Οι πιγκουίνοι έχουν κατακτήσει
τη φαντασία και τις καρδιές
των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο εδώ και χρόνια.
Όμως, ενώ στη λαϊκή φαντασία
θεωρούνται άγαρμπα και αξιαγάπητα πουλιά
με ατελείωτους πολυπληθείς πληθυσμούς,
η αλήθεια είναι ότι οι πιγκουίνοι είναι υπερβολικά χαριτωμένοι,
συχνά πεισματάρηδες,
και οι πληθυσμοί τους μειώνονται ραγδαίως.
Η κατάσταση της πραγματικής τους ζωής είναι περισσότερο επισφαλής
απ' ότι νομίζει ο κόσμος.
Και αν δεν αλλάξουν οι τρέχουσες τάσεις,
σε λίγο καιρό
θα βρίσκουμε τους πιγκουίνους μόνο στις ταινίες.
Υπάρχουν πολλά πράγματα για τους πιγκουίνους
που τους κάνουν περίεργα πουλιά, τρόπος του λέγειν.
Κατ' αρχήν,
είναι από τα λίγα είδη πουλιών που δε μπορούν να πετάξουν,
έχοντας εξελιχθεί από πουλιά ικανά να πετούν
πριν από 60 εκατομμύρια χρόνια.
Παραδόξως, ο κοντινότερος συγγενής τους
είναι το αλμπατρός,
ένα πουλί γνωστό για το τεράστιο άνοιγμα των φτερών του
και τις εξαιρετικές ικανότητές του να πετά ψηλά.
Μπορεί να φαίνεται περίεργο
ότι η απώλεια της ικανότητας να πετά
θα ήταν ένα εξελικτικό πλεονέκτημα,
αλλά οι κοντές, σαν πτερύγια, φτερούγες των πιγκουίνων
και τα συμπαγή οστά τους
τους επιτρέπουν να κολυμπούν ταχύτερα και να βουτούν βαθύτερα
απ' όλα τα πουλιά στη Γη,
καλύπτοντας ένα οικολογικό κενό που κανένα άλλο πουλί δε μπορεί.
Οι πιγκουίνοι κατοικούν στο νότιο ημισφαίριο,
και είναι ένα από τα λίγα είδη πουλιών
που μπορούν να αναπαραχθούν στα πιο κρύα περιβάλλοντα.
Αλλά σε αντίθεση με την κοινή πεποίθηση,
δεν περιορίζονται μόνο σε κρύες περιοχές,
ούτε υπάρχουν πιγκουίνοι στο Βόρειο Πόλο.
Στην πραγματικότητα, μόνο 4 από τα 18 είδη πιγκουίνων
ζουν και αναπαράγονται στην Ανταρκτική.
Οι περισσότεροι πιγκουίνοι ζουν
σε υπό-εύκρατες και εύκρατες περιοχές.
Ακόμη και ο πιγκουίνος των νήσων Γκαλαπάγκος ζει και αναπαράγεται
ακριβώς κοντά στον ισημερινό,
στην ακτή της Νότιας Αμερικής.
Τους συναντούμε επίσης στη Νότια Αφρική,
στη Ναμίμπια,
στην Αυστραλία,
και τη Νέα Ζηλανδία,
όπως και σε κάποια νησιά
του νοτίου Ατλαντικού,
του Ειρηνικού,
του Ινδικού,
και του Νότιου Ωκεανού.
Οι πιγκουίνοι, αν και περνούν το 75% της ζωής τους στη θάλασσα,
πρέπει να βγαίνουν στην ακτή κάθε χρόνο
για να αναπαραχθούν και να πτερορρεύσουν.
Αυτό το κάνουν σε πολλές περιοχές,
από τις προσωρινά καλυμμένες με πάγο περιοχές της Ανταρκτικής,
στις ακτές της Νότιας Αφρικής και τη Ναμίμπια,
στις βραχώδεις παραλίες των υποανταρκτικών νήσων,
μέχρι τραχιές ηφαιστειώδεις επιφάνειες στα Γκαλαπάγκος.
Τα διαφορετικά είδη πιγκουίνων
έχουν διαφορετική πρακτική χτισίματος της φωλιάς.
Κάποιοι σκάβουν λαγούμια στη βρωμιά, στην άμμο ή σε ξηρά γκουανό·
άλλοι κάνουν φωλιές σε συστάδες χόρτων·
και άλλοι χτίζουν φωλιές με χαλικάκια, ξυλαράκια και κόκαλα
ενώ υπάρχουν και εκείνοι που δε χτίζουν καθόλου φωλιές.
