WEBVTT 00:00:00.026 --> 00:00:06.281 Een historische erfenis die bijna heel Afrika deelt, is die van de kolonisatie: grote Europese rijken die binnenkomen, 00:00:06.281 --> 00:00:11.646 willekeurige grenzen trekken en de inheemse Afrikanen uitbuiten in hun streven naar continentale dominantie. 00:00:11.646 --> 00:00:19.027 En ja, als de kaart er in de jaren 1900 zo uitzag, is het moeilijk om niet aan die imperialistische taferelen te denken. 00:00:19.027 --> 00:00:25.142 Maar zoals met de meeste dingen in Afrika, verhullen grote karakteriseringen veel complexere realiteiten. 00:00:25.142 --> 00:00:30.073 Er zijn talloze hoeken van de kaart waar de relatie tussen autochtoon en nieuwkomer veel complexer was, 00:00:30.073 --> 00:00:34.488 en weinig plaatsen waar die dynamiek grotere langetermijngevolgen had dan Zuid-Afrika. 00:00:34.488 --> 00:00:39.820 De zuidkant van het continent, waar in de afgelopen eeuwen een verbazingwekkend druk web van verhalen is ontstaan, 00:00:39.820 --> 00:00:44.102 is een uitstekend voorbeeld van hoe Afrikanen de teugels van hun verhaal in handen hebben genomen 00:00:44.102 --> 00:00:47.134 en weer overgenomen. Nu, voordat ik nog meer tijd besteed aan pontificating in deze intro, 00:00:47.134 --> 00:00:50.350 heb ik nog heel wat terrein te bestrijken, dus let's do some history! 00:00:50.350 --> 00:00:54.432 Herkenbare menselijke nederzettingen in zuidelijk Afrika zijn ongeveer een half miljoen jaar oud, 00:00:54.432 --> 00:00:58.113 met een anatomisch moderne Homo Sapiens die ongeveer 200.000 jaar geleden evolueerde, 00:00:58.113 --> 00:00:59.055 tijdens het middelste stenen tijdperk. 00:00:59.055 --> 00:01:02.988 Uiteindelijk, en we praten hier over menselijke evolutie dus dat is een lange "uiteindelijk", 00:01:02.988 --> 00:01:06.869 was er wat nieuwe technologie in de stad, want in de eerste of tweede eeuw voor Christus 00:01:06.869 --> 00:01:11.485 kwam de landbouw in zuidelijk Afrika, en in de vroege eeuwen na Christus kwam ijzerbewerking! 00:01:11.485 --> 00:01:16.016 In het zuidwesten domesticeerden semi-nomadische veehouders vee en verbouwden kleine planten, 00:01:16.016 --> 00:01:18.615 terwijl in het oosten grotere en meer permanente nederzettingen ontstonden 00:01:18.615 --> 00:01:21.251 na de komst van de Bantoevolkeren uit Centraal-Afrika. 00:01:21.251 --> 00:01:24.490 Deze groepen brachten de handige kennis van het maken en gebruiken van ijzer mee, 00:01:24.490 --> 00:01:26.739 wat de landbouw aanzienlijk vergemakkelijkte 00:01:26.739 --> 00:01:29.504 en hun stedelijke nederzettingen hielp honderden mensen in leven te houden. 00:01:29.504 --> 00:01:31.825 In de middeleeuwen waren het er enkele duizenden, 00:01:31.825 --> 00:01:36.628 toen het Mapungubwe koninkrijk in de Limpopo vallei in de jaren 1100 en 1200 een enorm handelscentrum werd, 00:01:36.628 --> 00:01:39.459 met sterke banden met handelscentra aan de kust van de Indische Oceaan. 00:01:39.459 --> 00:01:43.644 Mapungubwe en de Limpopo-vallei vielen later onder de paraplu van Groot Zimbabwe, 00:01:43.644 --> 00:01:45.826 maar dat is een verhaal voor een andere keer. 00:01:45.826 --> 00:01:48.009 Tegen het midden van het tweede millennium bevatte zuidelijk Afrika dus 00:01:48.009 --> 00:01:50.776 verschillende etnische en linguïstische groepen... 