Yeni dostumuz Əli -
BUZ adamı təqdim etməyin vaxtıdır.
Əli bütün elektrik mühəndislərinin və
istifadə etdiyimiz D/C analizinin dostudur.
D/C analizində 1 növ siqnal
limitlənir və bu, sinusoiddir.
Sinusoidə kosinus da deyilir.
Kosinus omeqa t üstəgəl fi.
Omeqa kosinusun tezlik radianını bildirir.
Burada mavi rənglə göstərilib.
Radian tezliyi omeqadır
və fi faza sürüşməsidir.
Əgər diqqətlə baxsaq, bunun kosinus dalğası olmadığını görərik,
çünki maksimum, zaman sıfıra bərabər olduqdan əvvəl olur.
Buradakı məsafə faza məsafəsi adlanır
və fi-ni bildirir.
fi müsbət ədəd olduqda kosinus dalğası
bir az sola sürüşür.
Bu da faza sürüşməsi adlanır.
Bu növ siqnallarda
sevimli komponentlərimizin inputu
komponentlərin gərginlik və cərəyan şiddəti arasındakı
asılılığa əsaslanır və impedansla əlaqələndirilir.
İmpedans gərginliyin cərəyan şiddətinə olan nisbətidir
və z simvolu ilə işarələnir.
Bu videoda gərginliyi
u ilə ifadə etmək yerinə
e hərfindən istifadə edirəm.
E EMF, yəni elektromotor qüvvəsinin qısaldılmış formasıdır və
həqiqətən gərginliyi göstərmək üçün
u kimi tez-tez istifadə olunur.
Niyə E-ni istifadə etmək istədiyimi göstərəcəm.
Bunu yaza biləcəyim başqa asan yol
E-nin z vur t-ə bərabər olmasıdır.
Bu, Ohm qanununa çox oxşayır.
İfadəni isə təkcə
rezistentlərə deyil, kondensator və
induktorlara da tətbiq edə bilərik.
İlk öncə induktora baxaq.
İnduktor üçün düstur
E bərabərdir, z vur i olur.
İ-ni sinusoid üçün təyin edəcəyəm.
Deməli, i müəyyən qiymətə malik olacaq. Bunu i 0 kimi işarələyək,
kosinus omeqa t üstəgəl fi.
Deyə bilərəm ki, mənim cərəyan şiddətim
bu faza gecikməsi ilə olan qiymətin kosinus dalğasıdır.
Bu, göy ilə göstərilib və i buradadır.
Gəlin indi E-ni i-nin köməyilə yazaq.
E-nin z-ə bərabər olduğunu yaza bilərəm. İnduktor üçün z nəyi bildirir?
Induktorun impendansı j omeqa L birlikdə z-i bildirir.
Bəs i nəyi göstərir?
İ fazanı göstərir, yəni
faza göstəricisidir.
Cərəyan şiddətinin qiyməti
fi bucağı ilə təyin olunur.
Budur, i-yə ekvivalent ifadə əldə edirik.
İlk yazdığımda zaman əsas göstəricidir.
İkinci yazdığım da isə faza əsas göstəricidir.
İ-nin qarşısında olanlar ölçmə faktorudur.
Bu faktora indi müzakirə edəcəyimiz j, omeqa və L
kəmiyyətləri daxildir.
Omeqa tezlikdir, l (el) isə induktorun ölçüsüdür.
Videonun əsas məqsədini izah etmək üçün gərginlik üçün
qrafiki burada narıncı ilə çəkdikdə
omeqa ölçmə faktorunu 1 qəbul edirik.
Səbəb isə cərəyan şiddəti və gərginlik arasındakı
zaman əlaqəsinə fokus ola bilməyimizdir.
Kompleks ədədlərdən danışdıqda
nəyi isə j-yə vurmaq
üstəgəl 90 dərəcə fırlanmanı göstərir.
Bunu e bərabərdir,
gəlin ölçmə faktorlarını da qeyd edək.
Omeqa, L, cərəyan şiddətinin
ilk qiyməti İ 0. Fi isə dəyişir,
fi-nin j ilə hasili
fi üstəgəl 90 dərəcəyə uyğun gəlir.
Yəni j ilə vurma 90 dərəcə faza dəyişməsinə səbəb olur.
Burada çəksəm, bu, indi e-ni bildirir.
Buradakı məsafə
fi-ni bildirir və buradakı məsafə isə
90 dərəcə faza dəyişməsidir.