เมื่อสองปีที่แล้ว
โรงเรียนธุรกิจมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด (Harvard Business School) ได้เลือก
โมเดลธุรกิจที่ดีที่สุดของปีนั้น
โดยเลือกการโจรกรรมโซมาลี (Somali piracy)
ซึ่งในช่วงเวลาเดียวกันนั้น
ฉันได้ค้นพบว่า มีผู้เดินเรือ 544 คน
ถูกจับเรียกค่าไถ่ไว้บนเรือ
ที่ส่วนใหญ่ทอดสมอ ห่างจากชายฝั่งโซมาเลียไม่ไกลนัก
ในระยะที่มองเห็นได้ง่ายๆ
และฉันได้รู้ข้อเท็จจริงทั้งสองนี้ และคิดว่า
อะไรกำลังเกิดขึ้นกับธุรกิจการเดินเรือ
และคิดต่อไปว่า เรื่องนี้เกิดขึ้นกับอุตสาหกรรมอื่น ด้วยไหม
เราจะเห็นกัปตันเครื่องบิน 544 คน
ถูกจับในเครื่องบินจัมโบ้ของพวกเขา
บนทางวิ่ง เป็นเดือนๆหรือเป็นปีไหม
เราจะเห็นคนขับรถโดยสารข้ามจังหวัด 544 คนถูกจับไหม
มันจะไม่เกิดขึ้นหรอก
ฉันจึงเริ่มรู้สึกฉงนสนใจ
และฉันค้นพบข้อเท็จจริงอีกอย่างหนึ่ง
ซึ่งสำหรับฉันแล้ว น่าประหลาดใจมากกว่า
มันแทบจะเป็นข้อเท็จจริงที่ฉันไม่เคยรู้มาก่อน
จนเมื่ออายุ 42, 43 ปี
นั่นคือโดยพื้นฐานแล้ว เรายังคงพึ่งพาการขนส่งทางเรืออยู่
เพราะบางทีสาธารณชนทั่วไป
คิดว่าการขนส่งทางเรือเป็นอุตสาหกรรมที่ล้าสมัย
เป็นการนำส่งโดยเรือใบ
พร้อมกับโมบี ดิกส์ (Moby Dicks) และ แจ็ก สแปร์โรวส์ (Jack Sparrows)
แต่การขนส่งทางเรือ ไม่ได้เป็นเช่นนั้น
การขนส่งทางเรือสำคัญอย่างยิ่งสำหรับเรา อย่างที่เคยเป็นมาก่อน
มีส่วนในการค้าโลกถึง 90 เปอร์เซ็นต์
เพิ่มจำนวนขึ้นถึงสี่เท่า ตั้งแต่ปี 1970
เราต้องใช้การขนส่งทางเรือมากขึ้น อย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน
แม้กระนั้นก็ตาม สำหรับอุตสาหกรรมใหญ่ขนาดนี้ --
มีเรือที่่กำลังเดินอยู่ในท้องทะเลขณะนี้ 100,000 ลำ --
ซึ่งมองแทบไม่เห็นเลยทีเดียว
ในสิงคโปร์ มันดูน่าหัวเราะที่จะพูดอย่างนั้น
เพราะว่าที่นี่ ธุรกิจการเดินเรือมีอยู่มากเสียจนกระทั่ง
เหมือนเอาเรือไปติดไว้บนหลังคาโรงแรมเลยทีเดียว
(เสียงหัวเราะ)
แต่ที่อื่นๆในโลก
ถ้าคุณไปถามสาธารณชนทั่วๆไป ว่าพวกเขารู้อะไรบ้าง
เกี่ยวกับการขนส่งทางเรือ และปริมาณการค้าขายที่ขนส่งทางทะเล
คุณจะได้ใบหน้าที่ว่างเปล่า
ถ้าคุณถามใครสักคนบนท้องถนน
ว่าพวกเขาเคยได้ยินชื่อ ไมโครซอฟท์ ไหม
ฉันคิดว่า พวกเขาจะบอกว่า เคย
เพราะพวกเขาจะรู้ว่า คนพวกนั้นทำซอฟท์แวร์
ที่ใช้กับเครื่องคอมพิวเตอร์
และใช้งานได้เป็นบางครั้งบางคราว