Αν και οι περισσότεροι πιγκουίνοι γεννούν το πολύ, δυο αυγά,
τα δυο μεγαλύτερα είδη,
ο Βασιλικός και ο Αυτοκρατορικός πιγκουίνος,
γεννούν ένα και μοναδικό αυγό,
όπου το επωάζουν πάνω στα πόδια τους
για περίπου δυο μήνες.
Δυστυχώς, 15 από τα 18 είδη πιγκουίνων
εμφανίζονται ως απειλούμενα,
σχεδόν απειλούμενα,
ή βρίσκονται σε κίνδυνο
από τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης.
Τις τελευταίες δεκαετίες,
βλέπουμε τον πληθυσμό της παγκόσμιας κοινότητας
των περισσότερων ειδών των πιγκουίνων
να μειώνεται κατά 90%,
και δυο από αυτά,
τους Κιτρινομάτηδες και τους Πιγκουίνους των νήσων Γκαλαπάγκος,
να έχουν φτάσει σε μόλις λίγες χιλιάδες.
Οι πιγκουίνοι είναι ενδεικτικό είδος,
της παροιμιώδους έκφρασης «το καναρίνι στο ορυχείο».
Για να το θέσω απλά, αν οι πιγκουίνοι πεθαίνουν,
σημαίνει ότι οι ωκεανοί μας πεθαίνουν.
Δυστυχώς, οι ανθρώπινες δραστηριότητες ευθύνονται,
σε μεγάλο βαθμό, γι' αυτή τη μείωση.
Ιστορικά, οι πιγκουίνοι είχαν
να αντιμετωπίσουν πολλές αντιξοότητες.
Η μαζική συλλογή των αυγών των πιγκουίνων
και η περισυλλογή των περιττωμάτων
των θαλασσοπουλιών Γκουανό από τις φωλιές τους
προκάλεσαν τη δραματική μείωση
πολλών ειδών πιγκουίνων.
Αν αναρωτιέστε
τι δουλειά έχουν οι άνθρωποι με τα περιττώματα θαλάσσιων πτηνών,
χρησιμοποιούνταν ως συστατικό
σε λιπάσματα και σε μπαρούτι,
που είναι τόσο πολύτιμα
ώστε κατά τον 19ο αιώνα,
ήταν γνωστά ως άσπρος χρυσός.
Σύγχρονες απειλές για τους πιγκουίνους περιλαμβάνουν την καταστροφή
τόσο του θαλάσσιου όσο και του χερσαίου φυσικού περιβάλλοντος,
εισαγόμενα αρπακτικά,
παγίδες σε αλιευτικά δίχτυα,
και μόλυνση από πλαστικά και χημικά.
Επίσης, έχουν υπάρξει πολλές πετρελαιοκηλίδες μεγάλης κλίμακας
τα τελευταία 50 χρόνια
που σκότωσαν ή που είχαν επιπτώσεις
σε δεκάδες χιλιάδες πιγκουίνους ανά τον κόσμο.
Ωστόσο, οι δυο κύριες απειλές για τους πιγκουίνους σήμερα
είναι το φαινόμενο του θερμοκηπίου
και η υπεραλίευση.
Το φαινόμενο του θερμοκηπίου έχει πολλαπλές επιπτώσεις στους πιγκουίνους,
από τη διακοπή της παραγωγής των γόνων των ψαριών,
που οφείλεται στον μειωμένο σχηματισμό πάγων στην Ανταρκτική,
την αύξηση της συχνότητας
και τη σοβαρότητα των καταιγίδων
που καταστρέφουν φωλιές,
μέχρι τη μετακίνηση των ρευμάτων ψυχρών υδάτων
που μεταφέρουν το θήραμα των πιγκουίνων μακριά
από τα εδάφη αναπαραγωγής και ανασκαφής των πιγκουίνων.
Παρόλο που οι άνθρωποι
μπορεί να είναι η μεγαλύτερη απειλή για τους πιγκουίνους,
ταυτόχρονα είμαστε και η μεγαλύτερή τους ελπίδα.
Δραστηριοποιούνται πολλά προγράμματα έρευνας και διατήρησης
για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος των πιγκουίνων
και για την αποκατάσταση ευάλωτων πληθυσμών.
Με μικρή βοήθεια από εμάς
και κάποιες αλλαγές στις πρακτικές
που έχουν επιπτώσεις στον πλανήτη και τους ωκεανούς,
υπάρχει ελπίδα οι φίλοι μας με το σμοκιν
να είναι ακόμη κοντά μας και τον επόμενο αιώνα.