Tôi nộp hồ sơ ngành y vào trường đại học
nhưng lại chuyển qua nghiên cứu toán học
để tôi có nhiều thời gian làm thơ hơn.
(Cười)
Cảm ơn đã cười vào quyết định của cuộc đời tôi.
(Cười)
(Vỗ tay)
Và ngoài một trong số những bài thơ đầu tiên tôi viết,
là bài thơ tình về các số nguyên tố,
tôi đã tự bảo rằng hai thứ đó không liên kết với nhau được.
Tôi thích toán học vì nó luôn chỉ có một đáp án chắc chắn đúng,
và tôi thích làm thơ vì nó không có một cái sai nhất định.
Nhưng với tôi, khi tôi chuyển ngành qua toán học,
tôi được phép lựa chọn học toán trong một năm ở nước ngoài,
và tôi nghĩ sẽ vui lắm khi học ở một nước khác
và trải nghiệm nền văn hóa khác.
Nên tôi đã sống và học toán một năm ở Đức,
và tôi cho rằng sẽ rất tuyệt nếu tôi thử học tiếng Đức
vì tôi nghe nói nó rất phổ biến ở đó.
(Cười)
Khi tôi đến Đức,
khả năng ngôn ngữ của tôi chỉ khoảng:
"Xin chào, tên tôi là Harry.
Tôi nói tiếng Anh.
Bạn có nói tiếng Anh không?"
(Cười)
"Không" - "Chết tiệt."
(Cười)
Ơn trời là sau một năm, trình độ tiếng của tôi đã được cải thiện nhẹ,
và tôi muốn chia sẻ vài điều mà tôi đã học được trong suốt quá trình.
Tôi biết là tôi đang nói về học tiếng Đức
ở một nước nói tiếng Đức,
trong khi mong đợi mọi người hiểu được tiếng Anh của tôi,
nhưng đừng lo, "Tiếng Anh của tôi cực kì tốt"
(Cười)
Điều làm tôi chú ý về việc học ngôn ngữ thứ hai
là trong khi mọi người đều có một điểm đến chung trong đầu
là hi vọng có thể nói trôi chảy,
thì chúng ta lại đi trên nhiều con đường khác nhau.
Và để đánh giá tiến độ của quá trình đó
bảng động từ và các bài tập ngữ pháp được sử dụng,
trong khi nó hữu ích cho vài người,
đối với tôi nó lại không nắm bắt đầy đủ niềm hưng phấn của việc học ngôn ngữ mới.
Vì vậy tôi bắt đầu thiết lập những cột mốc riêng
để biết rằng tôi đang tiến bộ.
Đầu tiên là một khi đã có nền tảng,
hãy tin tưởng vào bản năng của bạn.
Tôi nhớ có lần tôi kể chuyện cho bạn
rằng mọi thứ cuối cùng cũng đã ổn thỏa,
và tôi nhận ra mình đã dùng cụm từ, "Alles hat geklappt" (Tất cả đã xong)
Tôi không nghĩ tôi đã từng nghe được cụm từ đó trước đây,
nhưng khi tôi nói nó, tôi hiểu nó có nghĩa là gì,
vì khi bạn vỗ tay,
hiểu theo nghĩa đen là hai tay bạn chạm vào với nhau.
Cũng như vậy khi bạn lên kế hoạch và nó thành công,
nhiều lúc bạn sẽ muốn cho mình một tràng pháo tay.
Sự khác biệt là khi tôi nói mấy từ này,
tôi biết nó là từ chính xác để dùng trong ngữ cảnh đó
vì nó nghe rất tự nhiên.
Cho tới thời điểm đó, nếu tôi không biết từ tiếng Đức nào đó,
tôi sẽ cố gắng nói từ đó bằng tiếng Anh nhưng với giọng điệu tiếng Đức,
và cố gắng lấp liếm nó đi.
Nhưng làm điều đó thường xuyên lại làm tôi trông như một "thằng ngu"
(Cười)
Bước thứ hai đối với tôi
là khi bạn bắt đầu mơ bằng một ngôn ngữ khác.
Rất nhiều người nói về điều này,
như là tất cả nỗ lực của bạn.
Đây là lúc bạn nhận ra mọi thứ bắt đầu trở nên dễ dàng hơn.
Và giấc mơ đầu tiên của tôi bằng tiếng Đức,
tôi mơ mình đang học vài từ vựng mới trong lớp tiếng Đức,
có nghĩa là không chỉ tiềm thức của tôi có đủ tiếng Đức
để hiểu và mơ về nó,
mà tiềm thức của tôi còn nhận biết được vài từ tiếng Đức mà tôi chưa hiểu
và cố gắng dạy cho tôi các từ này khi tôi ngủ.
(Cười)
Tôi thì không cho rằng
đây là phương pháp dễ dàng nhất để học một thứ tiếng,
nhưng nó khá thú vị vào thời điểm đó.