แต่ถ้าคุณถามพวกเขาว่า เคยได้ยินชื่อเมอส์ก (Maersk) ไหม
ฉันสงสัยว่า คุณจะได้คำตอบเหมือนกันหรือเปล่า
แม้ว่า เมอส์ก
ซึ่งเป็นแค่บริษัทเดินเรือหนึ่ง ในบรรดาหลายต่อหลายบริษัทนั้น
มีเงินได้ประจำปีมากในเกณฑ์เดียวกับ ไมโครซอฟท์
(60.2 พันล้านดอลลาร์)
เอาละ ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น
สองสามปีที่แล้ว
ผู้บัญชาการทหารเรือของกองทัพเรืออังกฤษ--
เขามีตำแหน่งเป็นผู้บัญชาการทหารเรือ
ถึงแม้ว่าผู้นำกองทัพบก ไม่ถูกเรียกว่า ผู้บัญชาการภาคพื้นดินก็ตาม
เขากล่าวว่าพวกเรา และเขาหมายถึง
ประเทศอุตสาหกรรมทั้งหลายในโลกตะวันตก
ซึ่งทนทุกข์จากการมองไม่เห็นท้องทะเล (sea blindness)
เรามองไม่เห็นสิ่งต่างๆ ในท้องทะเล
ในฐานะที่เป็นที่ประกอบการอุตสาหกรรม หรือการงาน
มันเป็นเพียงแค่บางสิ่งที่เราบินอยู่เหนือมัน
พื้นสีนํ้าเงินบนแผนที่ทางอากาศ
ไม่มีอะไรให้เห็นว่ากำลังเคลื่อนไหว
ดังนั้น ฉันจึงต้องการจะเปิดตาของตัวเอง
ต่อการมองไม่เห็นท้องทะเลของตัวเอง
ฉันจึงวิ่งเข้าหาทะเล
เมื่อสองปีที่แล้ว ฉันได้เดินทาง
ไปกับเรือเมอส์ก เค็นดัล (Maersk Kendal)
เป็นเรือสินค้าขนส่งคอนเทนเนอร์ขนาดกลาง
ขนตู้คอนเทนเนอร์เกือบ 7,000 ตู้
ฉันออกจากเมืองเฟลิกซ์โทว์ (Felixstowe)
ทางชายฝั่งทะเลตอนใต้ของอังกฤษ
และไปสิ้นสุดที่ตรงนี้ ในสิงคโปร์
ห้าสัปดาห์ต่อมา
มีอาการเจ็ทแล็ค น้อยกว่าอาการที่มีอยู่ตอนนี้มากทีเดียว
และมันเป็นการรู้แจ้งเห็นจริง
เราเดินทางผ่านห้าทะเลใหญ่
สองมหาสมุทร ท่าเรือเก้าแห่ง
และได้เรียนรู้มากมาย เกี่ยวกับธุรกิจการเดินเรือ
และหนึ่งในสิ่งแรกๆ ที่ทำให้ฉันประหลาดใจ
เมื่อฉันขึ้นเรือเคนดัล
ก็คือ ผู้คนทั้งหลายไปอยู่ที่ไหนกันหมด
ฉันมีเพื่อนในกองทัพเรือที่บอกว่า
พวกเขาออกเรือไปกันครั้งละ 1,000 คน
แต่บนเรือเคนดัลนี้ มีลูกเรือเพียง 21 คน
นั่นก็เพราะว่า ธุรกิจการเดินเรือมีประสิทธิภาพมาก
ระบบคอนเทนเนอร์ได้ทำให้มีประสิทธิภาพอย่างมาก
ปัจจุบัน เรือต่างๆ มีระบบอัตโนมัติ
สามารถทำงานได้ด้วยลูกเรือจำนวนน้อย
และมันยังหมายถึง จากคำพูด
ของเจ้าหน้าที่ยามฝั่งท่าเรือที่ฉันได้พบ
ชาวเรือโดยเฉลี่ยที่คุณพบเห็น
ในเรือคอนเทนเนอร์ จะเหน็ดเหนื่อยหรือไม่ก็หมดเรี่ยวแรง
เพราะการเดินเรือของการขนส่งทางเรือสมัยใหม่
เป็นการลงโทษโดยแท้ ในสิ่งที่การเดินเรือเรียกว่า
