Bez wody człowiek może przeżyć około stu godzin.
Ale istnieje stworzenie tak odporne, że bez wody może przetrwać dekady.
To milimetrowe zwierzątko
może przeżyć w najcieplejszym i najzimniejszym klimacie na Ziemi
i jest też odporne na promieniowanie.
To niesporczak,
jeden z największych twardzieli na Ziemi,
nawet jeśli wyglądem przypomina bardziej grubiutkiego, ośmionogiego misia żelkę.
Większość organizmów do życia potrzebuje wody.
Dzięki niej zachodzą procesy metaboliczne,
napędzające reakcje biochemiczne zachodzące w komórkach.
Ale stworzenia jak niesporczak, nazywany także niedźwiedziem wodnym,
omijają tę restrykcję dzięki procesowi zwanemu anhydrobiozą,
co z greckiego znaczy życie bez wody.
Ten niezwykły proces spotkamy też u innych zwierząt.
Bakterie,
jednokomórkowce zwane archeonami,
rośliny
oraz inne zwierzęta, potrafią przetrwać, wysychając.
Dla wielu niesporczaków
oznacza to, że muszą wejść w stan kryptobiozy.
Zwijają się w kuleczkę,
chowając głowę i nóżki pod siebie,
i czekają, aż pojawi się woda.
Kiedy zaczyna brakować wody
i niesporczaki wchodzą w stan kryptobiozy,
zaczynają wytwarzać specjalne cząsteczki,
które wypełniają ich komórki i zastępują utraconą wodę,
tworząc substancję międzykomórkową.
Wrażliwe na brak wody elementy komórek,
jak DNA,
białka
i błony komórkowe,
są więzione w tej substancji.
Uważa się, że dzięki temu molekuły zostają na swoim miejscu,
co zapobiega ich denaturacji,
rozpadowi i łączeniu się.
Po ponownym nawodnieniu organizmu substancja międzykomórkowa rozpuszcza się,
pozostawiając komórki nieuszkodzone i w pełni funkcjonalne.
Oprócz suszy niesporczakom niestraszne są inne warunki ekstremalne.
Przeżyją zamrożone,
w temperaturze powyżej stu stopni,
w środowisku radioaktywnym,
a nawet w próżni kosmicznej.
Doprowadziło to do mylnych spekulacji,
że niesporczaki to istoty pozaziemskie.
Choć fajnie jest o tym pomyśleć,
naukowcy nierozerwalnie wiążą ich pochodzenie z Ziemią,
gdzie ewoluowały latami.
Ta ewolucja dała początek
ponad 1100 znanym gatunkom niesporczaków.
Bardzo możliwe, że kolejne wciąż czekają na odkrycie.
Te odporne stworzonka można spotkać niemal wszędzie.
Występują na każdym kontynencie, włącznie z Antarktydą,
i w różnych ekosystemach jak pustynia,
lądolód,
morze,
wody słodkie,
lasy deszczowe
i najwyższe szczyty górskie.
Ale spotkamy je też w najzwyklejszych miejscach,
w podwórkowych mchach i porostach,
w parkach
i w lasach.
Żeby je znaleźć, potrzeba mikroskopu i odrobiny cierpliwości.
Naukowcy próbują ustalić, czy niesporczaki stosują stan kryptobiozy,
pozwalający im przetrwać brak wody,
w innych niekorzystnych warunkach.
Jeśli zrozumiemy, jak te i inne organizmy
stabilizują wrażliwe cząsteczki biologiczne,
możliwe, że uda nam się zastosować tę wiedzę do stabilizacji szczepionek
lub wyhodowania roślin uprawnych odpornych na zmieniający się klimat.
To, jak niesporczaki radzą sobie
z długotrwałym przebywaniem w próżni kosmicznej,
może rzucić światło na środowiskowe limity życia
i zwiększyć bezpieczeństwo astronautów.
W efekcie niesporczaki mogą nam pomóc odpowiedzieć na kluczowe pytanie:
czy życie może istnieć na planetach mniej przyjaznych niż Ziemia?