Ik weet wat jullie denken:
"Waarom mag hij gaan zitten?".
Nou, omdat dit radio is.
(Muziek)
Ik heb een radioprogramma over ontwerpen,
en ik behandel vele onderwerpen:
gebouwen, tandenborstels,
mascottes, verkeersborden en lettertypes.
Het is mijn missie mensen attent te maken op de ontwerpen die ze waarderen,
zodat ze aandacht gaan besteden aan alle vormen van ontwerp.
Als je de wereld ontcijfert met ontwerpersintentie in gedachten,
wordt ze bijna magisch.
In plaats van de slechte dingen
zie je overal kleine, geniale dingen
waarop anonieme ontwerpers hebben zitten zwoegen
om onze levens beter te maken.
Dat is eigenlijk ook de definitie van ontwerp:
leven beter maken en plezier geven.
En weinig dingen geven mij zoveel plezier
als een goed ontworpen vlag.
(Gelach) (Applaus)
Ja!
Fijne 50ste verjaardag van jullie vlag, Canada.
Hij is prachtig, hoogste standaard. Ik ben er dol op.
Ik heb een soort obsessie over vlaggen.
Soms breng ik het onderwerp naar voren
en zeggen mensen: "Vlaggen interesseren mij niet."
Als we er vervolgens over gaan praten, geloof me,
iedereen vindt vlaggen interessant.
Ze hebben iets wat op onze gevoelens inspeelt.
Mijn familie heeft dit jaar mijn kerstcadeau's als vlaggen verpakt,
inclusief de blauwe draagtas
die de vlag van Schotland nadoet.
Toen ik deze foto online plaatste,
reageerde binnen enkele minuten iemand:
"Stop die Schotse saltire maar op een plek waar de zon niet schijnt". (Gelach)
Wat gewoon bewijst dat mensen zeker iets geven om vlaggen, niet?
Zo is het nou eenmaal.
Het mooie van vlaggen
is dat wanneer je het ontwerp van vlaggen begrijpt --
wat een vlag goed of slecht maakt --
je praktisch ieder ontwerp kunt begrijpen.
Wat ga ik hier doen?
Ik heb een aflevering van mijn radioprogramma
'99% onzichtbaar' uit elkaar gehaald en bouw hem hier opnieuw op.
Dus als ik hier op een knop druk...
Stem: G voor geluid.
RM: ... komt er geluid uit.
Dus als je een klank hoort,
of een stem of een muziekstuk,
dan heb ik op een knop gedrukt.
S: Gelllluid.
RM: Oké, duidelijk? We beginnen.
Drie, twee.
Welkom bij 99% onzichtbaar. Mijn naam is Roman Mars.
(introgeluiden en muziek)
Stem: De vijf basisregels van vlagontwerp.
RM: Volgens de Noord-Amerikaanse Vereniging van Vexillologie --
Vexillologie.
TK: Vexillologie is de studie naar vlaggen.
RM: Door die extra 'lol' klinkt het zo raar.
Regel een: Houdt het simpel.
Maak de vlag zo simpel dat een kind 'm uit het hoofd kan tekenen.
RM: Voordat ik in 2005 naar Chicago verhuisde, wist ik niet eens
dat steden vlaggen hebben.
TK: De meeste grote steden hebben ze.
RM: Dat wist ik dus niet. Dat is Ted Kaye, trouwens.
TK: Hallo. RM: Hij is vlaggenexpert.
Een fantastische kerel.
TK: Ik ben Ted Kaye.
Ik heb wetenschappelijke publicaties over vlaggen geschreven.
Momenteel betrokken bij de vlaggenvereniging van Portland
en de Noord-Amerikaanse Vereniging voor Vexillologie.
RM: Ted heeft letterlijk het boek over vlag ontwerp geschreven.
Stem: "Goede vlag, slechte vlag."
RM: Het is meer een brochure, ongeveer 16 paginas.
TK: Inderdaad, het heet: "Goede vlag, slechte vlag.
Hoe ontwerp je een goede vlag".
