Steek eens in alle eerlijkheid je hand op
als je ooit 'idioot druk' hebt gezegd
om aan te geven hoe je dag, je week of je maand is geweest.
Ik ben arts op de spoedeisende hulp
en 'idioot druk' is een uitdrukking die je mij nooit zult horen bezigen.
En na vandaag
hoop ik dat jullie het ook nooit meer zullen zeggen.
Ik ga jullie vertellen waarom je niet die term 'idioot' moet gebruiken
om aan te geven hoe druk je het hebt.
Als we in de idioot-drukmodus staan,
zijn we gewoonweg minder goed in staat om de drukte te hanteren.
Dan gebeurt er dit:
je stresshormonen-niveau stijgt en blijft hoog,
en de executieve functie van je prefrontale cortex loopt terug.
Je geheugen, je beoordelingsvermogen en je impulsbeheersing nemen daardoor af,
en de hersencentra waar boosheid en bezorgdheid zitten, worden geactiveerd.
Voel je dat dan?
Het zit zo.
Je kunt het zo druk hebben als op een afdeling spoedeisende hulp,
maar dan zonder het gevoel dat je het idioot druk hebt.
Hoe dan?
Door onze aanpak te volgen.
Onze hersenen verwerken stress volgens een bepaald basispatroon.
Maar hoe we erop reageren,
kunnen we zelf beïnvloeden, zo blijkt uit onderzoek,
of het nu noodsituaties betreft of gewone, dagelijks optredende stress.
Vergelijk eens de idioot-drukmodus
met hoe ik ons op de SEH in de paraatmodus zie functioneren.
De paraatmodus houdt in dat wat er ook bij ons binnenkomt,
of het nu een kettingbotsing is
of een patiënt met pijn op de borst terwijl hij vastzat in de lift,
of iemand met een voorwerp op een plek waar het niet zou moeten zitten --
zoiets horen maakt je wel érg nieuwsgierig! --
(Gelach)
en zelfs op dagen dat je zou zweren dat je voor de gek wordt gehouden,
we zijn er niet bang voor.
Want we weten dat we alles wat door die dubbele deuren binnenkomt,
ook werkelijk aankunnen.
Dat we er klaar voor zijn.
Dat is de paraatmodus.
Daar hebben we op getraind
en jullie kunnen het ook.
Luister maar.
Stap één bij de switch naar de paraatmodus
is onophoudelijk triageren.
In de idioot-drukmodus ben je áltijd gestrest,
omdat je op iedere uitdaging op dezelfde manier reageert.
Vergelijk dat eens met de paraatmodus,
waarin we triage doen,
wat inhoudt dat we prioriteren naar urgentiegraad.
Dat is niet zomaar een truc om je doelijst af te werken.
Conclusie uit het werk van Robert Sapolsky
is dat wie geen onderscheid kan maken tussen wel en niet bedreigend,
en overal hetzelfde op reageert,
een twee keer zo hoog stresshormonenniveau heeft.
Daarom is dit de eerste vaardigheid die mensen moeten leren.
Je kunt niet iedereen tegelijk helpen,
maar dat hoeft ook niet,
want we triageren.
Rood -- er is onmiddellijk levensgevaar.
Geel -- ernstig, maar er is geen onmiddellijk levensgevaar.
Groen -- niet ernstig.
En we wijden onze inspanningen allereerst op de rode taken.
Nu komt het.
Een deel van het probleem bij de idioot-drukmodus
is dat je op alles reageert
alsof het rood is.
Begin daarom met correct triageren.
Weet welke situaties rood zijn.
Die zijn het belangrijkst, dáár kun je het meeste resultaat boeken.
Nu kan ruis je zomaar in de war brengen,
maar de heftigste ruis is niet altijd het roodst.
Zo loopt die ene zwaar astmatische patiënt het grootste risico als je hem niet hoort.
Maar die andere patiënt, die per se wil dat ik haar koffieroom kom brengen,
maakt wel een hoop lawaai, maar is niet rood.
