Dürüst olun ve eğer "deli meşgul" ifadesini
gününüzü, haftanızı ya da ayınızı tarif etmek için
kullandıysanız elinizi kaldırın.
Ben bir acil servis doktoruyum
ve beni hiç "deli meşgul" ifadesini kullandığımı duyamazsınız.
Bugünden sonra da umarım siz de kullanmayı bırakırsınız.
Meşguliyetinizi tanımlamak için "deli" kelimesini kullanamamanızın sebebi
Deli Meşgul Mod olarak adlandırdığım durumdayken
meşguliyetinizle daha az başa çıkabilmeniz.
Olan şey şu:
Stres hormonlarınız artıyor ve orada kalıyor,
prefrontal korteksinizdeki yürütücü işleviniz azalıyor.
Bu da hafızanızın, sağduyunuzun, dürtü kontrolünüzün bozulması
ve beyninizdeki öfke ve kaygı bölgesinin aktif olması anlamına geliyor.
Bunu hissediyor musunuz?
Konu şu:
Deli meşgul olduğunuzu hissetmeden
bir acil servisi gibi meşgul olabilirsiniz.
Nasıl mı?
Bizim kullandığımız yöntemleri kullanarak.
Beynimiz stresi benzer ve asli şekilde işliyor.
Ama ona verdiğimiz tepki araştırmalar tarafından
acil ya da günlük stres olmasına göre değişebilir olarak gösteriliyor.
Deli Meşgul Mod'un aksine
acil serviste olduğumuz gibi Hazır Mod var.
Hazır Mod, o kapılardan ne gelirse gelsin
zincirleme kaza
ya da asansörde kaldığı sırada göğüs ağrısı çeken bir hasta
ya da sıkışmaması gereken bir yere sıkışmış bir ögeye sahip bir hasta.
Sormak için can attığınızı biliyorum.
(Gülüşmeler)
Aşağılandığınıza yemin edeceğiniz o günlerde bile
biz bundan korkmuyoruz.
Çünkü o acil servis kapılarından ne gelirse gelsin
başa çıkabileceğimizi,
hazır olduğumuzu biliyoruz.
Bu, Hazır Mod.
Bunun için eğitim gördük
ve siz de yapabilirsiniz.
İşte bunun nasıl olacağı:
Deli Mod'dan Hazır Mod'a geçmenin ilk adımı
inatla triaj yapmaktır.
Deli Mod'da her zaman meşgul ve streslisiniz
çünkü her zorluğa aynı yanıtla tepki veriyorsunuz.
Aciliyet derecesine göre öncelik vermemiz anlamına gelen
triyaj yaptığımız Hazır Mod'la bunu karşılaştırın.
Bu, sadece yapılacaklar listenizi bitirmenin güzel bir yolu değil.
Dr. Robert Sapolsky'nin araştırması
tehdidi, tehdit olmayandan ayıramayan
ve her şeye aynı yanıtla tepki veren bireylerin
stres hormonlarının düzeyinin 2 kat daha fazla olduğunu gösteriyor.
Öğrenilecek ilk becerinin triaj olmasının sebebi bu.
Hepsine birdenbire özen gösteremezsiniz
ama yapmak zorunda değilsiniz.
Çünkü öncelik belirleme yapıyoruz.
Kırmızı- acilen hayati risk içeren.
Sarı- ciddi ama hayati risk içermeyen.
Yeşil- önemi az.
Çabalarımızı önce kırmızıya odaklıyoruz.
Şimdi bunu dinleyin.
Deli Mod'daki problemin bir parçası
her şeye sanki kırmızıymış gibi tepki vermeniz.
Bu yüzden doğru bir şekilde triaj yapmaya başlayın.
Kırmızılarınızı bilin.
Kayda değer bir şey yaptığınız ve en önemli olan şeyler onlar.
Gürültüden kafanızın karışması çok kolay.
Ama en gürültülü olan her zaman en kırmızı olan değildir.
Aslında ağır astımlı hastam sessizken daha çok risk altında oluyor.
Ama ona aromalı kahve sütlüğü getirmemi isteyen hastam
gürültülü ancak kırmızı değil.
