ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ
ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ।
ਲੱਗਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਐਸੀ ਸ਼ੈਅ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਸਾਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬੱਤੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ
ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਾਗਜ਼ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਰਤਣਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਮੈਂ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿੰਨੀ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ
ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਹੈ
ਧਰਤੀ ਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਇਹ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਸਚਮੁਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੁੰਦਾ,
ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੁੱਦੇ ਉੱਪਰ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ।
ਟੀਵੀ ਚਲਾਉਣ ਸਮੇਂ ਉਸ ਉੱਪਰ ਇਹੀ ਵਿਸ਼ਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਣਾ ਸੀ
ਸੁਰਖੀਆਂ, ਰੇਡੀਓ, ਅਖਬਾਰ
ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਹੀ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਣਾ ਸੀ
ਲੱਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਪਰ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ।
ਜੇ ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਏਨੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਜੀਵਨ ਖਤਰੇ ਵਿਚ ਹੈ
ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿਉਂ ਉਸਨੂੰ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ?
ਇਸ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ?
ਇਸਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ?
ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ।
ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਮੈਂ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਮੈਂ ਡੂੰਘੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਸੀ,
ਮੈਂ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਤੇ
ਖਾਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਮੇਰਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 10 ਕਿੱਲੋ ਘਟ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਐਸਪਰਜਰ ਸਿੰਡਰੋਮ,
ਓਸੀਡੀ ਅਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਗੂੰਗੇਪਨ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ।
ਮਤਲਬ ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਬੋਲਦੀ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
ਮੌਜੂਦਾ ਪਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹਨ।
(ਤਾੜੀਆਂ)
ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਆਟਿਜ਼ਮ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਗਭਗ ਹਰ ਚੀਜ ਸਹੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਗਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ
ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਿਲਣੀਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਮਾਣਦੇ
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਣਗੀਆਂ।
(ਹਾਸਾ)
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਔਟਿਸਿਕ ਲੋਕ ਨਾਰਮਲ ਹਾਂ
ਤੇ ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਦੇ ਕਾਫੀ ਅਜੀਬ ਹਨ,
(ਹਾਸਾ)
ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਖਤਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ
ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਇਕ ਖਤਰਾ ਹੈ
ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੰਭੀਰ ਹੈ
ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਉਵੇਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਧੂਆਂ ਰੁਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ,
ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਹੋਂਦ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ
ਸਾਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਸਵੀਡਨ ਜਿਹੇ ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ
15 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ 2 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਵਾਰਮਿੰਗ ਟੀਚੇ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਰਹੀਏ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਪੀਸੀ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ
ਕਿ 1.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਉੱਪਰ
ਜਲਵਾਯੂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਕੁਝ ਘਟ ਜਾਵੇਗਾ।
ਪਰ ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਏਨਾ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੇ ਵੀ ਕੀ ਮਾਅਨੇ ਹੋਣਗੇ
ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋਵੋਂਗੇ ਕਿ ਅਖਬਾਰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਨੇਤਾ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੁੱਦੇ ਉੱਪਰ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ
ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਨਾ ਹੀ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ
ਹੁਣ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਜਲਾਉਣੇ ਬੰਦ ਵੀ ਕਰ ਦੇਈਏ
ਤਾਂ ਵੀ ਵਾਰਮਿੰਗ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧਦੀ ਜਾਵੇਗੀ
ਸ਼ਾਇਦ 0.5 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1.1 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ।
ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਅਸੀਂ ਛੇਵੀ ਵਾਰ ਮਹਾਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹਾਂ
ਇੱਥੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ 200 ਜੀਵ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ
(ਅਤੇ) ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਗਤੀ
ਆਮ ਗਤੀ 1,000 ਤੋਂ 10,000
ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ
ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਕੋਈ ਸਮਾਨਤਾ ਜਾਂ ਜਲਵਾਯੂ ਨਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਰਿਸ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ
ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਰੂਰੀ ਹੈ
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦੇਸ਼ਾਂ
ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਕਾਸ ਗਤੀ ਨੂੰ 6 ਤੋਂ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਫਰ ਨਿਕਾਸ
ਤੱਕ ਲਿਆਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਤਾਂ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ
ਤਾਂ ਕਿ ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ
ਕੁਝ ਆਮ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲਾ
ਆਮ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਜੀਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਸਕੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੜਕਾਂ, ਸਕੂਲ, ਹਸਪਤਾਲ
ਸਾਫ ਪਾਣੀ, ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਆਦਿ।
ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਇਜੀਰੀਆ ਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਆਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ
ਕਿ ਉਹ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਦਾ ਆਸ ਕਰਨ।
ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਜਿਹੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਉਹੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਂ
ਪੈਰਿਸ ਸਮਝੌਤੇ ਬਾਰੇ ਪਲ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ।
ਆਖਿਰਕਾਰ ਅਸੀਂ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਠੱਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹੇ ?
ਸਗੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ?
ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਸਚਮੁਚ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਮਹਾਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਾਂ ?