RM: De eerste stadsvlag die ik ontdekte -- van Chicago --
is een schoonheid:
Wit vlak, twee horizontaale blauwe lijnen,
en 4 zespuntige sterren in het midden.
"Regel twee: gebruik symbolen met een betekenis."
TK: De blauwe lijnen staan voor het water; de rivier en het meer.
"De kleuren of patronen op een vlag moeten relateren aan wat ze vertegenwoordigen."
TK: De rode sterren vertegenwoordigen historische gebeurtenissen van Chicago.
RM: Namelijk, de oprichting van Fort Dearborn op de plek waar nu Chicago ligt,
de Grote Brand van Chicago,
de World Columbian Exposition, die iedereen zich herinnert
vanwege de 'witte stad'.
En de Wereldtentoonstelling van 1933,
die niemand zich nog herinnert.
"Regel drie: Gebruik twee tot drie basiskleuren."
TK: De kleurregel zegt dat je twee tot drie kleuren kunt gebruiken
van de standaard-kleurenset:
Rood, wit, blauw, groen, geel en zwart.
RM: De vlag van de Chicago valt bijzonder goed
bij grote delen van de bevolking.
Je ziet 'm overal. Ieder gemeentelijk gebouw heeft deze vlag hangen.
WM: Er is minstens 1 winkel in ieder huizenblok
vlakbij mijn werk die spullen verkoopt met de vlag van Chicago erop.
RM: Dat is Whet Moser van Chicago Magazine.
WM: Vandaag bijvoorbeeld ging ik naar de kapper
en toen ik in de stoel ging zitten
zag ik de vlag op de doos waar de kapper zijn spullen in heeft liggen.
In de spiegel zag ik de vlag aan de muur achter mij hangen.
Op de terugweg kwam ik iemand tegen met een badge van de vlag op zijn rugzak.
RM: Het is aanpasbaar en mengbaar.
Vooral de zespuntige sterren zie je op veel verschillende plekken.
WM: De koffie die ik laatst had gekocht
had een ster van Chicago op de beker.
RM: Het is een symbool van trots in Chicago.
TK: Als een agent of brandweerman in Chicago is overleden
ligt vaak niet de vlag van de VS op zijn kist.
Het kan ook de vlag van Chicago zijn.
Zo diep zit de vlag in de volksgeest van Chicago.
RM: Mensen houden niet alleen van de vlag omdat ze van Chicago houden.
Ik denk dat mensen juist nog meer van Chicago houden
omdat de vlag zo cool is.
TK: Positieve terugkoppeling tussen sterk symbolisme en burgerlijke trots.
RM: Toen ik in 2008 terug verhuisde naar San Francisco,
zocht ik de vlag op.
Want in de vorige 8 jaar toen ik er woonde, had ik 'm nooit gezien.
En ik vond 'm, hoeveel pijn het me ook doet om dat te zeggen,
tekort schieten.
(Gelach)
Ik weet het.
Het doet mij ook pijn.
(Gelach)
TK: Laten we bovenaan beginnen.
"Regel een: houd het eenvoudig."
TK: Hou het eenvoudig.
"De vlag moet zo eenvoudig zijn dat een kind 'm uit het hoofd kan tekenen."
TK: Het is een relatief complexe vlag.
RM: Oké, daar gaan we.
De grootste component van de vlag is de feniks
die symbool staat voor de stad die herrijst uit de as
na de verwoestende branden in de jaren 1850.
TK: Een sterk symbool voor San Francisco.
RM: Ik heb het niet zo op die feniks.
Qua ontwerp is het te grof
én tegelijkertijd veel te gedetailleerd --
als je zoiets probeerde te tekenen
zou het je niet lukken --
en het ziet op een afstand gewoon slecht uit.
Maar de betekenis erachter maakt de feniks een positief onderdeel.
De achtergrond is grotendeels wit
met een substantiële, gouden rand.
TK: Wat een aantrekkelijk onderdeel van het ontwerp is.
RM: Het is niet verkeerd. Maar... (Gelach)
hier komen de grote valkuilen van vlagontwerp.
