1815'te Tambora Yanardağı'nın patlaması bazı yerleri karanlığa mahkûm etti
ve "Yazsız Yıl" olarak bilinen kasvetli dönemin başlangıcı oldu.
Bu nedenle Mary ve Percy Shelly, Lord Byron'ın Ceneve Gölü'ndeki evine
gittiklerinde
zamanlarının çoğunu evde geçirdiler.
Byron, eğlenmek için arkadaşlarına bir yarışma önerisinde bulundu:
Kim en korkutucu hayalet hikâyesini yazabilirdi?
Bu, 18 yaşındaki Mary'ye ilham verdi.
İlerleyen birkaç ay içinde Frankenstein'ın hikâyesini yazdı.
Frankenstein genelde yeşil ve hırıldayan bir figür olarak betimlense de
Mary Shelly'nin canavarı böyle değil.
Aslında, kitaptaki canavar isimsizdir. Frankenstein adı canavarın yaratıcısı olan
Dr. Victor Frankenstein'a aittir.
Yaratıcı ve canavar arasındaki çekişme o kadar gergindir ki
kolektif bilinçaltımızda ikisi birbirine girmiştir.
Orijinal metni okumadan önce
Frankenstein ve sahip olduğu pek çok anlam ile ilgili
bilmenizin yararlı olabileceği pek çok şey vardır.
Kitap, Dr. Frankenstein'ın yaşamı kontrol etme konusundaki
sonuçsuz çabalarını anlatıyor.
Dr. Frankenstein ceset parçalarını birleştirerek canavarı yaratır
ve ona elektrik vererek bilinçli bir varlığa dönüştürür.
Fakat ortaya çıkan şeyden korkar ve kaçar.
Zaman ve mekân canavarı uzaklaştırmak için yeterli değildir,
bu yüzden yaratan ve canavar arasında korkutucu bir kovalamaca başlar.
Shelly, romanın alt başlığına
"Modern Prometheus" adını vererek,
Yunan mitolojisindeki Titan Prometheus'a bir atıfta bulunmuştur.
Prometheus, Tanrılardan ateşi çalarak insanlara vermiştir.
Böylece insanlar bilgi ve güce sahip oldular.
Ama Prometheus, Tanrıların ateşini çaldığı için
bir taşa zincirlendi ve sonsuza kadar akbabalar tarafından yendi.
Prometheus'un hikâyesi, 18. yüzyılda Romantik Dönem edebiyatında
yeniden ortaya çıktı.
Mary, Romantizm akımının
doğa, duygular ve sanatın sadeliğine dair görüşlerini paylaşan
önemli bir yazardı.
Mary, Frankenstein'ı yayınladıktan iki yıl sonra
Percy, "Bağları Çözülen Prometheus" adlı lirik dramasında hikâyeyi
yeniden yorumladı.
Romantikler bu mitolojik göndermelerle
Antik Dünya'nın, modern çağlara kıyasla ne kadar saf olduğunu vurguladılar
ve genellikle bilime şüpheyle yaklaştılar.
Frankenstein, insanları yapay zekâya karşı uyaran
ilk hikâyelerden biridir.
Romandaki korku ögesi doğaüstü güçler değil;
bir laboratuvarda yapılan canavardı.
Ayrıca, romanda gotik ögeler de bulunmaktaydı.
Gotik Edebiyatın karakteristik özellikleri tedirginlik,
ürkütücü bir mekân,
grotesk
ve unutulma korkusudur.
Bunların hepsi Frankenstein'da görülebilir.
Kitaptaki korku ögesini etkileyen bir diğer şey,
Mary'nin hayatındaki travmalardır.
1797'de doğan Mary, William Godwin ve Mary Wollstonecraft'ın kızıydı.
İkisi de önemli radikal düşünürlerdi.
Annesinin kitabı olan "Kadın Haklarının Gerekçelendirilmesi"
feminizmde önemli bir yere sahiptir.
Annesi, Mary'nin doğumu sırasında yaşanan sorunlar nedeniyle öldü.
Mary, annesinin ölümünden çok etkilendi
ve kendisi de hamileliklerinde sorunlar yaşadı.
16 yaşında Percy ile kaçtıktan sonra hamile kaldı.
Fakat bebek doğduktan kısa süre sonra öldü.
4 kere daha hamile kalan Mary'nin yalnızca bir çocuğu sağ kaldı.
Bazı eleştirmenler bu trajedinin Frankenstein'daki temaları
etkilediğini ileri sürüyor.
Shelly, doğumu hem yaratıcı hem de yıkıcı olarak betimliyor
ve canavarı yaşamın doğal döngüsünün biçimsiz bir aynası olarak gösteriyor.
Canavar, zafer arayışı içindeki Dr. Frankenstein'ın doğayı bozmasının
somut hâlidir.
Bu onun ölümcül hatasıdır.
Tanrı kompleksinin en belirgin olduğu yer
"Yaşam ve ölüm bana her şeyden önce, aşmam gereken
hayali bir sınır gibi görünüyordu.
Sonra da karanlık dünyamıza bir ışık seli yağdıracaktım." cümlesidir.
Büyüleyici bir şey yapmış olmasına rağmen
kendi ahlaki görüşüyle ateşle oynadı.
Ve bu kararının etkileri tüm kitapta görülebilir.
Kitap aydınlık ve karanlığın arasındaki farka ve ateşe birçok atıfta bulunuyor.
Bu yalnızca Prometheus'un ateşinin kıvılcımını değil,
aynı zamanda hayatın karanlık yönünü ortaya çıkaran fikirlerin gücünü de
sembolize ediyor.