Ik ben hier vandaag om jullie mee te nemen
op een buitengewone reis -
een buitengewoon lonende reis, eigenlijk -
die me ertoe bracht
ratten te gaan trainen
om mensenlevens te redden
door het detecteren van landmijnen
en tuberculose.
Als kind had ik twee passies.
Een daarvan was een passie voor knaagdieren.
Ik had allerlei soorten van ratten,
muizen, hamsters,
gerbils, eekhoorns.
Noem maar op, ik fokte ze en verkocht ze aan dierenwinkels.
(Gelach)
Ik had ook een passie voor Afrika.
Opgroeiend in een multiculturele omgeving,
we hadden Afrikaanse studenten in het huis,
en ik leerde hun verhalen kennen,
hun verschillende achtergronden,
hun afhankelijkheid van geïmporteerde know-how,
goederen, diensten,
een uitbundige culturele diversiteit.
Afrika was fascinerend voor mij.
Ik werd industrieel ingenieur -
ingenieur in productontwikkeling -
en mijn interesse ging uit naar geschikte detectietechnologieën,
eigenlijk naar technologieën
geschikt voor ontwikkelingslanden.
Ik begon te werken in de industrie,
maar ik was niet echt blij om bij te dragen
aan een materiële consumptiemaatschappij
op een lineaire, onttrekkende
en producerende manier.
Ik nam ontslag om me te concentreren
op een echt wereldprobleem: landmijnen.
In 1995
kondigt prinses Diana op tv aan
dat landmijnen een structurele belemmering vormen
voor elke ontwikkeling, wat echt waar is.
Zolang deze tuigen daar liggen,
of er een vermoeden is van de aanwezigheid van landmijnen,
kan je dat land niet echt betreden.
Eigenlijk was er over de hele wereld
een vraag naar nieuwe detectoren
voor duurzame omgevingen
nodig om te produceren,
wat vooral voor de ontwikkelingslanden het geval is.
We kozen voor ratten.
Waarom zou je ratten kiezen?
Zijn ze dan geen ongedierte?
Nou, eigenlijk zijn ratten -
in tegenstelling tot wat de meeste mensen over hen denken -
zeer sociale wezens.
En eigenlijk ons product - wat je hier ziet.
Er is hier ergens een doel.
U ziet hier een medewerker, een opgeleide Afrikaan,
met zijn ratten vooraan,
daar links en rechts.
Hier vindt het dier een mijn.
Het krabt in de grond.
En het dier komt terug voor een voedselbeloning.
Heel, heel simpel.
Zeer duurzaam in deze omgeving.
Hier krijgt het dier zijn voedselbeloning.
En dat is hoe het werkt.
Heel, heel simpel.
Nu, waarom zou je ratten gebruiken?
Ratten worden gebruikt sinds de jaren '50 van de vorige eeuw
in allerlei soorten experimenten.
Ratten hebben meer genetisch materiaal
voor reukzin
dan alle andere zoogdieren.
Ze zijn extreem gevoelig voor geur.
Bovendien hebben zij het vermogen om al deze geuren
in kaart te brengen en het resultaat te communiceren.
Hoe communiceren we met ratten?
Nou, we praten geen 'rats'
maar we hebben een klikker,
een standaardmethode voor diertraining,
wat je daar ziet.
Een klikker, die een bepaald geluid maakt
waarmee je bepaald gedrag kan versterken.
Allereerst, associëren we het klikgeluid met een voedselbeloning,
die gegeven wordt uit een spuit met gemalen bananen en pinda's.
Zodra het dier de combinatie "klik, voedsel,
klik, voedsel, klik, voedsel" -
dus klik is voedsel - begrijpt
brengen we het in een kooi met een gat,
en leert het dier
zijn neus in dat gat te steken
waaronder een op te sporen geurstof is geplaatst,
en om dat vijf seconden lang vol te houden -
vijf seconden, dat is lang voor een rat.
Zodra het dier dit weet, maken we de taak een beetje moeilijker.