00:01:50.776 --> 00:01:54.413 maar die diversiteit was van weinig belang voor de Europeanen 00:01:54.413 --> 00:01:57.196 die in de volgende eeuwen naar Afrika zouden trekken. 00:01:57.196 --> 00:02:01.462 In 1487 staken Portugese zeelieden zuidelijk Afrika over naar de Indische Oceaan, 00:02:01.462 --> 00:02:05.399 en de volgende anderhalve eeuw behandelden ze de zuidkust gewoon als een rustplaats. 00:02:05.399 --> 00:02:11.731 Niet zo na 1652, toen de Nederlanders officieel Kaapkolonie stichtten en aan een veel grotere operatie begonnen. 00:02:11.731 --> 00:02:14.962 Vanuit hun haven in de Tafelbaai dreven zij handel in Europese en Aziatische goederen 00:02:14.962 --> 00:02:18.061 met de plaatselijke Khoekhoe-bevolking om proviand te verkrijgen voor passerende zeelieden. 00:02:18.061 --> 00:02:21.175 De haven was voornamelijk gebouwd voor gebruik door de Nederlandse Oost-Indische Compagnie, 00:02:21.175 --> 00:02:24.040 maar stond tegen betaling ook open voor buitenlandse schepen. 00:02:24.040 --> 00:02:28.138 Om dit zakenmodel te maximaliseren, waagden de kolonisten zich buiten de Tafelbaai 00:02:28.138 --> 00:02:30.621 om een deel van de landbouw zelf te doen. Gemakkelijk verdient. 00:02:30.621 --> 00:02:33.273 Het probleem was dat de Khoekhoe enigszins nomadisch waren 00:02:33.273 --> 00:02:36.925 en zich net als de vroege veehouders in de regio per seizoen verplaatsten. 00:02:36.925 --> 00:02:42.224 Maar als Nederlandse boeren op een mooi stuk land stuitten dat op dat moment niet bezet was, 00:02:42.224 --> 00:02:44.035 gingen ze ervan uit dat het "vinders houden" was. 00:02:44.035 --> 00:02:47.799 Toen de Khoekhoe hen beleefd lieten weten dat het land in feite van hen was, 00:02:47.799 --> 00:02:50.765 herzagen de Nederlanders hun oorspronkelijke verklaring in "veroveraars houden" 00:02:50.765 --> 00:02:55.255 en voerden tussen 1659 en 1677 twee oorlogen om hun claim te doen gelden. 00:02:55.255 --> 00:03:00.555 Dit zou een trend zetten, want de Boeren trokken verder landinwaarts met de specifieke bedoeling te blijven. 00:03:00.555 --> 00:03:05.218 De toevallige invoer van pokken in 1713 trof de Khoekhoe bijzonder hard 00:03:05.218 --> 00:03:08.284 en vergrootte de opening voor de Boeren aanzienlijk. 00:03:08.284 --> 00:03:11.234 Eind 1700 werden de Khoehoe niet op grote schaal tot slaaf gemaakt 00:03:11.234 --> 00:03:14.432 of geëxporteerd zoals de West-Afrikanen voor de handel in de Atlantische Driehoek, 00:03:14.432 --> 00:03:17.515 maar ze werden wel degelijk onderdrukt tot een slaafse arbeidersklasse. 00:03:17.515 --> 00:03:22.264 Er waren wel slaven in de Kaapkolonie, maar geen Zuid-Afrikanen. 00:03:22.264 --> 00:03:26.378 Nederlandse zeelieden hadden slaven geïmporteerd uit de Indische Oceaan, meestal moslims, 00:03:26.378 --> 00:03:31.143 wat het raciale klassensysteem nog meer stratificeerde. Houd dat in gedachten, want het zal later opduiken. 