အရွယ်ရောက်တော့ အမြဲနားမလည်မိတာက
ဘာလို့များမိဘတွေကစည်းကမ်းတွေကို လိုက်နာခိုင်းလဲဆိုတာပါ။
ဆိုပါစို့၊ ဘာလို့ ကျွန်တော်မြက်ရိတ်ဖို့လိုတာလဲ။
ဘာလို့ အိမ်စာက အရမ်းကြီးအရေးကြီးတာလဲ။
ဘာလို့ ယာဂုထဲ jelly bean တွေထည့်လို့မရတာလဲ။
ကလေးဘဝမှာ အဲလိုမေးခွန်းတွေနဲ့ ပြည့်နေခဲ့ပါတယ်။
ကလေးဖြစ်ခြင်းရဲ့သာမာန်ကိစ္စတွေနဲ့ တစ်ခါတစ်လေ သိသွားမိတာက
ဘာလို့ဆိုတာ သေချာမသိတောင် မိဘစကား နားထောင်တာ အကောင်းဆုံးပဲဆိုတာပါ။
သူတို့ ကျွန်တော့ကို ဝေဖန်ပြီး မစဉ်းစားစေချင်လို့ မဟုတ်ပါ
သူတို့ဆုံးမမှုက မောငိနှမတွေကြား တင်းမာမှုကို သင့်မြတ်ဖို့နဲ့
သင့်မြတ်ဖို့နဲ့ ကျွန်တော့ကို လောကရဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေ နားလည်စေချင်တာပါ။
တစ်ချိန်တည်း လွှဲရှောင်မရတဲ့ ရှိရင်းစွဲကို အမြဲ လက်မခံတာ သေချာဖို့ပါ။
ဒါဟာ ပညာရေးရဲ့ အရမ်း အကျိုးရှိတဲ့
နည်းလမ်းတစ်ခုဆိုတာ သဘောပေါက်ခဲ့တယ်။
အနှစ်သက်ဆုံးဆရာ ဘရာဇီးသား စာရေးဆရာနဲ့ကျောင်းဆရာ Paulo Freire က
ပညာရေးလိုအပ်ချက်ကို အရေးပါတဲ့ နိူးကြားခြင်းနဲ့ တူညီတဲ့
လူသားဆန်မှုအတွက်အသုံးပြုဖို့ တိတိကျကျပြောထားပါတယ်။
သူ့ရဲ့ အကျော်ကြားဆုံးစာအုပ် "Pedagogy of the Oppressed" မှာဖေါ်ပြထားတာက
"အခြားသူတေွကို လူသားအစစ် အမှန်ဖြစ်ခြင်းမှ တားနေလို့ကတော့
ဘယ်သူမှလူသားအစစ်အမှန်ဖြစ်နိုင်မည် မဟုတ်" တဲ့။
ဒီအကြောင်း တစ်လောက တော်တော် တွေးနေခဲ့တယ်၊လူသားဆန်မှုစိတ်ကူးပါ။
အထူးသဖြင့် ဒီကမ္ဘာထဲက ရာနှုန်းပြည့် လူသားအဖြစ် အသိမှတ်ပြုခံရတဲ့
အထူးအခွင့်အရေးပေးအပ်တာ ခံရတဲ့သူတွေပါ
ပြီးခဲ့တဲ့လတွေတစ်လျှောက်မှာ
အမည်မပေါ်တဲ့ လူမည်းယောကျ်ားတွေ၊ မိန်းမတွေဟာ သူတို့ရဲ့အသက်တွေကို
ရဲတွေ၊ကင်းစောင့်တွေရဲ့လက်မှာ ယူဆောင် တာခံရတာ ကမ္ဘာကကြည့်ခဲ့တယ်။
ဒီအဖြစ်တွေနဲ့ ဒါတွေနောက်က ဖြစ်သမျှ အားလုံးဟာ ကလေးဘဝနဲ့အမေရိကမှာ
လူမည်းယောကျ်ားလေး ပျိုးထောင်တာနဲ့ဆိုင်တဲ့
မိဘတွေလုပ်ခဲ့တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေဆီ ပြန်ခေါ်သွားပါတယ်။
အခု နားလည်သလို ကျွန်တော် အမြဲနားမလည်ခဲ့ပါဘူး။
တွေးမိတာက ဒါဟာဘယ်လိုခက်ခဲမယ်၊ ညညကျွန်တော်အိမ်ပြန်လာဖို့အတွက်