"Regel vier: Geen tekst of zegel."
"Nooit enige vorm van tekst gebruiken."
RM: Onder de feniks bevindt zich een lint met een motto
dat vertaald betekent: "Goud in vrede, ijzer in oorlog."
Daarbij, en dit is een groot probleem:
er staat 'San Francisco' aan de onderkant.
TK: Als je de naam moet afbeelden
van hetgeen waar je vlag symbool voor staat,
is je symbolisme mislukt.
(Gelach) (Applaus)
RM: De vlag van de Verenigde Staten heeft niet 'USA' erop staan.
Eigenlijk voldoen landenvlaggen meestal aan de regels.
Complimenten voor Zuid-Afrika, Turkije, Israël, Somalie, Japan en Gambia.
Dit is een verzameling van uitstekende vlaggen,
maar ze voldoen aan de ontwerpregels omdat er veel op het spel staat.
Ze werken op internationaal niveau.
Maar stadsvlaggen en regionale vlaggen
zijn een heel ander verhaal.
(Gelach)
Er heerst een plaag van slechte vlaggen
en er moet een einde aan komen.
(Gelach) (Applaus)
Dat is de waarheid en de uitdaging.
De eerste stap is erkennen dat we een probleem hebben.
(Gelach)
Veel mensen zijn van mening
dat goed ontwerp een kwestie van smaak is.
En soms is dat ook zo.
Maar soms ook gewoon niet, oké?
De volledige lijst volgens de Noord- Amerikaanse Vereniging voor Vexillologie:
"De vijf regels voor het ontwerpen van een vlag."
"Regel een:" TK: Houd het simpel.
"Regel twee:" TK: Gebruik symbolen met een betekenis.
"Regel drie." TK: Gebruik twee tot drie kleuren.
"Regel vier." TK: Geen tekst of zegel.
"Nooit enige vorm van tekst gebruiken."
TK: Want het is onleesbaar vanaf een afstand.
"Regel vijf." TK: Wees onderscheidend.
RM: De beste vlaggen voldoen meestal aan deze regels.
Zoals gezegd zijn de meeste nationale vlaggen in orde.
Maar let op:
als jij deze lijst aan iedere ontwerper van wat dan ook liet zien,
zouden ze zeggen dat deze regels, simpel, met betekenis,
weinig of doordachte kleuren,
uniek, geen onleesbaar geschrift,
ook voor hun van toepassing zijn.
Helaas worden goede ontwerpregels zelden nageleefd
bij de vlaggen van steden in de VS.
Het grootste probleem lijkt regel 4.
We kunnen het niet laten
om namen op onze vlaggen te zetten...
of gemeentezegels met minuscule tekst.
Het probleem met gemeentezegels:
die zijn ontworpen voor stukken papier
waar je ze kunt lezen,
niet voor vlaggen die 30 meter verderop in de wind wapperen.
Bekijk deze verzameling vlaggen.
Deskundigen noemen ze ZOBs:
Zegels op beddengoed. (Gelach)
Je kunt niet achterhalen bij welke stad ze horen,
en dat is precies het probleem.
Behalve Anaheim blijkbaar,
zij hebben een oplossing gevonden. (Gelach)
Deze vlaggen vind je overal in de VS.
In Europa heeft men geen gemeentezegels,
zij hebben stadswapens.
Hier kunnen wij iets van leren over hoe het wél moet.
Dit is het stadswapen van Amsterdam.
Als dit een stad in de VS was
zou de vlag er waarschijnlijk zo uitzien.
Precies, ja. (Gelach)
Maar, de vlag van Amsterdam ziet er zo uit...
In plaats van het hele stadswapen op een eenkleurige achtergrond
te plakken en 'Amsterdam' eronder te zetten,
namen ze de hoofdelementen van het blazoen, het schild,
en maakten er de stoerste vlag ter wereld mee.
(Gelach) (Applaus)
En omdat het zo stoer is,
zie je deze vlag en kruizen overal in Amsterdam.