00:03:31.143 --> 00:03:34.093 Maar al snel zouden zelfs de Nederlanders niet meer aan de top van de piramide staan, 00:03:34.093 --> 00:03:38.674 door wat Europese geopolitieke slapstick (het is een Napoleon-ding) 00:03:38.674 --> 00:03:42.714 resulteerde dat Groot-Brittannië de Kaapkolonie voor zichzelf annexeerde in het begin van de 19e eeuw, 00:03:42.714 --> 00:03:48.259 en hun eigen kolonisten naar Port Elizabeth stuurde in 1820. Ze stuurden ook belastinginners en schaften de slavernij af, 00:03:48.259 --> 00:03:51.508 en dit is waar de koloniale dynamiek vreemd begint te worden - 00:03:51.508 --> 00:03:54.674 omdat de Boeren al anderhalve eeuw in zuidelijk Afrika woonden, 00:03:54.674 --> 00:03:59.140 in die tijd hadden ze Fransen en Duitsers opgenomen en nu, naast Nederlandse kolonisten, 00:03:59.140 --> 00:04:04.105 beschouwden ze zichzelf als Afrikaners, een lokale bevolking die, na de komst van de Britten, 00:04:04.105 --> 00:04:10.318 nu werd onderdrukt door vreemde indringers. Dat, mijn vrienden, is een geweldige uitwijking. 00:04:10.318 --> 00:04:15.584 Maar het was hun ernst, dus kozen ze voor de niet ongebruikelijke strategie van "wegrennen van Brittannië", 00:04:15.584 --> 00:04:18.661 waarbij ze halverwege de jaren 1830 de Kaapkolonie verlieten om naar het noordoosten te trekken 00:04:18.661 --> 00:04:23.398 en begin jaren 1850 de Oranje Vrystaat en de Zuid-Afrikaansche Republiek op te richten. 00:04:23.398 --> 00:04:26.664 Zoals we eerder opmerkten, was dit land erg bewoond, 00:04:26.664 --> 00:04:31.628 dus laten we naar het oosten gaan om te zien wat de Bantoe-groepen deden. Heel veel. 00:04:31.628 --> 00:04:36.343 Sinds de late jaren 1700 veranderde de hele structuur en demografie van hun samenlevingen. 00:04:36.343 --> 00:04:41.510 Met nieuwe benaderingen van militarisering consolideerden kleine staten zich onder sterkere koningen tot grote staten 00:04:41.510 --> 00:04:44.057 en confederaties om beter te kunnen concurreren voor de handel in de Indische Oceaan. 00:04:44.057 --> 00:04:48.775 Verreweg de grootste speler in dit proces was het Zoeloekoninkrijk onder leiding van Shaka. 00:04:48.775 --> 00:04:53.506 Tot groot genoegen van biografen overal, was Shaka een ingewikkeld en ongewoon personage. 00:04:53.506 --> 00:04:57.272 Op jonge leeftijd verbannen uit de koninklijke familie en vreselijk behandeld door zijn leeftijdsgenoten, 00:04:57.272 --> 00:05:02.820 kwam hij vastberaden terug, soms grenzend aan wreedheid, hij is nooit getrouwd of had geen erkende kinderen, 00:05:02.820 --> 00:05:05.919 en zijn meest vertrouwde adviseur was zijn moeder. Goede zoon! 00:05:05.919 --> 00:05:09.634 Op jonge leeftijd bewees Shaka zich als krijger voor de naburige Mthethwa confederatie, 00:05:09.634 --> 00:05:14.249 en met hun steun werd hij leider van de Zoeloes na de dood van zijn vader in 1816. 00:05:14.249 --> 00:05:19.080 En toen de Mtethwa koning twee jaar later stierf, werd Shaka de dominante speler in die confederatie. 00:05:19.080 --> 00:05:23.280 De Zoeloes breidden zich snel uit door hard te vechten 00:05:23.280 --> 00:05:26.362 en veroverde koninkrijken op te nemen in de nieuwe Zoeloe-staat. 00:05:26.362 --> 00:05:29.978 Toch waren velen geen fan, en migreerden weg van het conflict, 00:05:29.978 --> 00:05:32.327 wat leidde tot een enorme demografische herverdeling, 00:05:32.327 --> 00:05:36.993 waarbij sommige ontheemde groepen zoals de Lozi en Ngoni bijna 1000 mijl naar het noorden trokken. 00:05:36.993 --> 00:05:39.974 Maar Shaka zou het succes van zijn koninkrijk op langere termijn niet meemaken, 00:05:39.974 --> 00:05:43.039 want hij werd in 1828 vermoord door een van zijn halfbroers. 00:05:43.039 --> 00:05:48.902 Toch bleef het Zoeloekoninkrijk sterk, en kwam in het midden van de jaren 1850 de Afrikaner Voortrekkers tegen. 