Nasze mózgi działają na co dzień wydajnie i niezauważalnie.
Łatwo przeoczyć, jak niesamowity trud pozwala umysłowi cieszyć się zdrowiem.
Zdrowy umysł niejako w tle
nieustannie wykonuje szereg arcytrudnych operacji,
które odpowiadają za stan jasności umysłu i poczucie celu.
By pojąć, czym jest zdrowie psychiczne,
a więc i zgłębić jego przeciwieństwo,
pochylić możemy się nad tym,
jakie procesy zachodzą w zakamarkach optymalnie pracującego umysłu.
Przede wszystkim zdrowy umysł to umysł dobierający informacje,
skupiony wokół organu, który przesiewa
spośród tysięcy przypadkowych, strasznych, niepokojących i budzących grozę myśli
te pomysły i odczucia, które powinniśmy czynnie wziąć pod uwagę,
by umożliwić nam skuteczne prowadzenie życia.
Po części oznacza to trzymanie na dystans karzących i krytycznych osądów,
których dźwięk może powtarzać, jacy z nas niegodziwcy i ohydy
długo po tym, jak ich bezpośredniość przestała być jakkolwiek pożyteczna.
Podczas rozmowy o pracę albo w trakcie randki
zdrowy umysł nie podpowiada nam, by słuchać wewnętrznych głosów
uparcie wyrzucających bezwartościowość.
Pozwala rozmawiać ze sobą jak z przyjacielem.
Jednocześnie zdrowy umysł opiera się niesprawiedliwemu porównywaniu.
Nie pozwala, by osiągnięcia innych zwodziły nas z drogi
i ograniczały do goryczy niewystarczalności.
Nie gnębi ciągłymi porównaniami naszej sytuacji do sytuacji ludzi,
których dorastanie i ścieżki życiowe wyglądały inaczej.
Sprawnie działający umysł wie, że bezowocne i okrutne jest szukanie winy
w swojej własnej naturze.
Zdrowy umysł z rozwagą wykorzystuje mechanizm strachu.
Zdaje sobie sprawę, że w teorii
nieskończona jest liczba rzeczy, którymi moglibyśmy się przejmować:
pęknie naczynie krwionośne, na nasz temat wybuchnie skandal,
silniki odpadną od skrzydeł samolotu…
Ale umysł potrafi dobrze rozróżnić,
co może się zdarzyć w granicach wyobraźni,
a co wydarzy się prawdopodobnie.
A zatem da nam spokój
z co bardziej szalonymi ewentualnościami losu,
przy jednoczesnej pewności, że katastrofy nie nadejdą,
albo że zręcznie sobie z nimi poradzimy, gdyby jednak nadeszły.
Zdrowy umysł unika potwornych wyobrażeń.
Wie bowiem, że od najgorszego dzieli go wiele szerokich stopni,
i że nie będzie to stromy i śliski spadek.
Zdrowy umysł dzieli się na przegrody, bezpiecznie zamykane ciężkimi drzwiami.
W razie potrzeby utworzy kolejną przegrodę,
bo nie wszystkie myśli są przydatne w każdej chwili.
Kiedy rozmawiamy z babcią,
umysł blokuje dostęp do wyobraźni erotycznym fantazjom z wczorajszej nocy.
Gdy opiekujemy się dzieckiem,
tłumi cyniczne czy pełne mizantropii spostrzeżenia.
Błądzące myśli o skoku pod pociąg
czy wyrządzaniu sobie krzywdy ostrym nożem
ograniczane są do krótkich migawek.
Nie osiągają rozmiarów fiksacji.
Zdrowy umysł ma opanowaną po mistrzowsku sztukę cenzury.
Potrafi uciszyć brzęczenie własnych niepokojów,
by, czasem w ten sposób, móc skupić się na świecie poza sobą.
Napisy: Carol Wang Tłumaczenie: Marcin Jarosz