องค์ประกอบที่เป็นมนุษย์ของมัน
วลีที่แปลกที่พวกเขาดูเหมือนจะไม่ได้ตระหนัก
ว่าฟังดูเป็นอมนุษย์นิดๆ
ดังนั้นคนเดินเรือส่วนมาก ซึ่งปัจจุบันทำงาน บนเรือคอนเทนเนอร์
มักจะมีเวลาอยู่บนบก น้อยกว่าสองชั่วโมง ในแต่ละครั้ง
พวกเขาไม่มีเวลาได้พักผ่อน
อยู่ในทะเลเป็นเวลาหลายๆเดือน แต่ละครั้ง
และแม้ว่า เมื่อพวกเขาอยู่บนเรือ
พวกเขาก็ไม่มีโอกาสเข้าไปใช้ในสิ่งที่
เด็กอายุห้าขวบก็ใช้ได้ ซึ่งก็คืออินเตอร์เน็ต
และอีกสิ่งหนึ่งที่ทำให้ฉันประหลาดใจ เมื่อฉันอยู่บนเรือเคนดัล
คือคนที่นั่งถัดจากฉันไปนั้น --
ไม่ใช่พระราชินี ฉันไม่รู้ว่าทำไมพวกเขาถึงจัด ให้ฉันนั่งอยู่ใต้รูปภาพของเธอ --
แต่รอบๆโต๊ะอาหาร ในห้องโถงสำหรับเจ้าหน้าที่นั้น
ฉันนั่งถัดจากชายชาวพม่าคนหนึ่ง
ฉันนั่งตรงข้ามกับชาวโรมาเนีย ชาวโมลดาเวียน และคนอินเดีย
โต๊ะถัดไปเป็นชายชาวจีน
และในห้องกะลาสีเรือ ทั้งหมดเป็นชาวฟิลิปปินส์
นั่นคือเรือที่ทำงานเป็นปกติ
มันเป็นไปได้อย่างไร
เพราะการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วมากที่สุด
ในธุรกิจการเดินเรือตลอด 60 ปีที่ผ่านมา
เมื่อคนทั่วไปส่วนใหญ่หยุดที่จะสังเกตเห็น
ในสิ่งที่ถูกเรียกว่า การจดทะเบียนเรือแบบเปิด (open registry)
หรือ เรือชักธงสะดวก (flag of convenience)
เรือต่างๆในปัจจุบัน ชักธงของประเทศไหนๆก็ได้
ที่ให้จดทะเบียนธงได้
คุณสามารถรับธง จากประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลได้
เช่น โบลีเวีย หรือ มองโกเลีย
หรือเกาหลีเหนือ แม้ว่ามันไม่ได้เป็นที่นิยมนักก็ตาม
(เสียงหัวเราะ)
เราจึงมีกะลาสีเรือที่มีหลากหลายเชื้อชาติทั่วโลก
และกะลาสีที่ย้ายที่ไปได้เรื่อยๆ อยู่บนเรือ
และนั่นเป็นสิ่งที่ทำให้ฉันประหลาดใจ
และเมื่อเราเข้าไปในน่านนํ้าของโจรสลัด
ไปตามช่องแคบเอลแมนเด็บ (Bab-el-Mandeb) สู่มหาสมุทรอินเดีย
เรือก็เปลี่ยนไป
และนั่นเป็นเรื่องที่น่าตกใจ เพราะทันทีทันใดนั้น
ฉันก็เข้าใจสิ่งที่กัปตันเรือเคยพูดกับฉัน
ว่าฉันคงเพี้ยนไปแล้วที่เลือกที่จะเดินทาง
ผ่านน่านนํ้าโจรสลัดบนเรือคอนเทนเนอร์
พวกเราไม่ได้รับอนุญาตให้ขึ้นไปบนดาดฟ้าอีกต่อไป
มียามเฝ้าระวังโจรสลัดเพิ่มสองเท่า
และในช่วงนั้น มีคนเดินเรือ 544 คน ถูกจับเป็นตัวประกัน
และบางคนถูกจับตัวไว้เป็นปี
เป็นเพราะธรรมชาติของธุรกิจการเดินเรือและเรือชักธงสะดวก