00:05:48.902 --> 00:05:54.602 En dit is waar onze twee plotlijnen samenkomen, en het resulterende grensgebied tussen Afrikaner 00:05:54.602 --> 00:06:00.164 en Britten en Zoeloe en andere Bantu groepen is, whoo! Complex. 00:06:00.164 --> 00:06:04.447 Deze grens zag, zoals vele andere, zowel handel en culturele uitwisseling als conflict, 00:06:04.447 --> 00:06:07.446 met allianties die werden gevormd en beëindigd op basis van pure omstandigheden. 00:06:07.446 --> 00:06:10.913 Dus ook al was de kaart in de jaren 1800 al een groot dambord, 00:06:10.913 --> 00:06:15.661 het is belangrijk op te merken dat zelfs binnen al die staten een dynamische spelersgroep was - 00:06:15.661 --> 00:06:20.225 de zuidelijke kusten werden niet zomaar "Oeps, allemaal Britten!" nadat ze landinwaarts begonnen op te rukken. 00:06:20.225 --> 00:06:23.941 Veel van de opgenomen groepen konden min of meer op dezelfde voet doorgaan, 00:06:23.941 --> 00:06:28.540 zoals de Basotho in de Drakensbergen, die na de veroveringen van de Zoeloes een verbond hadden gesloten 00:06:28.540 --> 00:06:31.689 en in 1868 een autonoom Brits Protectoraat werden. 00:06:31.689 --> 00:06:34.388 De Zoeloes waren echter niet van plan dat aanbod aan te nemen, 00:06:34.388 --> 00:06:38.154 en gaven er de voorkeur aan iedereen die hun land wilde binnendringen een pak slaag te geven. 00:06:38.154 --> 00:06:43.330 Helaas zag Groot-Brittannië dat als een uitdaging. In 1879 vielen zij Zoeloeland binnen, 00:06:43.330 --> 00:06:47.332 maar leden een felle nederlaag bij Isandlwana, waarbij ze ⅔ van hun soldaten verloren 00:06:47.332 --> 00:06:52.412 en "Zoeloe" onmiddellijk tot een wereldwijd synoniem voor moed en kracht tegen koloniale agressie maakten, 00:06:52.412 --> 00:06:55.823 waarbij zelfs het Britse leger hen met een soort gevreesde eerbied bejegende. 00:06:55.823 --> 00:07:00.956 Later dat jaar keerde Engeland terug met vijf keer zoveel soldaten en liet absoluut niets aan het toeval over. 00:07:00.956 --> 00:07:06.437 Tegen de zomer waren de Zoeloes verslagen, hun koninkrijk verdeeld en de laatste grote Bantoe-staat veroverd. 00:07:06.437 --> 00:07:10.452 Het laatste obstakel om het subcontinent te domineren waren de Boeren in het noorden, 00:07:10.452 --> 00:07:14.300 die net de letterlijk wereldschokkende ontdekking van diamanten en goud hadden gedaan 00:07:14.300 --> 00:07:20.363 in de Oranje Vrijstaat en Transvaal. Dus, natuurlijk, deed Groot-Brittannië het schietgrage gegraai. 00:07:20.363 --> 00:07:27.284 Eerst mislukt in 1881, en dan succesvol in 1902, met de hulp van een half miljoen soldaten uit het hele rijk. 00:07:27.284 --> 00:07:31.847 In 1910 werden de verschillende Britse kolonies gereorganiseerd in de Unie van Zuid-Afrika, 00:07:31.847 --> 00:07:35.943 en die verspilde geen tijd met het herstructureren van de mijnen voor een optimale efficiëntie. 00:07:35.943 --> 00:07:39.026 Wat begon als een simpele resource-rush ontwikkelde zich nu 00:07:39.026 --> 00:07:42.808 tot een sterk georganiseerde en uiteindelijk natiebepalende industrie, 00:07:42.808 --> 00:07:46.091 waarbij geen stukje Zuid-Afrika onaangetast bleef door de gevolgen van de mijnbouw. 