Net als in Chicago, het wordt benut.
Hoewel deze ZOBs al behoorlijk pijnlijk
en beledigend zijn,
ze zijn niets in vergelijking met
een van de grootste schandalen in vexillologische geschiedenis. (Gelach)
Iedereen klaar?
De vlag van Milwaukee, Wisconsin.
(Gelach)
Het is onderscheidend.
Dat geef ik toe.
Steve Kodis: In 1955 werd ze in gebruik genomen.
RM: De stad hield een wedstrijd
en verzamelde uiteenlopende ingezonden ontwerpen.
SK: Een wethouder genaamd Fred Steffan
voegde delen van de inzendingen samen
en creerde wat nu de vlag van Milwaukee is.
RM: Het is een stampot vlag.
Een gigantisch tandwiel dat industrie vertegenwoordigt,
een schip voor de haven,
een enorme graanstengel
ter ere van de bierbrouwerijen.
Het is een zooitje
en Steve Kodis, een grafisch ontwerper uit Milwaukee, wil dit veranderen.
SK: Het is echt afschuwelijk.
Een misstap van de stad,
om het zachtjes uit te drukken.
RM: Maar wat deze vlag de das omdoet,
bijna tot een vorm van zelfspot maakt:
ze bevat een afbeelding
van de oorlogsvlag van Milwaukee uit de burgeroorlog.
SK: Dat is de druppel,
die het nog zoveel belachelijker maakt.
Het feit dat er een vlag óp de vlag van Milwaukee staat.
RM: Op de vlag, ja. (Gelach)
Ja.
(Muziek)
Milwaukee is een fantastische stad.
Ik ben er geweest, ik ben er dol op.
Het deprimerende aan deze vlag is
dat er twee grote wedstrijden zijn geweest voor een herontwerp.
De meest recente was in 2001.
Honderdvijf ontwerpen waren ingestuurd.
TK: Maar toch, de leden van de Kunstraad in Milwaukee
besloten dat geen van deze ontwerpen waardig genoeg was voor de stad.
RM: Ze wilden dát ding niet veranderen! (Gelach)
Dat is zó ontmoedigend dat je gaat denken
dat goed ontwerp en democratie
simpelweg niet samengaan. (Gelach)
Maar Steve Kotas gaat nog een keer een poging wagen
om de vlag van Milwaukee te herontwerpen.
SK: Ik vind Milwaukee een mooie stad,
en iedere geweldige stad verdient een mooie vlag.
RM: Steve wil zijn ontwerp nog niet onthullen.
Het moeilijke met een voorstel zoals dit doen is
dat je mensen betrokken moet krijgen,
voordat je je ontwerp onthult.
Hier zit de truc:
als je een goede vlag wilt ontwerpen,
een coole zoals die van Chicago of DC, die ook een mooie vlag heeft:
teken een rechthoek van 2,5 bij 4 cm.
Je ontwerp moet in die kleine rechthoek passen.
Ik zal uitleggen waarom.
TK: Een vlag van 90 bij 150 cm
op een paal die 30 meter verderop staat,
lijkt ongeveer even groot
als een rechthoek van 2,5 bij 4 cm
die zich 40 cm van je ogen bevindt.
Het zou je verbazen hoe fascinerend en eenvoudig een ontwerp kan zijn
als je jezelf deze beperking oplegt.
RM: Terug naar San Francisco.
Kunnen we iets doen?
TK: Ik zeg altijd dat in iedere slechte vlag
een goede vlag verborgen zit. (Gelach)
We kunnen hier een goede vlag van maken
door het motto weg te halen.
Dat kun je niet lezen op een afstand.
Verwijder de naam,
en maak de rand misschien zelfs wat breder.
Zodat het een groter deel van de vlag is.
Ik zou simpelweg de feniks
opblazen tot een groot element
in het midden van de vlag.
RM: Maar de huidige feniks kan echt niet meer.
TK: Ik zou de feniks vereenvoudigen of stileren.
Teken een grote vogel met enorme vleugels
die uit het vuur komt.
