Ben Washington DC'de yaşıyorum.
Fakat Hindistan Orissa'da, Sindhekele köyünde büyüdüm.
Babam devlet memuruydu.
Annem okuma yazma bilmez ama bana,
"Bir krala yalnızca kendi krallığında saygı duyulur,
bir şaire ise her yerde." derdi.
Bu yüzden, büyüyünce şair olmaya karar verdim.
Fakat teyzemin finansal desteği olmasaydı,
neredeyse okula gidemeyecektim.
Okumak için Sambalpur'a gittim,
bölgedeki en büyük kasaba,
okuldayken ilk defa televizyonu gördüğüm yer.
Yüksek öğrenim için
Amerika'ya gitme hayalim vardı.
Fırsat ayağıma geldiğinde de,
borçla alınmış uçak bileti ve cebimde 20 dolarla
iki okyanus aştım.
Amerika'da ekonomi yüksek lisansımı yaparken,
bir araştırma merkezinde yarım gün çalıştım.
Kazandığım az parayla,
hem kendimi geçindirip,
hem de babama ve ağabeyime para gönderiyordum.
Benim hikâyem eşsiz değil.
Her yıl milyonlarca insan göç ediyor.
Ailelerinin yardımıyla, okyanuslar,
çöller, ırmaklar, dağlar aşıyorlar.
Hayallerini gerçekleştirmek için, hayatlarını riske atıyorlar.
Bu hayal, bir yerlerde ortalama bir işe sahip olmak
ve böylece eve para göndererek, daha önce onlara yardım etmiş olan
ailelerine yardımcı olmak kadar
sade bir hayal.
Dünyada 232 milyon göçmen var.
Bu insanlar, doğdukları yerde değil
başka ülkelerde yaşayan insanlar.
Eğer yalnızca göçmenlerin yaşadığı
bir ülke olsaydı,
nüfus olarak Brezilya'dan
daha kalabalık olurdu.
Fransa'dan daha büyük
bir ekonomiye sahip olurdu.
Bunların 180 milyonu fakir ülkelerden
ve düzenli olarak ülkelerine para gönderiyorlar.
Bu paralara işçi dövizi deniyor.
Buradaki bir gerçek sizi şaşırtabilir:
413 milyar dolar. 413 milyar dolar,
geçen yıl, gelişmekte olan ülkelere göçmenler tarafından
gönderilen para miktarı.
Gelişmekte olan ülkelerdeki göçmenlerin,
gelişmekte olan ülkelere gönderdiği para;
413 milyar dolar.
Bu olağanüstü bir rakam,
çünkü kalkınma yardımı paraları
toplamının üç katı büyüklüğünde.
Hâlâ siz ve ben,
Washington'daki meslektaşlarım,
durmadan kalkınma yardımı hakkında
tartışıp görüşüyoruz.
Fakat işçi dövizlerini bozukluklar diye görmezden geliyoruz.
Doğru. İnsanlar ayda ortalama 200 dolar gönderiyorlar.
Fakat bu milyonlarca insan tarafından
aylarca tekrar edildiğinde,
bu paranın miktarı, yabancı para akışının toplamını buluyor.
Hindistan'a, geçen sene 72 milyar dolar geldi.
Bu bilişim ihracatından daha büyük.
Mısır'da, işçi dövizleri Süveyş Kanalı gelirlerinin
üç katı büyüklüğünde.
Tacikistan'da, işçi dövizleri gayri safi yurt içi hasılanın yüzde 42'si.
Somali veya Haiti gibi
daha fakir, küçük, kırılgan ve savaş mağduru ülkelerde
işçi dövizleri cankurtaran halatı gibiler.
Hiç şüphesiz bu akışın ekonomiler
ve fakir insanlar üzerinde çok büyük etkileri vardır.
İşçi dövizleri kişisel yatırım paralarının aksine,
ülkedeki ilk sorun belirtisinde
geri çekilmezler.
Aslında bir sigorta görevi görüyorlar.
