Maria kasırgası, 2017 yılında Porto Riko'yu vurduğunda
hepimiz bu faciayı ekranlarımızdan izledik.
160.000 insan evlerinden oldu, yaklaşık 3.000 insan öldü.
Adanın tamamında elektrikler kesildi
ve bazı mahallelere 11 ay boyunca elektrik verilemedi.
İzleyenlerin çoğu nasıl yardım edeceklerini bilmiyordu.
Bazı insanlar vakıflara bağış yaptılar,
bazıları seçilmiş yetkililerle görüştüler.
Ama birçok krizde olduğu gibi,
çoğumuz kolayca pes edip umutsuz hissettik.
Humanitarian OpenStreetMap ekibinde, HOT olarak da biliniyor.
farklı bir şey yaptık.
Tüm dünyadan 6.000 gönüllüyü harekete geçirdik
ve Porto Riko'daki her bir evin ve yolun haritasını çıkardılar.
Burada o gönüllülerin yaptığı haritaların şekillenmesini görebilirsiniz.
Ekipler ise o haritaları bina ve yolların yerlerini belirlemek,
acil kaynakları, WiFi ve telefon şarj noktalarını sağlamak amacıyla
evleri zarar görenler için kullandılar.
Bütün krizlerin, şu an içinde olduğumuz COVID-19 pandemisi de dâhil
harap edici nitelikleri var.
Ama çoğunun ortak bir noktası var:
Bunlardan en çok etkilenen insanlar çoğunlukla haritada bile değiller.
Şu anda bir milyardan fazla insan haritalanmamış yerlerde yaşıyor.
O yerlere internetten bakarsanız boşluktan başka bir şey göremezsiniz.
O boşluk, insanlarımıza sadece büyük bir saygısızlık değil
doğrudan, gerçek ve önlenebilir acıya sebep olan bir adaletsizlik.
Peki haritada olmamak gerçekten nasıl bir şey?
Ben Peru'da yaşıyorum ve birkaç ay önce bazı sağlık görevlileri
haritalandırma için yardım istediler.
Belli ki oldukları yer haritalandırılmamıştı
o yüzden ulaşım için başkandan rotayı istedik.
Bu da çizdiği şey.
Bunun takibi zordu. (Güler)
Bu çizgilerin ne olduğunu bile bilmiyorduk.
Hareket saatleri dediği birkaç sayı yazdı
ama arabayla gittiğimiz süre boyunca bunlar gerçeklikle uyuşmadı.
Ama bu benim kaybolmam veya birisinin çizimini kötülememle ilgili değil.
Burada çalışması gereken ve ellerinde bir harita
olmadan bir yere gitmek zorunda olan bir ekibi
yönetmenin ne kadar yetersiz olduğunu bir düşünün.
Ayrıca doğru köye geldikleri zaman bile
nasıl veri toplayıp ortamla ilişkilendirecekler?
O çalışanlar burada ihtiyaçların fazla olduğunu biliyorlar,
özellikle çocuklardaki anemi ve gıdasızlık.
Sadece o çocukların nerede olduklarını veya problemin nedenini bilmiyorlar.
Beş yaş altı her çocuğun evini öğrenebilmek istiyorlar
ama harita olmadan nasıl yapabilirler?
Kısa bir eğitimden sonra harita yapmak için
dışarı çıktık ve o çalışanların ürettiği şey buydu.
Bu haritada takip edilecek her şey var,
nehirler ve köprüler gibi,
ki önemli yerler, okullar, sahalar ve plazalar da mevcut.
Birkaç hafta önce çalışanlardan aldığımız çağrıya göre şu anki
müdahelelerde, COVID-19 da dâhil olmak üzere,
bu haritayı kullandıklarını söylemekten memnunum.
Şöyle düşünüyor olabilirsiniz: Böyle yerler ticari haritalarda neden yok?
Kısaca, dünyadaki en hassas yerleri haritalandırmak kâr amaçlı şirketlerin
önceliği olmadı ki iş modelleri genelde reklam ve veri satışına dayanıyor.
Bu, yoksul toplumları göz ardı ediyor ve bireysel yardım topluluklarının
sadece çalıştıkları küçük alanlar
ve proje bittiği gibi eskiyen çevrimdışı sistemler için
haritalar üretmesi anlamına geliyor.
Buradaki sorunumuz ise kolayca paylaşılabilen
ve güncellenebilen verilerin eksikliği.
Ancak buna bir çözümümüz de var.
2006'da kurulmuş, açık kaynaklı ve ücretsiz olan Open StreetMap
isimli araçla haritalandırıyoruz.
Nasıl herkes Vikipedi'de bir makale okuyup düzenleyebiliyorsa,
OpenStreetMap'te de herkes haritaları kullanıp düzenleyebilir,
kullanımı yararlı ve ücretsiz olduğu için
ortaya çıkan haritayı herkes kullanabilir
ve hepimiz için tek bir harita oluşturuyor.
İki aşamada çalışıyor.
Binalar ve yollar daha haritada olmayabilir
ama uydu görüntüsünde rahatça görebilirsiniz.
Gönüllüler üstlerine yolları ve binaları çizerek
uydu görüntülerini haritalara dönüştürmek için
dünyanın her yerinde çalışıyorlar.
Buna esas harita diyoruz.
Her gönüllü giriş yapınca ortalama 10 kilometre kareden az bir yeri yapıyor
ama bütün katkıları birleştirince
sadece birkaç günde şehir haritası çıkarılabilir.