00:07:46.091 --> 00:07:49.458 De bijna onvoorstelbare macht van deze mijnbouwondernemingen 00:07:49.458 --> 00:07:54.515 was grotendeels een product van controle: over de uitgaande aanvoer van diamanten zodat de prijzen hoog bleven, 00:07:54.515 --> 00:07:58.232 en over de lonen, de werkruimte en zelfs de levensomstandigheden van de mijnwerkers 00:07:58.232 --> 00:07:59.344 die alles groeven en veredelden. 00:07:59.344 --> 00:08:03.264 Dit was vooral moeilijk voor Zuid-Afrikanen met een donkere huidskleur van buiten de chique stadscentra, 00:08:03.264 --> 00:08:06.847 die hun plattelandsgezinnen verlieten om gevaarlijk, arbeidsintensief goudmijnwerk te doen 00:08:06.847 --> 00:08:10.545 voor een extreem laag loon, omdat zelfs dat nog de beste optie was. 00:08:10.545 --> 00:08:12.001 En het was waarschijnlijk moeilijker voor de vrouwen, 00:08:12.001 --> 00:08:14.930 die voor het hele gezin moesten zorgen en de landbouw moesten bedrijven. 00:08:14.930 --> 00:08:20.431 Begin 1900 was Zuid-Afrika zeker niet subtiel bezig met de ongelijke verdeling van land, 00:08:20.431 --> 00:08:24.247 de welig tierende loondiscriminatie of het blanke monopolie op de politieke macht. 00:08:24.247 --> 00:08:28.512 Dit was geen slavernij, maar wel een zeer stevig systeem van discriminatie, 00:08:28.512 --> 00:08:30.895 dat de geschiedenis heeft leren kennen als Apartheid. 00:08:30.895 --> 00:08:34.310 Deze openlijk blank-supremacistische ideologie werd officieel beleid 00:08:34.310 --> 00:08:38.077 nadat de Afrikaner Nationalistische Partij de verkiezingen van 1948 had gewonnen, 00:08:38.077 --> 00:08:41.908 maar de economische, sociale en politieke mechanismen die de Apartheid mogelijk maakten, 00:08:41.908 --> 00:08:44.541 waren al hard aan het werk in de decennia daarvoor. 00:08:44.541 --> 00:08:50.387 Wat hier veranderde was hun intensiteit, en het rigide wettelijke kader dat dit systeem permanent moest maken. 00:08:50.387 --> 00:08:55.135 Interetnische huwelijken waren verboden, scholen leerden mensen van kleur dat ze inferieur waren aan blanken, 00:08:55.135 --> 00:08:57.444 mensen met een donkere huidskleur hadden speciale toestemming nodig om ergens heen te gaan, 00:08:57.444 --> 00:09:02.291 en alle denkbare openbare en particuliere voorzieningen waren gesegregeerd tot aan de trap toe! 00:09:02.291 --> 00:09:07.034 Terwijl ze mensen van kleur macht, middelen of de mogelijkheid om van het openbare leven te genieten ontnam, 00:09:07.034 --> 00:09:09.602 wist de Nationalistische Partij dat ze gekleurde arbeidskrachten nodig had 00:09:09.602 --> 00:09:13.416 om de economie in stand te houden - dus toen gekleurde burgerrechten- en arbeidersgroepen dit inzagen 00:09:13.416 --> 00:09:17.257 en campagne begonnen te voeren tegen de Apartheid, reageerde de regering wreed: 00:09:17.257 --> 00:09:21.339 ze verbood het Afrikaans Nationaal Congres, arresteerde hun politieke en paramilitaire leiders, 00:09:21.339 --> 00:09:27.887 schoot op menigten demonstranten in Sharpeville en Soweto en vermoordde de prominente activist Steve Biko in 1977. 00:09:27.887 --> 00:09:32.035 Biko was geliefd bij de Zuid-Afrikanen vanwege zijn leiderschap in de Black Consciousness Movement, 00:09:32.035 --> 00:09:35.515 die de Apartheidsfout dat mensen met een donkere huidskleur inherent minder waren, aan diggelen sloeg. 