ကျွန်တော့ ကလေးဘဝအပိုင်းအစတွေကို ဆုတ်ဖြဲပစ်ခဲ့ရတာမျိုးဟာ သူတို့အတွက်
ဘယ်လို တရားမျှတမှုမရှိ လဲဆိုတာကို ခံစားမိခဲ့ကြမလဲဆိုတာပါ။
ဥပမာ တွေးမိတာက တစ်ည ၁၂နှစ်သားတုန်းကပေါ့၊
အခြားမြို့ကို ညအိပ်ကွင်း ဆင်းထွက်တုန်းကဖြစ်ပုံကိုပါ။
ကျွနိတော်တို့သူငယ်ချင်းတွေ Super Soakers ဝယ်ပြီး
ရေဖြည့်ထားတဲ့ ကိုယ်ပိုင်စစ်ပွဲဇုန် ဟိုတယ် ကားရပ်စခန်းကို ပြန်ခဲ့တယ်။
ကားတေွနောက်မှာကျွန်တော်တို့ပုန်း၊
လမ်းမီးတိုင်တွေကြားက အမှောင်ထဲကိုပြေးဝင်
အကန့်အသတ်မဲ့တဲ့ရယ်သံဟာ စင်္ကြတစ်လျှောက်ပျံ့နှံလျက်ပေါ့ဗျာ။
ဒါပေမဲ့ ၁၀မိနစ်အတွင်းမှာပဲ
အဖေအပြင်ထွက်လာပြီး လက်မောင်းရင်းကနေ
ကျွန်တော်တို့အခန်းထဲကိုဆွဲခေါ်သွာလိုက်တာ တစ်ခါမှမကြုံဘူးတဲ့ဆုပ်ကိုင်ခြင်းနဲ့ပေါ့။
သူ့လုပ်ပုံက သူငယ်ချင်းတွေရှေ့မှာ
ကျွန်တော်ဘယ်လိုငကြောင်ပုံပေါက် စေခဲ့လဲဆိုတာျမပြောနိုင်ခင်
မင်း ဒီလောက်တောင် နုံရလား ဆိုပြီးလှောင်ပါတယ်။
ကြောက်စိတ်ကသူ့မျက်နှာကို လောင်မြိုက်ရင်း ကျွန်တော့မျက်လုံးကို
ကြည့်ပြောလိုက်တာက "သားရေ စိတ်တော့မကောင်းဘူးကွာ၊
ဒါပေမဲ့ မင်းရဲ့လူဖြူသူငယ်ချင်းတွေလို မင်းလုပ်လို့မရဘူးလေ။
သေနတ်ပစ်တမ်းကစားလို့မရဘူး။
အမှောင်ထဲမှာ လှည့်ပတ်ပြေးလို့မရဘူး၊
မင်းရဲ့သွားတွေနောက်ကလွဲပြီး ဘယ်မှာမှ မင်းပုန်းလို့မရဘူးကွ။"
သူဘယ်လောက်တောင်ထိတ်လန့်ခဲ့မလဲဆိုတာ အခုသိပါပြီ၊
ညရဲ့ ဟင်းလင်းပြင်ထောင်ချောက်ထဲ ဘယ်လိုအလွယ်တကူကျသွာနိူင်တယ်၊
တစ်ယောက်ယောက်က ဒီရေဟာ ဒါတွေအားလုံးကိုဆေးပစ်လိုက်ဖို့
အကြောင်းကောင်းတစ်ခုလို့ ထင်မှားမိလိမ့်မယ်ဆိုတာ၊
ဘဝတစ်ခုလုံး ဒီလိုမှာကြားချက်တွေနဲ့ လွှမ်းမိုးခံထားတာပါ။
အမြဲလက်တွေကို လူမြင်တဲ့နေရာမှာထား၊ သိပ်မြန်မြန်မလှုပ်နဲ့၊
နေဝင်သွားရင် ခေါင်းစွပ်ကိုချွတ်ချထားလိုက်။
မိဘတွေက မောင်နှမတွေကိုအကြံပြုချက် ဝတ်ရုံထဲမှာပျိုးထောင်ခဲ့တာပါ။
အဆုတ်က အသက်ရှုတာ သူများ ခိုးမရအောင် အချက်ပေးခေါင်းလောင်းအများကြီး
ဒီအရေပြားကို သူတို့ မမှတ်သားမိအောင်လို့။
ကြုတ်၊ဒါမှမဟုတ် ဒြပ်မဟုတ်ပဲ ကလေးတွေအဖြစ်ရှိဖို့ပါ။
ဒါ ကျွန်တော်တို့ကို သူများထက်ပိုကောင်း အောင်လုပ်ပေးနိုင်တယ်ထင်လို့မဟုတ်ဘူး၊
ရိုးရိုးလေး၊ကျွန်တော်တို့ကို အသက် ဆက်ရှင်ချင်တယ်ဆိုတာကြောင့်ပါ။