Accentueer dat vuur.
RM: Deze vlag is ontworpen door Frank Chimero,
naar suggesties van Ted Kaye.
Ik weet niet wat hij zou doen als hij complete vrijheid had,
zonder deze richtlijnen.
Fans van mijn radioprogramma
horen me vaak klagen over slechte vlaggen.
Ze sturen soms andere voorstellen in.
Deze is gemaakt door Neil Mussett.
Beide... zijn zó veel beter. (Gelach)
En ik denk dat als ze in gebruik werden genomen,
ik ze overal in de stad zou zien.
Gedurende mijn kruistocht om vlaggen wereldwijd mooier te maken
hebben vele luisteraars het initiatief genomen
om hun vlaggen te herontwerpen en te kijken of ze echt
in gebruik kunnen worden genomen.
Als jij de vlag van je stad mooi vindt,
hang hem uit.
Zelfs als hij niet aan alle regels voldoet.
Dat maakt mij niets uit.
Maar als jij je stadsvlag nooit ziet,
-- misschien bestaat ze niet -- maar misschien ook wel
en is ze alleen oerlelijk, (Gelach)
dan daag ik je uit om dat samen met ons te veranderen.
Naarmate steeds meer mensen in steden gaan wonen,
wordt de stadsvlag niet alleen een symbool van die stad als locatie.
Ze zou zelfs een symbool kunnen worden voor hoe die stad design zelf beschouwt,
vooral nu de massa steeds ontwerp-bewuster wordt.
Ik denk dat dit bewustzijn op een historisch hoogtepunt is.
Een goed ontworpen vlag kan dienen als indicatie van hoe een stad
al haar systemen ontwerpt:
Openbaar vervoer, parken, plaatsing van verkeersborden.
Misschien klinkt het onbelangrijk, maar dat is het niet.
TK: Stadsleiders zeggen vaak:
"We hebben belangrijker dingen te doen dan ons druk te maken om onze vlag".
Daarop zeg ik:
"Als je stad een goede vlag had,
zou je een symbool hebben waaronder mensen zich verenigen
om die belangrijkere dingen aan te pakken".
(Muziekje)
RM: Ik heb zelf gezien wat een goede vlag kan doen
in het geval van Chicago.
Het verbinden van goed ontwerp en burgerlijke trots
is iets wat we overal nodig hebben.
Het mooie van gemeentevlaggen is
dat ze ieders eigendom zijn.
Ze zijn een open-source ontwerptaal
die de gemeenschap toebehoort.
Als dit goed is gedaan,
zijn ze aanwendbaar, aanpasbaar
en krachtig.
Met een goede vlag hebben we controle over een stad haar imago.
Maar als we een slechte, ongebruikte vlag hebben,
gaat die rol naar sportteams, Kamers van Koophandel
of toeristische organisaties.
Sportteams kunnen vertrekken en onze harten breken.
Daarnaast geven sommigen gewoon niets om sport.
Toeristencampagnes kunnen heel goedkoop uitstralen.
Maar een goede stadsvlag
vertegenwoordigt een stad tegenover haar inwoners
en haar inwoners tegenover de rest van de wereld.
Als die vlag mooi is,
is die verbinding dat ook.
Misschien kunnen alle stadsvlaggen zo inspirerend zijn als Hong Kong.
Of zoals Portland of Trondheim.
Zodat we al die slechte vlaggen kunnen afdanken.
Zoals San Francisco, Milwaukee,
Cedar Rapids.
En uiteindelijk, als we daarmee klaar zijn
kunnen we iets doen aan Pocatello, Idaho,
door de Noord-Amerikaanse Vereniging voor Vexillologie gezien als
de allerslechtste stadsvlag van Noord-Amerika.
(Gelach) (Applaus)
Ja...
... op dat ding staat het trademarksymbool, mensen.
(Gelach)
Het doet gewoon pijn aan mijn ogen.
Bedankt voor het luisteren.
(Applaus)
[Muziek: Melodium (@melodiumbox) en Keegan DeWitt (Akeegandewiit)]