En küçük el hareketinden
odanın karşı tarafına yürümeye kadar her hareketin
ve mobilyanın etek boyuna
kadar her görsel detayın, karmaşık bir kurallar
dizisine göre düzenlendiği bir parti hayal edebilir misin??
Yüzyıllarca, Avrupalı soylular için bu adetler sıradan birşeydi.
Bunların modası geçse de,
bu bileşenleri tanıdık bir ad altında görmeye devam ediyoruz:
Bale.
Bale, İtalyanca "balletto" yani küçük dans sözcüğünden gelir.
Kökleri Rönesans İtalya'sına dayanmaktadır ve aristokratik toplantılarda yapılan
sosyal danslarla koreografiye dayalı gösterinin bir bileşimidir.
Bale, birçok açıdan saraydaki insanları uygun davranış sergilemeleri
için kontrol etmenin bir yoluydu.
İnsanların adım atma, baş selamı verme, el ele tutuşma biçimlerini belirliyordu.
Bale ayrıca, bir kişinin giyiminden
kralla ilişkisine göre nerede yürüyüp oturabileceğine hükmeden kurallar içerir.
Zamanla bale, saray yaşamının ana unsurlarından biri haline geldi
ve kurallarının doğru kavranması, birinin saraydaki başarısını belirler hale geldi.
Saray el kol hareketlerinin çoğu, modern bale tekniklerinde hâlâ görülebilir.
Bale Fransa'ya 16. yüzyılda,
Kral II. Henry'nin İtalyan karısı,
Catherine de' Medici tarafından getirilmiştir.
Kutlamalar daha aşırıya kaçtıkça dans da daha ileri gitmiştir.
Genç soylulara karmaşık adımlar öğreten dans hocaları
ve birleştirici bir tema sağlayan hikaye unsurları ile.
Zamanla, odak noktası katılımdan performansa kaydı
ve bale türü daha dramatik öğeler kazandı.
Profesyonelce tasarlanmış setler
ve yerden hafifçe yüksek, perdeleri olan bir platform ya da sahne gibi.
Ama balenin bugün bildiğimiz sanat haline gelmesi
17. yüzyılda XIV. Louis'nin sarayında oldu.
Louis'nin kendisi de çocukluğundan beri bale eğitimi almaktaydı.
On beş yaşında, Güneş Tanrısı Apollo olarak oynadığı ilk rolü,
balenin onun hükümdarlığında ana rolde olacağını gösteriyordu.
Ayrıca bu rol, ona Güneş Kralı ünvanını kazandırdı.
Muhteşem altın kostümü ve kralın ilahî olarak takdir edilmiş
bir yönetici olduğu fikrini destekleyen koreografisi nedeniyle.
Louis 40 büyük balede, 80 rol oynayarak baleye devam etti;
bazen görkemli başrol olarak,
bazen de sonda başrol olarak ortaya çıkmadan önce
daha küçük ya da komik rollerde oynayarak.
Günlük bale eğitiminin yanısıra,
eskrim ve binicilik eğitimi de alıyordu.
Onun örneğiyle,
dans etmek, çağın erkekleri için temel bir beceri haline geldi.
Ama XIV. Louis'nin baleye ana katkısı icracı olarak değildi.
1661'de Kraliyet Dans Akademisini kurması ile
balenin kontrolü yerel loncalardan kraliyet sarayına geçti.
Louis, akademinin
yöneticisi olarak kendi bale hocası ve sıkça da dans partneri olan
Pierre Beauchamp'i görevlendirdi.
Beauchamp, balede bugün de kullanılan beş vücut pozisyonunu sistemleştirmiştir.
Kraliyet Müzik akademisi'nin yöneticisi
Jean-Baptiste Lully
ve ünlü oyun yazarı Molière ile işbirliği içinde olan
Beauchamp, balenin ihtişamlı bir temsil haline gelmesini sağlamıştır.
1669'da da ayrı bir bale akademisi kurulmuştur.
Paris Opera Balesi bugün dünyadaki en eski bale kumpanyası olarak yaşamaktadır.
Bale, kraliyet sarayından uzaklaşarak tiyatroda yaşamını sürdürüp
sonraki yüzyılda takip eden
demokratik devrim ve reformları atlatmıştır.
Romantik akımla birlikte
hayali ve folklorik temalar balede sıradan motifler haline gelmiştir.
Fransa'da balenin etkisi azalırken
Rusya gibi başka ülkeler
balenin gelişiminde büyük rol oynamıştır.
Şanslıyız ki, bugün pek çoğumuz karmaşık bir dizi adım öğrenmek zorunda değiliz,
sadece bir düğünde sosyalleşmek için.
Onun yerine tiyatroya gidip hayatını titizlikle baleye adamış,
XIV. Louis zamanında hayal edilemeyecek
beceriler gösteren profesyonelleri izlemeye gidebiliriz.