ไม่ใช่สาเหตุนี้ทั้งหมด แต่บางส่วนเป็นเพราะสาเหตุนี้
มีส่วนน้อยของเจ้าของเรือที่ไร้คุณธรรม
มันง่ายมากที่แอบซ่อน
ไม่บอกชื่อสัญชาติของเรือชักธงสะดวก
มีเรื่องอื่นอีกไหม ที่การมองไม่เห็นท้องทะเลของเราปิดบังไว้
อืม ถ้าคุณออกไปสู่ท้องทะเลในเรือทั่วไป
หรือบนเรือสำราญ และเงยหน้าขึ้นไปดูปล่องควัน
คุณก็จะเห็นควันสีดำ
และนั่นก็เพราะว่า ธุรกิจการเดินเรือ
มีกำไรน้อยมาก พวกเขาต้องการเชื้อเพลิงราคาถูก
จึงใช้สิ่งที่เรียกว่า นํ้ามันเตา
ซึ่งบางคนในอุตสาหกรรมเรือบรรทุกนํ้ามัน ได้อธิบายว่า
เป็นขี้ตะกอนของโรงกลั่นนํ้ามัน
แค่หนึ่งขั้นตอนจากยางมะตอย
และธุรกิจการเดินเรือ เป็นวิธีการขนส่งที่สะอาด ต่อสิ่งแวดล้อมที่สุด
ในเรื่องของการปล่อยก๊าซคาร์บอนต่อตันต่อไมล์
มันปล่อยออกมาราวหนึ่งในพันของการบิน
และราวหนึ่งในสิบของรถบรรทุกขนส่ง
แต่ไม่ใช่ว่าไม่มีอันตราย เพราะมันมีจำนวนมากเหลือเกิน
ดังนั้นการปล่อยก๊าซคาร์บอนของธุรกิจการเดินเรือ คิดเป็นประมาณสามถึงสี่เปอร์เซ็นต์
เกือบจะเท่าๆกับการบิน
และถ้าเราเอาการปล่อยก๊าซของธุรกิจการเดินเรือ
เข้าไปอยู่ในรายการการปล่อยก๊าซคาร์บอน ของประเทศต่างๆ
มันก็จะมาอยู่ประมาณ ลำดับที่หก
ใกล้เคียงกับประเทศเยอรมัน
ในปี 2009 ได้มีการคำนวณว่าเรือที่ใหญ่ที่สุด 15 ลำ
ทำให้เกิดการปนเปื้อน ด้านอนุภาคและเถ้าถ่าน
และก๊าซพิษ
มากเท่าๆกับรถยนต์ทั้งหมดในโลก
และข่าวดีก็คือ
ผู้คนในปัจจุบันกำลังพูดกันเรื่องการเดินเรือแบบยั่งยืน (sustainable shipping)
การริเริ่มใหม่ๆที่น่าสนใจ กำลังเกิดขึ้น
แต่ทำไมมันจึงใช้เวลานานเหลือเกิน
เมื่อเรากำลังจะเริ่มพูดและเริ่มที่จะคิด
เรื่องไมล์ของการเดินเรือ (shipping miles) เช่นเดียวกับไมล์ของการบิน
นอกจากนั้น ฉันยังได้เดินทางไปยังแหลมคอด (Cape Cod) เพื่อดู
สถานการณ์เลวร้ายของปลาวาฬไรท์ ของแอตแลนติคเหนือ
เพราะว่าสำหรับฉัน นี่เป็นสิ่งที่น่าพิศวงมากที่สุดอย่างหนึ่ง
ในช่วงที่ฉันอยู่ในทะเล
และเป็นสิ่งที่ทำให้ดิฉันคิดถึงมัน
พวกเรารู้เรื่องของผลกระทบที่มนุษย์มีต่อมหาสมุทร
ในเรื่องของการประมงและการทำประมงที่มากเกินไป
แต่เราไม่รู้อย่างจริงจังมากนักหรอก เกี่ยวกับ
สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นใต้นํ้า
และความจริงแล้ว ธุรกิจการเดินเรือมีบทบาทตรงนี้
เพราะเสียงรบกวนจากการเดินเรือ มีส่วน