Ailenin başı dertte olduğunda,
zorluk ve zor zamanlar ile karşılaştığında
işçi dövizleri artıyor, sigorta görevi görüyorlar.
Göçmenler, o zaman daha çok para gönderiyorlar.
Resmi kurumlar aracılığıyla,
hükûmetler aracılığıyla gitmek zorunda olan
kalkınma yardım paralarının aksine, işçi dövizleri
doğrudan yoksula,
aileye ulaşır.
Sık sık da iş tavsiyesi ile.
Nepal'de yoksul insanların dağılımı,
yoksul insanların nüfus içinde dağılımı,
1995 yılında yüzde 42 idi.
2005'de, yani 10 yıl sonra,
politik kriz ve ekonomik kriz zamanında,
yoksul insanların dağılımı yüzde 31'e geriledi.
Yoksullukta bu düşüşün çoğu, yaklaşık yarısının
başka bir yoksul ülkeden,
Hindistan'dan gelen işçi dövizleri
sayesinde olduğuna inanılıyor.
El Salvador'da çocuklar arasında okulu bırakma oranı,
işçi dövizi gelen ailelerde
daha düşük.
Meksika ve Sri Lanka'da
yeni doğan bebeğin ağırlığı,
işçi dövizi gelen ailelerde daha yüksek.
İşçi dövizleri özenle sarılmış dolarlardır.
Göçmenler eve gıda için, ihtiyaçların alımı için,
evlerin inşa edilmesi için,
eğitim masrafları için,
yaşlıların sağlık masrafları için, arkadaşlar ve aileye
iş yatırımı için para gönderiyorlar.
Ameliyat gibi veya düğün gibi özel durumlarda
evlerine daha fazla para gönderiyorlar.
Yine çok uzaktaki,
katılamadıkları, beklenilmedik
cenaze törenleri için
para gönderiyorlar.
Her ne kadar bu paralar iyi şeylere sebep oluyorsa da,
bu 400 milyar dolarlık
işçi dövizi akışının önünde
engeller var.
Bunların en önemlilerinden biri,
aşırı yüksek para gönderme maliyeti.
Para gönderme şirketleri ücretlerini,
fakirleri sömürmek üzere ayarlıyorlar.
Şöyle diyecekler;
"Eğer 500 dolara kadar para göndermek istiyorsan,
sabit 30 dolar fiyat ödemelisin."
Eğer yoksulsan ve göndermek için sadece 200 doların varsa
30 dolar ücret ödemek zorundasın.
Dünya çapında para gönderme
maliyeti ortalama yüzde 8.
Yani 100 dolar gönderdiğinde
öbür taraftaki aile ancak
92 dolar alıyor.
Afrika'ya para göndermenin
maliyeti daha da fazla:
Yüzde 12.
Afrika içerisinde para gönderme
maliyeti daha da fazla:
Yüzde 20'nin üzerinde.
Örneğin, Benin'den Nijerya'ya para göndermek.
Sonra Venezuela'nın durumu var.
Döviz kontrolü yüzünden
100 dolar gönderdiğinizde,
karşı taraftaki aile
10 dolar bile alıyorsa şanslısınız.
Tabii ki hiç kimse Venezuela'ya resmi yollarla
para göndermiyor.
Hepsi valizlerin içinde gidiyor.
Maliyet her nerede yüksekse,
para gizli olarak gider.
Daha kötüsü,
birçok gelişmekte olan ülkede
ülke dışına para göndermek
tamamen yasak.
Birçok zengin ülkede de belirli ülkelere
para göndermek tamamen yasak.
Öyleyse para göndermek için daha iyi,
daha ucuz hiçbir seçenek yok mu?
Var.
M-Pesa, Kenya'da insanların işlem başı sadece 60 sent sabit maliyet ile
para gönderme ve almasına
imkân tanıyor.
ABD Merkez Bankası, Meksika ile birlikte başladıkları bir program ile
para transfer şirketleri ile
Meksika'ya işlem başına sadece
67 sent sabit maliyet ile para gönderme imkânı sağlıyor.
Yine de bu daha hızlı, daha ucuz ve daha iyi seçenekler
para aklama korkusu yüzünden
uygulanamıyor.