Het leert hoe de geurstof te zoeken
in een kooi met een een tiental gaatjes.
Dan leert het dier
buiten aan de leiband te lopen
en stoffen op te sporen.
In de volgende stap, leren de dieren
om echte mijnen in echte mijnenvelden te vinden.
Ze zijn getest en erkend
volgens de International Mine Action Standards,
net zoals honden moeten ze een examen afleggen.
Dat bestaat uit 400 vierkante meter.
Er zijn daar een aantal mijnen
blindelings geplaatst.
En het team van trainer en rat
moeten alle doelen weten te vinden.
Als het dier dat doet, krijgt het een licentie
van erkend dier om
operationeel te zijn in het veld -
net als honden overigens.
Misschien een klein verschil:
we kunnen ratten trainen aan een vijfde van de prijs
van de opleiding van een mijnzoekende hond.
Dit is ons team in Mozambique.
Een Tanzaniaanse trainer,
die de vaardigheden aanleert
aan drie Mozambikaanse kerels.
En je moet de trots zien in de ogen van deze mensen.
Ze hebben een vaardigheid,
waardoor ze veel minder afhankelijk zijn
van buitenlandse hulp.
Bovendien werkt dit kleine team
samen met - natuurlijk heb je die zware voertuigen nodig -
de manuele ontmijners voor de follow-up.
Maar met deze kleine investering in een de mogelijkheden van een rat
hebben we in Mozambique aangetoond
dat we de kostprijs per vierkante meter
met tot 60 procent kunnen verminderen.
Op dit moment is twee dollar per vierkante meter normaal -
wij doen het op 1,18 dollar,
en we kunnen die prijs nog verder omlaagbrengen.
Kwestie van schaal.
Als we met meer meer ratten kunnen gaan werken,
kunnen we nog een groter resultaat bereiken.
We hebben een demonstratiesite in Mozambique.
11 Afrikaanse regeringen
hebben gezien dat ze minder afhankelijk worden
met behulp van deze technologie.
Zij hebben het een vredespact ondertekend
en voor het gebied van de Grote Meren een verdrag gesloten.
Ze ondersteunen deze heldhaftige ratten
om hun gemeenschappelijke grensgebieden van landmijnen te ontdoen.
Maar laat ik nu een heel ander probleem aansnijden.
Vorig jaar liepen ongeveer 6.000 mensen
op een landmijn,
maar wereldwijd stierven vorig jaar,
bijna 1,9 miljoen mensen aan tuberculose
als een eerste oorzaak van infectie.
Vooral in Afrika
waar TBC en HIV sterk verbonden zijn,
is het een enorm veel voorkomend probleem.
Microscopie, de standaard WHO procedure,
geeft 40 tot 60 procent betrouwbaarheid.
In Tanzania - de cijfers liegen niet -
krijgt 45 procent van de mensen - TBC patiënten -
de diagnose TBC voordat ze sterven.
Het betekent dat, als je TBC hebt,
je heb meer kans dat je niet wordt gedetecteerd,
maar gewoon zal sterven door TBC, secundaire infecties en zo verder.
Indien je echter
zeer vroeg ontdekt wordt, een vroegtijdige diagnose,
kan de behandeling beginnen.
En zelfs voor HIV-positieven is het zinvol.
Je kunt eigenlijk TBC genezen,
zelfs bij HIV-positieven.
In mijn taal, het Nederlands,
is de naam voor TBC
tering,
wat etymologisch
verwijst naar de geur van teer.
Reeds de oude Chinezen
en de Grieken, Hippocrates,
publiceerden en
documenteerden dat TBC kan worden gediagnosticeerd
gebaseerd op de geur van vluchtige stoffen
uitgewasemd door patiënten.
Dus verzamelden we een aantal stalen -
om het uit te testen -
van ziekenhuizen,
trainden daarmee ratten
om te zien of dit werkte,
en we bereikten
89 procent gevoeligheid,
86 procent specificiteit
door achtereenvolgens verschillende ratten te gebruiken.
Dit is hoe het werkt.