ไปทำลายการอยู่อาศัยโดยเสียงของสิ่งมีชีวิตในมหาสมุทร
แสงไม่สามารถทะลุผ่านไปถึงใต้ผิวนํ้า
ดังนั้นสิ่งมีชีวิตในมหาสมุทร เช่น ปลาวาฬและปลาโลมา
และแม้กระทั่งปลาทั้ง 800 สายพันธุ์
ที่สื่อสารกันด้วยเสียง
และปลาวาฬไรท์ของแอตแลนติคเหนือ
สามารถส่งสัญญาณไปได้ไกลเป็นหลายร้อยไมล์
ปลาวาฬหลังค่อม สามารถส่งสัญญาณเสียง
ข้ามไปทั่วทั้งมหาสมุทร
แต่เสียงของเรือบรรทุกนํ้ามันขนาดใหญ่ก็จะได้ยิน
ข้ามไปทั่วทั้งมหาสมุทรด้วยเหมือนกัน
และเพราะว่าเสียงรบกวนจากใบพัดเรือที่เกิดขึ้นใต้นํ้า
บางครั้งก็เป็นความถี่เดียวกันกับที่ปลาวาฬใช้
ดังนั้นมันจึงทำลายการอยู่อาศัยโดยเสียงของพวกมันได้
พวกมันต้องการสิ่งนี้เพื่อการผสมพันธุ์
เพื่อหาแหล่งอาหาร
เพื่อหาคู่
และการอยู่อาศัยโดยเสียง ของปลาวาฬไรท์ของแอตแลนติคเหนือ
ลดลงถึง 90 เปอร์เซ็นต์
แต่ก็ยังไม่มีกฎหมายครอบคลุมมลพิษด้านเสียง
และเมื่อฉันไปถึงสิงคโปร์
และฉันต้องขอโทษสำหรับเรื่องนี้ด้วย แต่ฉันยังไม่ต้องการลงจากเรือ
ฉันรักที่จะอยู่บนเรือเคนดัลจริงๆ
ฉันได้รับการดูแลอย่างดีจากลูกเรือ
ฉันมีกัปตันเรือที่คุยเก่งและดูแลดี
และฉันยินดีที่จะลงชื่อเดินทางต่ออีกห้าสัปดาห์
บางสิ่งที่กัปตันเรือได้พูด
ว่าฉันเพี้ยนมากที่คิดจะไปต่อ
แต่ฉันก็ไม่ได้อยู่ที่นั่น ครั้งละเก้าเดือน
อย่างกะลาสีชาวฟิลิปปินส์พวกนั้น
เมื่อฉันขอให้อธิบายงานที่พวกเขาทำให้ฟัง
งานที่เรียกว่า "ดอลลาร์แลกกับความคิดถึงบ้าน"
พวกเขาได้เงินเดือนดี
แต่ชีวิตของพวกเขา ยังคงโดดเดี่ยวและยุ่งยาก
ในปัจจัยที่อันตรายและบ่อยครั้งที่ยากลำบาก
แต่เมื่อฉันมาถึงตรงนี้ ฉันก็สองจิตสองใจ
เพราะว่าฉันต้องการแสดงความนับถือต่อชาวเรือเหล่านั้น
ผู้ซึ่งนำ 90 เปอร์เซ็นต์ของทุกสิ่งทุกอย่างมาให้เรา
แต่ได้รับการขอบคุณหรือการยอมรับน้อยมาก
ดิฉันต้องการแสดงความนับถือเรือทั้ง 100,000 ลำ
ที่อยู่ในท้องทะเล
ที่กำลังทำงาน ที่กำลังเข้ามาและที่กำลังออกไป
ทุกเมื่อเชื่อวัน นำสิ่งที่เราต้องการมาให้เรา
แต่ดิฉันก็ยังต้องการเห็นการเดินเรือ
และพวกเรา หรือคนทั่วไป ซึ่งรู้จักเรื่องเหล่านี้น้อยมาก
ให้ใคร่ครวญมากขึ้นอีกเล็กน้อย
ให้มองเห็นชัดขี้นอีกสักนิด
ให้เห็น 90 เปอร์เซ็นต์นั้นอย่างชัดเจน
เพราะฉันคิดว่า เราจะได้ประโยชน์ทั้งหมดได้
จากการทำสิ่งที่ง่ายๆธรรมดาๆ
ซึ่งก็คือ การเรียนรู้ที่จะมองเห็นท้องทะเล
ขอบคุณค่ะ
(เสียงปรบมือ)