Ik geef een voorbeeld uit mijn eigen leven.
Ik had een keer thuis een overstroming,
mijn kind van één was bij de SEH,
ik zou geld helpen inzamelen voor de school van mijn kleuter
en de deadline voor het slothoofdstuk van mijn boek was verstreken.
Misschien ging dat hoofdstuk niet toevallig over stress.
(Gelach)
De rode taken waren: mijn kind van één gezond krijgen
en mijn boek afronden.
Punt.
Weet je nog? Steeds blijven triageren.
En die lekkage in huis dan?
Nou, toen we eenmaal hadden gezorgd dat er geen nieuwe schade ontstond,
was het geen rode taak meer.
Hij voelde nog wel rood aan,
maar in feite was het niet meer dan ruis.
Nee, nee, het was wel een hoop lawaai.
Hier zie je mij helemaal rechts met oordoppen in,
gefocust op mijn boek,
terwijl de vloer om mij heen machinaal wordt gedroogd.
Weet wat je rode taken zijn
en laat je niet afleiden door de niet-rode taken.
Het is trouwens bevrijdend om bij een groene taak
jezelf zo nu en dan eens te kunnen voorhouden:
Dit is een groene taak. Hier gaat niemand dood.
(Gelach)
Het is niet erg als dit niet volmaakt wordt.
En dan is er één triageniveau dat we toekennen aan de ergste scenario's.
Dat is niveau zwart.
Dat zijn patiënten waar we niets voor kunnen doen,
terwijl we zelf dóór moeten.
Dat is hartverscheurend,
maar ik noem het toch,
omdat ieder van jullie in je leven wel van die zwarte taken heeft.
Dat zijn die dingen die je van je lijst moet schrappen.
Ik denk dat velen van jullie weten waar ik over praat.
Voor mij was het het geld inzamelen.
Dat moest ik loslaten.
Want zoals we weten bij de SEH:
als je álles probeert te doen,
kun je onmogelijk de rode situaties veiligstellen.
Stap twee bij de switch van de idioot-drukmodus naar de paraatmodus
is 'idioot druk' zien aankomen en daarop anticiperen.
'Idioot druk' goed hanteren,
is voor de helft een zaak van goed voorbereid zijn.
Waar stap een dus triageren is,
bedenken we bij stap twee hoe we die taken beter uitvoerbaar kunnen maken.
Onderzoek wijst uit dat hoe meer opties we hebben,
hoe meer tijd ieder besluit vraagt.
En hoe meer besluiten we moeten nemen, hoe meer ons brein uitgeput raakt,
waardoor het minder staat is goede beslissingen te nemen.
Daarom gaat deze tweede stap
over manieren om het aantal dagelijkse beslissingen te reduceren.
Hier zijn vier eenvoudige dingen die je in het dagelijks leven kunt doen.
Plannen.
Plan voor de hele week je maaltijden in het weekend,
zodat je woensdagavond om zes uur,
wanneer iedereen honger heeft en pizza wil eten,
geen beslissingen hoeft te nemen om een gezond maal op tafel te krijgen.
Automatiseer.
Voorkom dat je dingen moet onthouden terwijl je ze kunt automatiseren
door regelmatig optredende taken en aankopen in een rooster in te plannen.
Houd spullen bij elkaar.
Train je ergens voor,
berg dan de spullen die je gebruikt op één plek bij elkaar op,
opgeladen en klaar voor gebruik,
zodat het geen energie kost om het te zoeken.
En beperk verleidingen,
voor ieder die gedreven wordt door je suikerbehoefte.
Is hier zo iemand?
Zeg het dan maar.
Dat is ook een vorm van de idioot-drukmodus
en bijbehorende zelfmedicatie.
Maar hou op om dat allemaal op wilskracht te doen.
Bedenk iets anders.