ਕੀ ਅਸੀਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹਾਂ ?
ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ।
ਲੋਕ ਉਹੀ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਕਰਦੇ ਹਨ
ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਿਣਕ ਵੀ ਨਹੀਂ
ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕੀ ਭਿਆਨਕ ਸਿੱਟੇ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਹਨ
ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਰੰਤ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ
ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੈ
ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ?
ਜੇਕਰ ਸਚਮੁਚ ਕੋਈ ਸੰਕਟ ਹੁੰਦਾ
ਜਾਂ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਨਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ
ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਤਾਂ ਦੇਖਦੇ
ਸਿਰਫ ਹੜ੍ਹ ਪੀੜ੍ਹਤ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਮੌਤਾਂ
ਤੇ ਢੱਠੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਜੜੇ ਦੇਸ਼
ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਿਖਦੀਆਂ
ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ
ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ।
ਕੋਈ ਅਚਨਚੇਤ ਬੈਠਕ, ਕੋਈ ਮੁੱਖ ਸਮਾਚਾਰ, ਕੋਈ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਨਿਊਜ਼ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੀ।
ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਵਰਤਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਸੰਕਟ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਆਦਤਰ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਨਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਵੀ
ਮਾਸ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਸੈਰਾਂ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਮੈਂ 100 ਸਾਲ (ਦੀ ਉਮਰ) ਤੱਕ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਸਾਲ 2103 ਤੱਕ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹਾਂਗੀ
ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸੋਚੀਏ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਾਲ 2050 ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ
ਜੇਕਰ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਅੱਧੀ ਉਮਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੀਤੀ ਹੋਣੀ।
ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ?
ਸਾਲ 2078 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ 75ਵਾਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਵਾਂਗੀ
ਜੇਕਰ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਦੋਹਤੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣਗੇ
ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਮੈਥੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ
ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ 2018 ਵਿਚ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ
ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਪੁੱਛਣਗੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ
ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਸੀ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਕਰਾਂਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ ਉਸ ਦਾ ਅਸਰ ਮੇਰੇ ਸਮੁੱਚੇ ਜੀਵਨ
ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਉੱਪਰ ਪਵੇਗਾ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਕਰਾਂਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ
ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗੇ।
ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਸਾਲ ਅਗਸਤ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਖੁੱਲੇ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਣੀ ਹੁਣ ਸਿਰ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ
ਤੇ ਮੈਂ ਸਵੀਡਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਬੈਠ ਗਈ।
ਮੈਂ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣਨ ਲਈ ਪੜਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕਾਂ
ਪਰ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਲਝਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ
ਸਾਰੇ ਤੱਥ ਤੇ ਹੱਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ
ਲੋੜ ਸਿਰਫ ਸਾਡੇ ਜਾਗਣ ਤੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਹੈ।
ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਪੜਾਈ ਕਿਉਂ ਕਰਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਕੋਈ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ
ਅਤੇ ਇਸ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਪੜਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ?
ਜਦ ਉਸੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਪੜਾਏ ਜਾ ਰਹੇ
ਵਿਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਐਨ
ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਆਗੂਆਂ ਤੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਕੋਈ ਮਾਅਨੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਵੀਡਨ ਸਿਰਫ ਇਕ ਨਿਕਾ ਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ
ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰੀਏ ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ
ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹਫਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਛੱਡ ਕੇਤ
ਤਾਂ ਫਰਜ਼ ਕਰੋ ਕਿ ਆਪਾਂ ਸਾਰੇ ਰਲ ਕੇ ਕੀ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ
(ਤਾੜੀਆਂ)
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ
ਤੇ ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਉਮੀਦ ਵਜੋਂ ਸੌਰ ਪੈਨਲ
ਹਵਾ ਊਰਜਾ, ਸਰਕੁਲਰ ਆਰਥਿਕਤਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ
ਪਰ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ
ਸਾਨੂੰ 30 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਇਹ ਦਿਲਾਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਦੇ ਹੋਏ
ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖੇਦ ਹੈ ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖੱਟ ਰਹੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਫਲ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ
ਤਾਂ ਨਿਕਾਸ ਕਦੋਂ ਦਾ ਘਟ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ
ਪਰ ਉਹ ਘਟੇ ਨਹੀਂ
ਤੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ
ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ।
ਪਰ ਉਹ ਚੀਜ ਜਿਸ ਦੀ ਲੋੜ ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼।
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਂਗੇ ਸਾਨੂੰ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਉਮੀਦ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ
ਇਸ ਲਈ ਉਮੀਦ ਲੱਭਣ ਦੀ ਥਾਂ
ਇਹ ਲੱਭੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ
ਤੇ ਸਿਰਫ ਉਦੋਂ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗੀ।
ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 10 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ
ਕੋਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਉੱਦਮ ਨਹੀਂ ਦਿਖ ਰਿਹਾ।
ਇਸ ਤੇਲ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਯਮਾਂ ਸਦਕਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ
ਹਰੇਕ ਚੀਜ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇਗਾ
ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।
ਧੰਨਵਾਦ ।।
(ਤਾੜੀਆਂ)