Size kendi hayatımdan bir örnek vereyim.
Geçen baharda evimi su bastı,
1 yaşındaki çocuğum acil servisteydi,
4 yaşındaki çocuğumun okulu için para toplanan bir etkinlik düzenlemeliydim
ve kitabımın final bölümü gecikmenin de ötesindeydi.
Belki ironik olmayan bir şekilde bu, stresli olan bölümdü.
(Gülüşmeler)
Kırmızı görevlerim 1 yaşındaki çocuğumu iyileştirmek
ve kitabımı bitirmekti.
Bu kadardı.
Unutmayın inatla triaj yapın.
Evi onardık mı?
Bir anlığına durup hasarı saptadığımızda
artık bir kırmızı değildi.
Kırmızı hissettirdi ama aslında sadece gürültüydü.
Hayır, hayır gerçekten oldukça gürültülüydü.
Fotoğrafta en sağdaki benim,
zemin makine ile kurutulurken
kitabıma odaklanmak için kulak tıkacı takmışım.
Kırmızılarınızı bilin
ve kırmızı olmayanların dikkatinizi dağıtmasına izin vermeyin.
Bu arada yeşil bir görevle kendinize
"Bu bir yeşil görev, kimse ölmeyecek" diye
ara sıra hatırlatabilmeniz özgürleştirici.
(Gülüşmeler)
Eğer mükemmel değilse sorun yok.
En kötü durumlarda kullandığımız son bir triaj seviyesi var.
Siyah.
Yapabileceğimiz hiçbir şeyin olmadığı hastalar.
Yola devam etmemiz gereken yer.
Yürek burkan bir şey olmasına rağmen bundan bahsediyorum
çünkü her biriniz hayatınızda kendi eşdeğer siyah görevlerinize sahipsiniz.
Bunlar listenizden çıkarmanız gereken ögeler.
Birçoğunuzun neyden bahsettiğimi bildiğini sanıyorum.
Benim için siyah görev para toplanan etkinlikti.
Geri adım atmak zorundaydım.
Çünkü acil servistekilerin bildiği gibi eğer her şeyi yapmaya çalışırsak
kırmızılarımızı kurtarmak için umudumuz olmaz.
Deli Mod'dan Hazır Mod'a geçmenin ikinci adımı
deliyi beklemek ve onun için plan yapmak.
Deli ile başa çıkmanın yarısı onun için nasıl hazırlandığınızdır.
Yani ilk adımda triaj yapıyoruz,
ikinci adımda bu görevleri yapması kolay olacak şekilde düzenliyoruz.
Bilim, bize ne kadar çok seçeneğimiz varsa
her bir kararın o kadar çok zaman alacağını gösteriyor.
Ne kadar çok karar vermemiz gerekiyorsa beyinlerimiz o kadar çok yoruluyor
ve daha az iyi kararlar verebiliyor
bu yüzden ikinci adım
günlük seçimlerimizi azaltmak için yollar aramakla alakalı.
İşte günlük yaşamınızda kullanabileceğiniz dört kolay örnek:
Plan yapmak.
Bütün haftanın yemeklerini hafta sonunda planlayın ki
çarşamba günü saat akşam 6'da
herkes aç, sinirli ve pizza isterken
masaya sağlıklı bir yemek getirilmesi için karar vermenize gerek olmasın.
Otomatikleştirin.
Yinelenen veya kaydedilmiş liste olarak zamanlayıp planladığınız
veya yinelenen satın alma işlemleri gibi
otomatikleştirebileceğiniz hiçbir şeyi hatırlamaya bırakmayın.
Yan yana yerleştirin.
Egzersiz yapacağınız zaman
yapacağınız aktivite için ihtiyacınız olan bütün ekipmanları
şarj edilmiş ve hazır olarak yan yana muhafaza edin.
Böylece onları aramak için enerji harcamazsınız.
Çok fazla kanmayın.
Tatlı krizinde olan birisi var mı?
Kimse yok mu?
Buyurun evet diyin.
Bu Deli Mod'un kendi biçimi
ve kendi kendini tedavi etme şekli
ama iradenizi tutmayı bırakın.