00:09:35.515 --> 00:09:40.030 Na zijn activisme en zijn moord waren Zuid-Afrikanen van kleur terecht woedend, 00:09:40.030 --> 00:09:47.629 maar zagen ook in dat Biko gelijk had dat het zo niet hoefde, en sommige Afrikaners merkten dat ook. 00:09:47.629 --> 00:09:50.532 In de jaren tachtig stonden de regering en de economie onder druk 00:09:50.532 --> 00:09:53.602 door aanhoudende burgerlijke onrust en paramilitaire acties, 00:09:53.602 --> 00:09:55.734 de groeiende kracht van vakbonden voor mensen met een donkere huidskleur, 00:09:55.734 --> 00:09:59.282 wijdverbreide sympathie in het buitenland en gerichte internationale economische sancties. 00:09:59.282 --> 00:10:05.047 Entree Nelson Mandela. Nou ja, niet echt "entree", hij zat sinds 1962 gevangen, 00:10:05.047 --> 00:10:09.612 maar terwijl hij nog steeds gevangen zat, cultiveerde hij potentiële hervormers binnen de Nationale Partij, 00:10:09.612 --> 00:10:14.311 op zoek om plooibare Afrikaners ervan te overtuigen dit gebroken systeem los te laten en iets nieuws op te bouwen. 00:10:14.311 --> 00:10:20.059 In 1990 werd F.W. de Klerk president, en hij en Mandela onderhandelden over een reeks hervormingen, 00:10:20.059 --> 00:10:23.324 zoals de legalisering van alle politieke partijen, de vrijlating van politieke gevangenen 00:10:23.324 --> 00:10:26.290 en de eerste multiraciale verkiezingen in Zuid-Afrika - 00:10:26.290 --> 00:10:30.354 die in 1994 door een pas bevrijde Mandela met een grote meerderheid werden gewonnen. 00:10:30.354 --> 00:10:33.103 Hij voltooide de Klerk's proces van ontmanteling van de Apartheid 00:10:33.103 --> 00:10:36.786 en zette Zuid-Afrika op koers naar een trotse multiraciale democratie. 00:10:36.786 --> 00:10:39.735 Bijna drie decennia later is er nog veel werk aan de winkel, 00:10:39.735 --> 00:10:45.382 maar nu institutioneel racisme niet langer een officieel beleid is, is het mogelijk dat werk te doen. 00:10:45.382 --> 00:10:47.544 Zoals de meeste plaatsen op het Afrikaanse continent 00:10:47.544 --> 00:10:53.762 heeft Zuid-Afrika de afgelopen eeuwen een absolute wringer doorgemaakt - tussen migratie, handel, 00:10:53.762 --> 00:10:59.092 ziekte, kolonisatie, convergentie, uitbuiting, onderdrukking, verzet en bevrijding. 00:10:59.092 --> 00:11:03.736 En alle etnische en culturele groepen die Zuid-Afrika hun thuis noemen speelden een integrale rol, 00:11:03.736 --> 00:11:08.422 en het is al mijn grote spijt dat ik ze niet allemaal in deze video heb kunnen bespreken. 00:11:08.422 --> 00:11:15.220 Maar deze grote diversiteit is een echte schat die elk beetje onderzoek beloont met een nieuw perspectief op dit verhaal, 00:11:15.220 --> 00:11:20.600 en het is de reden dat Zuid-Afrika zijn bijnaam " De Regenboognatie " zo verdient. 00:11:21.150 --> 00:11:25.877 Hartelijk dank voor het kijken! Zoals ik hopelijk heb laten zien, is deze geschiedenis op zichzelf al fascinerend, 00:11:25.877 --> 00:11:31.333 maar als Amerikaan was het verhaal vooral intrigerend omdat er zoveel directe vergelijkings- en contrastpunten zijn 00:11:31.333 --> 00:11:37.081 tussen de Amerikaanse en Zuid-Afrikaanse verhalen. Maar dat is een deel van de vreugde van Black History Month! 00:11:37.081 --> 00:11:41.916 Alles leren op één gebied kan andere aspecten van de wereldwijde zwarte ervaring belichten. 00:11:41.916 --> 00:11:46.011 En om deze video te gebruiken als springplank voor jou om meer te ontdekken over de Black History, 00:11:46.011 --> 00:11:50.046 heb ik in de beschrijving hieronder een aantal leuke bronnen gelinkt. Ik hoop echt dat je ze bekijkt.