Sa palagay mo, paano naadik ang tao, halimbawa sa heroin?
Parang tanga lang diba?
Obvious naman,
heroin ang sanhi ng pagkaadik sa heroin.
Ganito yon:
kung gagamit ka ng heroin sa loob ng 20 araw, sa ika-21 na araw
hahanaphanapin na ng katawan mo ang droga
dahil ito sa mga "chemical hooks" nito
Yun ang ibig sabihin ng addiction.
Pero may problema
Ang akala nating alam natin sa addiction ay mali.
Halimbawa, pag nabalian ka ng balakang, dadalhin ka sa ospital
tatarakan ka ng "diamorphine" sa loob ng ilang linggo or ilang buwan.
Ang diamorphine ay heroin
Ang totoo, mas malakas na heroin 'to kaysa sa mabibili sa kalye
kasi purong puro sya, walang halo.
May mga tao ngayon na binibigyan
ng sandamakmak na purong heroin sa mga ospital ngayon.
Ibig sabihin marami sa kanila ang magiging adik?
Pero ayon sa mga pagaaral hindi to nangyayari.
Ang lola mo hindi naging adik dahil sa operasyon nya.
Paano nangyari yon?
Ang nalalaman natin sa addiction ay galing sa mga eksperimento
na ginawa sa unang bahagi ng ika-20 siglo.
Simple lang ang ginawang eksperimento
kumuha ka ng daga, ikulong mo at bigyan ng dalawang bote ng tubig.
Ang isa tubig lang ang laman, ang isa naman may cocaine o heroine.
Ang karaniwang mangyayari ay babalikbalikan
ng daga ang tubig na may droga, babalik-balikkan nya 'to
hanggang ikamatay nalang nya to. Pero pag dating ng dekada 70
si Bruce Alexander, isang propesor ng Sikolohiya ay may napansin na problema
sa experimento, dahil mag isa lamang ang daga
wala syang ibang pwedeng gawin kundi mag droga.
Naisip nya, ganon din kaya ang mangyayari
kung ibahin natin ang eksperimento? Kaya gumawa sya ng "Rat Park".
Parang paraiso para sa mga daga, ginandahan nya ang kulungan
may mga bola at ginawang parang playground, marami ding mga kasama
at hinayaan sialang mag-sex ng mag-sex. Wala nang hahanapin pa.
Pero andoon pa din ang tubig na may droga.
Eto ang nakakagulat na nila sa Rat Park
halos di galawin ng mga daga ang tubig
na may droga. Kung gamitin man, ay paminsan minsan lang
at walang daga na na overdose. Pero baka naman daga lang
ang ganon. Buti na lang may ganon ding
eksperimento sa mga tao.
Ang Vietnam War.
Mga 20% Amerikanong sundalo sa Vietnam ay gumamit ng heroin.
Maraming natakot,
dahil akala nila pagbaliik ng mga sundalo magakaroon ng
libu-libong mga adik. Pero pagkatapos ng gera
sinubaybayan nila ng mga sundalo iba ang napansin nila
walang ni-rehab, o kahit withdrawal man lang
95% sa kanila kusang tumigil pag uwi.
Kung base sa lumang pagaaral parang malabo 'to. Pero
kung maniniwala ka kay Prof. Alexander, malinaw ang lahat,
kasi, kung makikipag sagupaan ka sa malyaong kagubatan
tapos di mo naman ginusto, at pwede kag mamatay ano mang oras
iisipin mo ring parang magandang libangan ang droga;
pero pag nakauwi ka na, sa pamilya't kaibigan mo ay
parang nakalaya ka din sa kulungan at inilagay
sa "Rat Park" na para sa tao; hindi to tunkol sa
kemikal, kundi tunkol sa kulungan mo.
Dapat nating baguhin natin ang ideya tunkol sa addiction.
Ang mga tao ay kailangan ng ibang tao sa paligid nya.
Pag tayo ay masaya at malusog makikisalamuha tayo.
Pero pag di natin 'to magawa,
Dahil nagiisa tayo, o malaki ang dinadala, hahanap tayo
nang kahit anong bagay na nakaka pag pasaya sa 'tin.
Pwedeng walang tigil na pakikipag text o chat
Pwedeng porno, video games, internet, sugal o droga.
Basta hahanap tayo ng "ka-bonding" dahil natural yan sa tao
Ang paraan na makawala sa masamang koneksyon ay guamawa ng
maayos na koneksyon, kumonek sa mga taong gusto mo.
Ang addiction is sa lamang tanda ng pagkakalyo sa mga tao
nakikita to sa ating paligid.
Nararamdaman nating lahat to.
Simulla ng Dekada 50, kumonti ang bilang ng mga kaibigan ng karaniwang
Amerikano, at pababa ng pababa ang bilang na to.
Habang papalaki naman ang kanilang mga bahay naman
ay papalaiki ng papalaki.
Bahay, kaysa sa kaibigan. Mga kasangkapan kaysa sa kapwa.
Halos 100 taon na tayong lumalaban sa droga.
at lumalala lang to.
Imbes na guamaling ang mga tao at umayos ang buhay,
ay tinakwil natin sila, mas naging mahirap
para sa kanila magkaroon ng matinong trabaho,
inalisan natin sila ng at suporta pag nahuli natin silang tumitira,
ikinukulong natin sila sa mga tunay na kulungan,
mga taong di maayos ang kalagayan
na maslalong sumasama dahil sa pagkamuhi sa kanila dahil silay adik.
Lagi na lang ang pagbangon ng mga indibidual ang ang pinaguusapan
Pero ngayon dapat, pag usapan ang pagbangon ng lipunan.
Kasi may problma tayo bilang isang grupo.
Kaliangan ang lipunan natin ay maging tulad ng "Rat Park"
at hindi tulad ng mga kulungan.
Kaliangang mag bago ang paraan ng ating pamumuhay,
at bumalik sa pakikipag kapwa.
Ang kabaliktaran ng adik ay hindi paggaling kabaliktaran ay ugnayan.
Ang video na to ay nabuo sa pakikipag ugnayan kay Johann Hari
ang sumulat sa librong,
"Chasing the Scraeam: The First and Last Days on the War on Drugs".
Minabuti nyang makipag tulungan sa amin para mapalaganap ang kaisipang ito.
Kung pwede sana ay basahin nyo to.
Salamat sa Patreon.com sa suporta sa mga video namin.
Gung gusto nyo pang makapanood ng iba pa ikatutuwa namin ang inyong suporta.
Meron ding interactive na bersyon ng video na to
Basahin na lang ang link sa baba