İkinci olarak, yerel haritalandırma.
Haritalandırdığımız yerlerde yaşayanlar esas haritayı alıp renklendiriyor.
Örneğin tanımlıyor: Bu bir okul mu, hastane mi?
O insanlar uydu görselinde göremediğiniz bilgileri ekliyorlar.
En zorlu durumlarda bile haritalandırma için istekli
ve becerikli insanlar bulduk,
telefonda kullanılan araçları da optimize ederek
maliyetini 30 dolara kadar indirdik.
Ek olarak, araçlar çevrimdışı çalışıyor
böylece hep çevrimiçi olamayanlar da
günlük hayatlarında haritaya bir şeyler ekleyip
internet erişimi olunca yükleme yapabilirler.
10 yılda her kesimden insanların katılımına şahit olduk.
Mülteciler suyu kesik olan yerleri işaretlediler.
Köy kadınları da yerel isimleri eklediler.
Böylece insanlar, kendi topluluklarında aktif değişim unsurları hâline geldiler.
2010'dan beri HOT,
150 milyondan fazla insanın evi olan bölgeyi haritalandıran
200.000'den fazla gönüllü ile OpenStreetMap'te birlikte çalıştı.
Haritalar, 2010 Haiti depreminden sonra
arama kurtarma çalışmalarında yüzlerce insanı kurtarmak için kullanıldı.
Nijerya'nın bütün kırsal alanlarına
çocuk felci aşıları sağlanması için kullanıldı.
Suriye, Sudan ve Venezuelalı
8 milyondan fazla mülteciye kamp, rota ve yeni ev işaretlendi.
Bu haritaların bir etkisi olduğundan emin olmak için dünyadaki en büyük
yardım kuruluşlarıyla çalışıyoruz,
Kızılhaç, Sınır Tanımayan Doktorlar, UNICEF gibi,
ve şu anda haritalandırılması gereken 2.000'den fazla yer sırada bekliyor.
Şimdilik hikâyemiz bu.
Ama bu yerler bir krize girmeden önce haritada olsalar
harika olmaz mıydı?
Şimdi değişim için hazırız.
Önceki birkaç yıl içinde,
küresel ve güncel uydu görseline erişim sağladık.
Yapay zekâ ise haritacılara
daha verimli çalışmalar için yardımcı oluyor.
Dünya çapında gitgide daha fazla insan
kendi çevrelerini haritalandırmak istiyor.
Sonraki beş sene içinde
bir milyar çaresiz insanın evi olan bir bölgeyi
haritalandırmak için 94 ülkeden bir milyon gönüllüyü birleştireceğiz.
Bunu başarmak için üç şey yapmalıyız.
Birincisi, topluluğumuzu, her yerde, herkesin
temsil edildiği bir dünya inşa edecek bir milyon haritacıya çıkarmalıyız.
Bu gönüllüleri, kendi ülkelerindeki savunmasız bölgeleri haritalandırmakta
eğitmek ve desteklemek için bölgesel merkezlerden oluşan bir ağ kuracağız.
İkinci olarak, teknolojiye yatırım yapmalıyız.
Tam şu anda haritaya bir bina veya kent simgesini
birkaç saniyede ekleyebilirsiniz
ama haritalandırmayı öğrenmek ve mobilde kolay, hızlıca
yapabilmek problem olabilir.
Teknolojiye yatırım yapmalıyız ki
bu mobil düzenlemeleri büyük çapta yapabilelim.
Üçüncü olarak, farkındalık yaratmalıyız.
Dünyadaki yardım projeleri bilmeli ki
bu haritalar ücretsiz ve erişime açık
ayrıca çalıştıkları bölgeler için haritalar isteyebilirler.
Benim için projenin en harika kısımlarından biri bu.
Bu sadece HOT veya başka bir kuruluş hakkında değil.
Birçok kuruluşun birlikte gelişeceği,
tek bir vakıf oluşturabilmek hakkında.
Ne yaparsak yapalım felaketler ve krizler hep olacak
ve yardım kuruluşları yine karşılık veriyor olacaklar.
Kalkınma programları devam edecek ancak haritalar olmadan
o bölgeye varmadan önce
onları nelerin beklediği hakkında kritik bilgilere ulaşamayacaklar.
Açık, ücretsiz ve güncel haritalarla
o programlar insanların hayatını kurtaracak, geliştirecek ve değiştirecek
çok daha büyük bir etkiye sahip olacaklar.
Ama aslında bundan çok daha fazlası.
Yıl 2020 ve dünyamızda bir milyar insan görünmez gibi.
Bu gerçekten yanlış.
Bu, dünyamızın her vatandaşının bilinir ve görünür hâle geleceği,
adeta haritaya konulabileceği bir araç.
Yaşıtlarım fazla bağlantıdan şikâyet ediyor,
öyleyse bir milyardan fazla insanın görünmez kalması
nasıl mümkün olabilir?
Neyse ki bu, en tembelimizin bile
çözmeye yardım edebileceği bir sorun.
Sağa veya sola kaydırırsanız yardım edebilirsiniz.
Bu sabah haritalandırın,
ve öğlen, hayatınızı değiştirecek kararlara etki edin.
Ön saftaki sağlık çalışanları ve yardım kuruluşları tam olarak sizi bekliyor.
Teşekkürler.