Para aklama ile bu küçük işçi dövizi işlemleri arasında
herhangi bir bağlantıyı,
herhangi bir anlamlı ilişkiyi destekleyen
çok az veri olmasına rağmen.
Birçok uluslararası banka
para transfer şirketlerinin banka hesaplarını
barındırmaktan sakınıyor, özellikle de
Somali'ye hizmet verenlerin.
Somali, yıllık kişi başına düşen gelirin
sadece 250 dolar olduğu bir ülke.
Ortalama olarak Somali'ye giden aylık işçi dövizleri,
bu miktardan daha büyük.
İşçi dövizleri, Somali'nin can damarlarıdır.
İşte sağ elin yardım yaparken
sol elin düzenlemeler ile
bu ekonominin can damarını
kesmesine bir örnek daha.
Bir de benim gibi, köylerdeki yoksul insanların durumu var.
Köylerde para alabileceğiniz tek yer,
postaneler.
Dünya üzerindeki devletlerin çoğu,
postanelerin para gönderme şirketleri ile
özel ortaklık kurmalarına izin veriyorlar.
Eğer köydeki babama para göndermem gerekirse,
bu özel para gönderme şirketleri
aracılığıyla göndermek zorundayım.
Maliyeti yüksek olsa bile.
Daha ucuz bir seçeneğim yok.
Bu işin bitmesi gerek.
Peki uluslararası organizasyonlar
ve sosyal girişimciler eve para gönderme maliyetini
düşürmek için ne yapabilirler?
İlk olarak, 1.000 dolar altı için daha gevşek düzenlemeler olmalı.
Devletler, küçük işçi dövizlerinin
para aklama olmadığının farkına varmalılar.
İkincisi; devletler, postaneler ile para gönderme şirketleri arasındaki
özel ortaklıkları durdurmalılar.
Hatta postane ile
geniş bir ağa sahip, fakirlere hizmet veren
ulusal bankacılık sistemleri arasındaki ortaklığı da.
Aslında rekabeti desteklemeli,
ortaklık açmalılar.
Böylece maliyetleri düşürürüz.
Telekomünikasyon endüstrisinde yaptıkları gibi.
Orada neler olduğunu gördünüz.
Üçüncüsü; büyük hayırsever organizasyonlar,
temelinde kâr amacı gütmeyen
işçi dövizi platformu oluşturmalılar.
Düşük maliyetle para göndermelerini sağlamak için
para gönderme şirketlerine hizmet edecek ve
dünyadaki bütün karmaşık düzenlemelerle uyumlu,
kâr amacı gütmeyen
bir işçi dövizi platformu oluşturmalılar.
Kalkınma topluluğu,
işçi dövizi gönderme maliyetinin yüzde 8'den
yüzde 1'e düşürmesini amaçlamalı.
Eğer maliyetleri yüzde 1'e düşürürsek,
yılda 30 milyar dolar tasarruf edilir.
30 milyar dolar, her yıl Afrika'ya giden
çift taraflı yardım bütçesinin tamamından daha fazla.
Bu, gezegendeki en büyük bağışçı ülke Amerika'nın
toplam yardım bütçesinden daha büyük
ya da neredeyse eşit.
Aslında tasarruflar 30 milyar dolardan daha büyük olabilir,
çünkü havale kanalları aynı zamanda
yardım, ticaret ve yatırım amacıyla da kullanılmakta.
Aileye ulaşan bu döviz akışı için
diğer büyük engel de
göçmen işçilerin ödediği büyük,
fahiş ve yasa dışı işe alınma ücreti.
Göçmen işçiler, onlara işi bulan
aracılara para ödüyorlar.
Birkaç yıl önce Dubai'deydim.
Bir işçi kampını ziyaret ettim.
Akşam saat 8, karanlık, sıcak ve nemliydi.
İşçiler yorucu ve zor
iş günlerinden geri dönüyorlardı
ve Bangladeşli bir inşaat işçisi ile
sohbet etmeye başladım.