လူမည်းသူငယ်ချင်းတွေလည်း ဒီလိုမှာကြားချက်နဲဲ့ကြီးလာတာပါ။
ဒီဟောပြောချက်ပေးချိန်က ကျွန်တော်တို့ဟာ မြေကြီးထဲထုရိုက်ဖို့ခံရလောက်အောင်
Nအဆင်သင့်ဖြစ်နေတဲ့သံချောင်းနဲ့ အမှားခံရလောက်အောင်ကြီးလာတဲ့အခါ၊
လူတွေက အမည်းရောင်ဒြပ်ကို ကြောက်စရာ အဖြစ်နာမ်တူပြုတဲ့အခါမှာပေါ့။
ဒါပေမဲ့ ရိုးရိုး ကလေးတစ်ယောက် အနေနဲ့ပဲ မဖြစ်နိူင်တာကို
သိပြီးကြီးပြင်းလာရတာဟာ ကလေးကို ဘာဖြစ်သွားစေလဲဗျာ။
အသက်ရှူဖို့ ဆယ်ကျော်သက်တွေရဲ့ ပေါက်ကရစိတ်ကူးတွေဟာ
စူးစမ်းချင်လို့ကိုမရအောင် အန္တရယ်များလွန်းတယ်
အမှားလုပ်ခြင်းရဲ့ စည်းစိမ်ကျခွင့် ပေးမထားဘူးပေါ့။
တစ်ဦးဦးရဲ့သွယ်ဝိုက်တဲ့ ဘက်လိုက်မှုဟာ
သူနောက်မနက် မနိူးတာရဲ့ အကြောင်းဖြစ်လောက်တယ်ပေါ့။
ဒါပေမဲ့ ဒါက ကျွန်တော်တို့ကို ပိတ်ပင်တဲ့ အရာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
အကြောင်းက ခန္ဓာကိုယ်တွေဟာ ကျည်ဆံနောက်မြီးအတွက်မဟုတ်ပဲ
စွန်လွှတ်၊ကြိုးခုန်ပြီး ဗိုက်ပေါက်တဲ့ အထိရယ်မောကြဖို့ဆိုတာ
နားလည်အောင်ပျိုးထောင်ပေးတဲ့ မိဘတွေ ရှိနေလို့ပါ။
အတန်းထဲမှာ လက်တွေဘယ်လိုမြှောက်ရမယ် ဆိုတာသင်ပေးတဲ့ ဆရာတွေရှိပြီး
အညံ့ခံဖို့အချက်ပြတာမဟုတ်ပဲ
အညံ့ခံဖို့တစ်ခုတည်းသောအကြောင်းက
ကျွန်တော်တို့ဟာဒီကမ္ဘာနဲ့ မတန်ဘူးဆိုတဲ့ အတွေးပါ။
ဒီတော့ လူမည်းအသက်တွေ အရေးပါတယ် တစ်ပါးသူတွေမပါဘူးလို့ ပြောတာမဟုတ်ပါ။
ပြောရရင် အကြောက်တရားမဲ့တဲ့ တည်ရှိခြင်းနဲ့ ထိုက်တာကို အတည်ပြုရမှာမို့ပါ။
များပြားတဲ့ အကြောင်းတွေက မတန်ဘူးလို့ပြောတော့
ကျွန်တော့သားဟာ မွေးတဲ့အခိုက်မှာပဲ
အပြစ်ရှိတယ်လို့ထင်တာမခံရတဲ့ သူ့လက်က အရုပ်တစ်ခုဟာ
အရုပ်တစ်ခုထက်ဘာနဲ့မှအထင်မှားမခံရတဲ့ ကမ္ဘာမှာ နေချင်တယ်။
ပြီးတော့ ကျွန်တော် ငြင်းဆိုတာက ဒီကမ္ဘာကို အသစ်တစ်ခုခုအသွင်မဆောက်တည်နိုင်ဘူး၊
ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့အမည်ကို
တီရှပ်တစ်ထည် ဒါမှမဟုတ် ဂူပေါ်မှာ ရေးစရာမလိုတဲ့ တစ်နေရာ၊
လူတစ်ယောက်တန်ဘိုးဟာ သူတို့ရဲ့
အဆုတ်တွေဆိုတာထက် ဘာကမှ ပြဋ္ဌာန်းမထားတဲ့နေရာ၊
ကျွန်တော်တို့ တစ်ဦးခြင်းစီ အသက်ရှုလို့ ရတဲ့နေရာဆိုတာပေါ့။
ကျေးဇူတင်ပါတယ်။
(လက်ခုပ်သံများ)