملا بزرگ میشوند
و اینکه برکه با حداکثر ظرفیت شروع میکند،
عواملی هم مانند جنسیت ماهیهایی را که صید میکنید، نادیده بگیرید.
پاسخ؟ یک دانه، و فقط شما نیستید،
بلکه بهترین شیوه برای بیشینه کردن منبع غذای هر یک از اهالی روستا
این است که هر ماهیگیر هر روز فقط یک ماهی بگیرد.
حساب ماجرا از این قرار است.
اگر هر روستایی یک ماهی بگیرد، در شب هشت ماهی باقی میماند.
هر جفت ماهی یک بچه تولید میکند،
و روز بعد، برکه کاملا با دوازده ماهی دوباره پر میشود.
اگر کسی بیشتر از یک دانه بگیرد، تعداد زوجهای مولد افت میکند،
و جمعیت قادر نخواهد بود که جبران کند.
نهایتا، ماهیهای داخل دریاچه تمام خواهند شد،
و همه چهار روستایی را گرسنه میگذارد.
برکه ماهی تنها یک نمونه از مسئلهای کلاسیک
به نام تراژدی منابع مشترک است.
این پدیده نخستین بار در یک جزوه
توسط اقتصاددان «ویلیام فورستر لوید» در سال ۱۸۳۳
در بحثی از چرای بیرویه دامها
در اراضی مشترک یک روستا توصیف شد.
بیش از ۱۰۰ سال بعد، بومشناس « گرت هاردین» این مفهوم را احیا کرد
تا تشریح کند که چه رخ میدهد وقتیکه افراد زیادی
همگی در یک منبع محدود شریک هستند،
مانند چراگاه،
محدودهی ماهیگیری،
فضای سکون،
حتی هوای تمیز.
«هاردین» استدلال کرد که این دست شرایط منافع شخصی کوتاه مدت را
در مقابله با خیر جمعی قرار میدهد،
و برای همه بد ختم میشوند،
و منجر به چرای بیرویه،
صید بیرویه ماهی،
ازدیاد جمعیت،
آلودگی،
و مشکلات اجتماعی و محیط زیستی دیگر میشود.
جنبهی مشترک تراژدی منابع مشترک این است
که شرایطی فراهم میکند که یک فرد برای خودش سود ببرد
در حالیکه اثرات منفی را به جمعیت بزرگتر منتشر میکند.
برای اینکه بفهمیم این به چه معنی است بیایید برگریدم به برکهی ماهی.
هر ماهیگیر مشتاق است
که تا آنجاکه میتواند برای خود ماهی بگیرد.
در حالیکه، هر گونه نزول در جمعیت ماهیها
شامل همهی روستا میشود.
هراسان از اینکه مبادا به همسایهاش ببازد،
یک ماهیگیر نتیجه خواهد گرفت که این به نفع اوست که یک ماهی اضافه بگیرد،
یا دوتا،
یا سه تا.
بدبختانه، این نتیجه را ماهیگیران دیگر هم میگیرند،
و این همان تراژدی است.
بهینه کردن برای خویش در کوتاه مدت در دراز مدت برای همه بهینه نیست.
این یک مثال ساده شده است، ولی تراژدی منابع مشترک
در نظامهای پیچیدهتری از زندگی واقعی هم نقش بازی میکند.
مصرف بیرویهی آنتی بیوتیکها منجر به سود کوتاه مدت در جمعیت دامها
و در درمان بیماریهای عمومی شد،
ولی منجر به تکامل باکتریهای مقاوم به آنتی بیوتیک هم شد،
که کل جمعیت را تهدید میکند.
یک نیروگاه زغالسنگ برق ارزان برای مصرفکنندهها تامین میکند
و به صاحبانش سود میرساند.
این منابع محلی در کوتاه مدت مفید هستند،
اما آلودگی ناشی از استخراج و سوخت زغالسنگ در تمام جو زمین منتشر میشود
و تا هزاران سال باقی میماند.
مثالهای دیگری هم وجود دارند.
آشغال ریختن،
کمبود آب،
جنگل زدایی،
ترافیک،
حتی خریدن آب معدنی داخل بطری.
ولی تمدن بشر ثابت کرده است که قادر به انجام کارهای جالب توجه است.
ما قراردادهای اجتماعی ایجاد میکنیم،
به توافقهای جمعی میرسیم،
دولتها را انتخاب میکنیم،
و قوانین تصویب میکنیم.
همهی اینها برای اینکه خود جمعیمان را از انگیزههای فردیمان نجات دهیم.
کار سادهای نیست، و قطعا همیشه درست انجامش نمیدهیم.
اما انسانها در بهترین شرایط نشان دادهاند که میتوانند این مشکلات را حل کنند
و ما میتوانیم به این کار ادامه دهیم اگر درس «هاردین» را بخاطر بیاوریم.
وقتیکه تراژدی منابع مشترک صادق باشد،
چیزی که برای همه ما خوب است، برای تکتکمان هم خوب خواهد بود.