Farklı şekilde düzenleyin.
Bir yiyecek doğrudan ulaşılamaz ise
örneğin ulaşmak için bir alet kullanmanız gerekiyorsa
çikolata bile olsa
araştırma katılımcıları hiç düşünmeden %70 daha az yedi.
Biliyorum.
Bir saniyeliğine bunu düşünelim.
(Gülüşmeler)
Daha kolay hâle getirmek istediğiniz kararlar için düzenleyin.
Bu da bizi Deli Mod'dan Hazır Mod'a geçirecek 3. adıma götürüyor:
Kafanızdan sıyrılın.
Benimle gelin.
Bu farklı bir hikâye.
Küçük, uydu kent bir acil serviste çalışıyorum.
Bir kadın doğum sancısıyla geldiğinde
kordonun bebeğin boynuna bir değil
iki kez dolandığını fark ettim.
Oradaki tek doktor benim.
Korkmuştum.
Ama bunun beni raydan çıkarmasına izin veremezdim.
Çünkü görüyorsunuz hepimiz geriliriz,
hepimiz korkarız
ama önemli olan sonrasında ne yaptığınız.
İlk his sorun değil.
Önemli bir işaret olabilir.
Problemin bizi raydan çıkarmasına izin verdiğimizde,
iç monolog başladığında, felaket senaryoları kurduğumuzda
ve o sınırlı bakış açısına sahip olduğumuzda sorun başlıyor.
Deli Mod'dayken böyle düşünürsünüz
ve hiçbir şeyi bu şekilde çözemezsiniz.
Hikâyeye geri döneceğiz
ama önce kendi kafamdan nasıl sıyrılırım?
Duyabileceğiniz bir sürü yöntemi var
ama benim için başkasına odaklandığım an en iyisi oluyor.
Bilerek karşımdaki kişiyi görmemi sağlamak,
kendimi onlarla birlikte sahada görmek,
neye ihtiyaçları var, neyden korkuyorlar
ve onlara nasıl yardım edebilirim?
Bu, kulağınıza çok huzur verici gelmiş olabilir
ama öyle değil.
Aslında araştırmalar, beyninizi olan şeye,
temelde şefkate hazırladığınızda
o sınırlı bakış açısını ve iç monoloğu engellediğimizi söylüyor.
Algınızı açıyorsunuz
böylece beyniniz daha kapsamlı bilgiler alıyor
ve daha çok olasılık görüp daha iyi kararlar veriyorsunuz.
Deneyin.
İç monoloğunuzun sizi raydan çıkarabileceğini bilin.
Kendi kafanızdan sıyrıldığınızda
kendi yolunuzdan da sıyrıldığınızı fark edin.
Peki o bebeğe ne oldu?
Korkuma değil
anneye, bebeğe ve ne yapmama ihtiyaçları olduğuna odaklandım.
Bebeğin boynundan kordonu çıkardım
ve sağlıklı, bağıran, tekmeleyen bir bebek
tam da babası park yerinden içeriye koşmuşken doğdu.
"Merhaba bir oğlunuz oldu, ben Dr. Darria.
Tebrik ederim, kordonu kesmek ister misiniz?"
(Gülüşmeler)
Bir anlığına
yeni doğanın güçlü ağlaması
acil servisin normal sesleri olan bipleri ve sirenleri bastırdı.
Ama başka bir şey daha vardı.
Çünkü o annenin odasından çıktığımda
birkaç hastamın yakınlarda gezindiğini gördüm.
Onları acil servise getiren
kendi problemlerine rağmen
bu bebeği desteklemek için bir araya geldiklerini fark ettim.
Şimdi de hep birlikte sevincini paylaştılar.
Çünkü Deli Mod'dan Hazır Mod'a geçtiğinizde olan şey bu.
Diğerleri fark eder.
Onlar da ister, sadece nasıl olacağını bilmezler.
Bir örneğe ihtiyaçları vardır.
Bu da siz olabilirsiniz.
Meşguliyeti sahiplenin.
Ama ona deli demekten vazgeçin.
Bu beceriye hep sahiptiniz.
Ama şimdi hazırsınız.
Teşekkür ederim.
(Alkış)