Kafası,
eve para göndermek ile meşguldü.
Birkaç aydır eve para gönderiyordu
ve bu paranın çoğu
iş bulma ajansına ve ona işi bulan
aracıya gidiyor.
Kafamda, aylık havale için
bekleyen karısını
hayal edebiliyordum.
İşçi dövizi gelir.
Kadın parayı alır
ve çocukları bakarken
parayı iş bulma ajansına verir.
Bu sona ermeli.
Bu sadece Bangladeşli inşaat işçilerinin değil, bütün işçilerin durumu.
Bu sorundan muzdarip
milyonlarca göçmen işçi var.
Bangladeşli bir inşaat işçisi,
ona yıllık 2.000 dolar kazandıran bir iş için,
ortalama 4.000 dolar iş bulma ücreti ödüyor.
Bunun anlamı, hayatının iki veya üç yılında,
aslında iş bulma ücretini ödemek için
para gönderiyor.
Ailesi parayı alamaz.
Bu sadece Dubai'de değil, dünyadaki bütün büyük şehirlerin
karanlık sokaklarında böyle.
Bu sadece Bangladeşli inşaat işçileri için değil,
dünyanın her yerinden işçiler için böyle.
Sadece erkekler değil.
Kadınlar da, özellikle yasa dışı
işe alınmaya karşı savunmasız.
İşçi dövizi alanında olan en yeni
ve heyecan verici şeylerden biri,
ülke dışındaki birikimin ve bağışların
yenilik yoluyla nasıl tedavüle sokulacağıyla ilgili.
Göçmenler eve para gönderir
ama aynı zamanda yaşadıkları yerde
büyük miktarda para biriktirirler.
Yıllık göçmen tasarrufunun
500 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.
Bu paranın çoğu,
yüzde sıfır faiz veren banka mevduatında bekletiliyor.
Eğer bir ülke gelir ve
yüzde üç ya da yüzde dört faiz teklif edip de
bu paranın kendi ülkelerinde
okul, yol, havalimanı ve raylı sistemde
kullanılacağını söylerse,
çoğu göçmen onlara
parasını verecektir,
çünkü bu sadece maddi bir kazanç değil,
aynı zamanda ülkelerinin
gelişmeye devam etmesi için verilen bir fırsat.
Göçmenlere bu tahvilleri satmak için
havale kanalları kullanılabilir,
çünkü aylık para
göndermeye geldiklerinde,
aslında onlara bunu satabilirsiniz.
Ülke dışından gelen bağışı tedavüle sokmak için de
aynı şeyi yapabilirsiniz.
Hindistan'daki bir raylı sisteme
yatırım yapmak
ve köyümdeki sıtmayla mücadele çabalarına
katkıda bulunmak isterdim.
İşçi dövizleri, kazanca en çok ihtiyacı
olanların hedeflendiği bir yolda,
iki yer arasında refah paylaşımının
harika bir yoludur.
İşçi dövizleri, insanları güçlendirir.
İşçi dövizleri ve işe alımın,
daha güvenli ve ucuz olması için
elimizden geleni yapmalıyız.
Bu yapılabilir.
Bana gelince,
şimdilik 20 yıldır Hindistan'dan uzaktayım.
Eşim Venezuelalı.
Çocuklarım Amerikan.
Gitgide kendimi dünya vatandaşı gibi hissediyorum.
Yine de doğduğum ülkeye olan
özlemim artarak devam ediyor.
Aynı anda hem Hindistan'da hem de Amerika'da olmak istiyorum.
Ebeveynlerim artık orada değiller.
Kardeşlerim de taşındılar.
Benim oraya para göndermek için bir nedenim yok.
Hâlâ orada olmak ve bağlantıda kalmak için
zaman zaman arkadaşlarıma,
akrabalarıma, köyüme
para gönderirim.
Onlar benim benliğimin birer parçası.
Çok çalışan göçmenler için
ve yoksulluk döngüsünden
kurtulma mücadeleleri için
hâlâ bir şair olmaya çalışıyorum.
Teşekkürler.
(Alkışlar)