Als etenswaren buiten bereik liggen,
zodat je ze alleen met een opstapje kunt pakken,
al gaat het om chocola,
dan eet je er vanzelf 70% minder van, zo bleek uit onderzoek met proefpersonen.
Ik weet dat ook.
Laat het maar eens doordringen.
(Gelach)
Organiseer de dingen zo, dat je de keuzes die je wilt maken, makkelijker maakt.
Dat brengt ons bij de derde stap van de switch van idioot druk naar paraat,
en dat is: ophouden met alle dingen te bedenken.
Luister maar.
Een ander verhaal.
Ik werk in een kleine SEH-dependance.
Er wordt een vrouw met weeën binnengebracht.
Ik besef dat de navelstreng niet eenmaal, maar tweemaal
om de nek van de baby zit gewonden.
En ik ben de enige arts.
Ik was bang.
Maar ik mocht me niet van de wijs laten brengen.
Weet je, we zijn allemaal wel eens nerveus.
We zijn allemaal wel eens bang,
maar het gaat erom wat je dán doet.
Dat primaire gevoel is niet het probleem.
Het kan een belangrijk signaal zijn.
Het wordt een probleem als het ons van ons stuk brengt.
Als die innerlijke monoloog begint
en we vrezen een ramp en we krijgen zo'n tunnelblik ...
Zo ga je denken in de idioot-drukmodus,
maar je kunt zo niks oplossen.
Ik ga dadelijk terug naar mijn verhaal,
maar eerst de vraag: hoe kom ik los van mijn gedachten?
Er doen veel benaderingen de ronde,
maar zelf vind ik het het beste om actief mijn aandacht op iemand anders te richten.
Om mezelf te dwingen naar die persoon vóór mij te kijken,
met wie ik samen in de arena sta.
Wat heeft die nodig, waar is die bang voor
en hoe kan ik die helpen?
Dit kan je misschien wollig in de oren klinken,
maar dat is het niet.
Uit onderzoek blijkt namelijk dat als je je brein instelt
op compassie, waar het hier in feite om gaat,
dan doorbreek je die tunnelblik en die innerlijke monoloog.
Je verbreedt je blikveld,
zodat je meer in de breedte informatie kunt opnemen,
en meer mogelijkheden kunt bedenken en betere beslissingen kunt nemen.
Probeer het maar.
Besef goed dat je innerlijke monoloog je kan laten ontsporen.
En besef dat als je je gedachten laat voor wat ze zijn,
dat je jezelf dan niet meer voor de voeten loopt.
En hoe liep het nu af met die baby?
In plaats van op mijn angst,
richtte ik mij op de moeder en de baby en op wat ik voor hen moest doen.
Ik haalde de navelstreng van de nek van de baby,
en een gezond, schreeuwend, spartelend kind werd geboren,
net toen de vader kwam binnenhollen.
"Ha, u hebt een zoon. Ik ben dr. Darria.
Proficiat! Wilt u de navelstreng doorknippen?"
(Gelach)
En een moment lang
overstemden de kreten van een pasgeborene
de piepjes en alarmsignalen die je normaal gesproken op de SEH hoort.
Maar dat was nog niet alles.
Toen ik uit de kamer kwam waar de moeder lag,
zag ik daar een paar andere patiënten van mij bij elkaar staan.
Ik besefte plotseling dat ze ondanks hun eigen problemen
waarvoor ze naar de SEH waren gekomen,
hier bij elkaar stonden om deze baby te verwelkomen.
En ze deelden hun vreugde met elkaar.
Want dat gebeurt als je switcht van de idioot-drukmodus naar de paraatmodus.
Anderen merken dat op.
Zij willen dat ook, ze weten alleen niet hoe,
en ze hebben maar één voorbeeld nodig.
En jij zou dat voorbeeld kunnen zijn.
Omarm de drukte --
maar noem het niet langer idioot druk.
Dit kon je altijd al,
maar nu …
ben je paraat.
Dank je wel.
(Applaus)