En echt, dit is een algemeen inzetbare technologie.
We praten nu over explosieven, tuberculose,
maar je kan je voorstellen,
dat je daar eigenlijk van alles mee kan opzoeken.
Dus hoe werkt het?
Je hebt een cassette met 10 monsters.
Je plaatst deze 10 monsters samen in de kooi.
Een dier heeft slechts twee honderdsten van een seconde
nodig om de geur te herkennen, het gaat dus zeer snel.
Hier is het al bij het derde monster.
Dit is een positief monster.
Het krijgt een klik-geluid en komt voor de voedselbelonig.
En door dit te doen, zeer snel,
kunnen we een tweede opinie geven
om te zien welke patiënten positief zijn,
welke negatief zijn.
Net als een indicatie,
overwegende dat een microscopist
40 monsters in een dag kan verwerken,
kan een rat
diezelfde hoeveelheid monsters verwerken
in zeven minuten.
Een kooi als deze -
(Applaus)
Een kooi zoals deze - op voorwaarde dat je de ratten hebt,
en we hebben nu op dit moment
25 tuberculose ratten -
een kooi als deze, die de hele dag operatief is,
kan 1.680 monsters verwerken.
Kunt u zich de mogelijke, hieruit voortvloeiende toepassingen voorstellen:
milieu-detectie
van verontreinigende stoffen in de bodem,
applicaties op douanegebied,
opsporing van illegale goederen in containers en ga zo maar door.
Maar laten we het eerst bij tuberculose houden.
Ik wil even opmerken,
dat de blauwe balken
de scores van de microscopie alleen zijn
in de vijf klinieken in Dar es Salaam
op een bevolking van 500.000 mensen,
waarvan er 15.000 een test ondergingen.
Microscopie voor 1.800 patiënten.
En door de monsters nogmaals aan de ratten te presenteren
en die resultaten opnieuw te overlopen,
waren we in staat om
meer dan 30 procent meer gevallen te detecteren.
Gedurende het afgelopen jaar,
hebben we - afhankelijk van welke intervallen werden gekozen -
consequent
de detectiegevallen
in vijf ziekenhuizen in Dar es Salaam
tussen de 30 en 40 procent laten toenemen.
Dat is echt veel.
Wetende dat een door microscopie gemiste patiënt
per jaar tot 15 personen infecteert -
gezonde mensen dus -
kan je er zeker van zijn
dat we veel levens hebben gered.
Ten minste hebben onze helden van ratten veel levens gered.
Onze bedoeling is nu
deze technologie te standaardiseren.
En er zijn eenvoudige dingen.
Zo hebben we, bijvoorbeeld, een kleine laser in het snuffelgat
waar het dier gedurende vijf seconden moet blijven.
Om dit dus te standaardiseren.
Ook het standaardiseren van de voedselballetjes,
de voedselbeloningen,
en dit te semi-automatiseren
om dit op een veel grotere schaal te repliceren
en van invloed te zijn op de levens van veel meer mensen.
Tot slot zijn er ook andere toepassingen in het vooruitzicht.
Hier is een eerste prototype
van onze camerarat,
dat is een rat met een rattenrugzak
met een camera, die onder het puin kan gaan
om slachtoffers op te sporen
na aardbevingen enzovoort.
Dit is in een prototype.
We hebben hier nog geen werkend systeem.
Tot slot zou ik nog willen willen zeggen:
je zou misschien de indruk kunnen hebben dat deze projecten over ratten gaan
maar uiteindelijk gaat het over mensen.
Het gaat over het versterken van kwetsbare gemeenschappen
om deze moeilijke, dure
en gevaarlijke humanitaire detectietaken aan te pakken,
en dat te doen met een lokale hulpbron
die volop beschikbaar is.
Het komt er dus op neer
je waarnemingsvermogen te blijven ontwikkelen
over de middelen om je heen,
of ze nu komen van het milieu,
van de technologie of van dieren of mensen.
En om respectvol met hen te harmoniseren
om er een duurzaam werk van te maken.
Dank u zeer.
(Applaus)