Bước thứ ba đối với tôi,
và lúc tôi thật sự biết rằng mọi thứ sẽ ổn,
là khi bạn có thể hiểu hoặc nói đùa bằng một ngôn ngữ khác.
Tôi cực thích chơi chữ,
Và mỗi lần một người bạn nước ngoài nào đó của tôi chơi chữ bằng tiếng Anh,
tôi luôn cực kì ấn tượng.
Đến một hôm khi tôi đang nói chuyện với một anh bạn là nhà thơ người Đức,
và anh ấy đang nói về làm thế nào để anh ấy có ý tưởng
chúng như những quả cầu tuyết lăn vào nhau tạo nên một trận tuyết lở của các ý tưởng
Và anh ấy bảo tôi từ tiếng Đức của "avalanche" (trận tuyết lở) là "Lawine".
Không chần chừ, tôi nói:
"Này, nếu có quá nhiều tuyết vào tháng ba và tháng năm,
thì nó có được gọi là "Avril Lawine" không?"
(Cười)
Và anh ấy bảo: "Thật hài hước."
(Cười)
"Cậu nên bỏ cái đó vào bài TEDTalk.
Khán giả sẽ cười hết cho coi."
(Cười)
Tôi nghĩ có thể chơi đùa với một thứ ngôn ngữ khác
là điều vô cùng thú vị,
và bạn không phải lúc nào cũng có cơ hội làm điều đó,
đặc biệt là trong bài thi ngữ pháp
vì bạn chẳng được cộng thêm điểm cho việc chơi chữ đâu.
Điều tôi trải qua chính là thứ tôi đã từng trải nghiệm trước đó
điều mà ở trường tôi và kình địch toán học cũng là bạn thân của tôi Luke
hay gọi là "đột nhiên mọt sách"
Đây là cảm giác
khi bạn hiểu được một khái niệm,
hay khi bạn có thể giải quyết được vấn đề một cách đặc biệt gọn gàng.
Đây là cảm giác mà sau này khi bắt đầu viết thơ tôi cảm nhận được,
dù là khi từ ngữ chỉ dường như mới được sắp xếp,
hay là khi nó bắt thành một vần điệu hết sức êm tai,
hoặc có khi chỉ là lúc nghĩ tới một trò chơi chữ kì cục.
Đối với tôi, sự khác biệt là
khi tôi đưa nó vào những cuộc đối thoại hằng ngày,
mặc cho nỗi sợ người trước mặt sẽ không hiểu mình,
hay chỉ hiểu chút ít những gì người ta đang nói đến.
Ghép các câu nói đơn giản lại với nhau
trở nên giống như giải những phương trình nhỏ.
Nó liên quan tới xác định dạng và sự chi tiết
mà tôi cực thích trong toán,
và nó kết hợp với sự sáng tạo và khả năng tư duy theo nhiều hướng khác biệt
của thơ ca mà tôi rất tâm đắc.
Nó kết hợp cả hai cái lại theo cách tôi chưa từng nghĩ đến trước đây.
Và trên nhiều phương diện, tiếng Đức khá logic và toán học.
Tôi nhớ từng hỏi mấy bạn cùng phòng ấm đun nước trong tiếng Đức là gì?
Tôi hỏi: "Mấy bạn gọi cái thứ để đun nước là gì?"
Và họ trả lời: "Das ist ein Wasserkocher." (Nó là đồ đun nước)
(Cười)
Và với tôi nó hoàn toàn hợp lí,
và những khoảng khắc như thế
(Cười)
tôi cực kì phấn khích.
Tôi nhớ khi tôi tìm hiểu ra,
chạy về nhà và nói với họ rằng "bao tay" trong tiếng Đức là "Handschuh"
vì nó giống một chiếc giày nhỏ mà bạn đeo vào tay.
(Cười)
Và tôi đã quá kinh ngạc luôn.
Và họ nói,
(Cười)
"Sao bạn phấn khích vì đôi bao tay quá vậy?"
(Cười)
Tôi nghĩ đến một danh sách toàn những từ tôi yêu thích.
Từ tôi yêu thích tuyệt đối là
Tôi học trong Tiếng Đức "con rùa" là "Schildkröte",
như kiểu một cái "lá chắn cóc"
Và khi tôi biết được điều đó,
tôi lập tức tra xem "con ốc sên" là gì,
vì tôi mong là nó sẽ giống giống như kiểu "lá chắn giun".
(Cười)
Hóa ra "con ốc sên" trong tiếng Đức là "Schnecke"
nhưng từ "con sên" trong tiếng Đức thì lại là "Nacktschnecke",
(Cười)
vì nó giống một con ốc sên trần truồng.
(Cười)
Và tôi nghĩ nó quá tuyệt vời.
(Cười)
Và bạn cùng nhà hỏi: "Sao bạn lại mang mấy con ốc sên này về nhà?"
(Cười)
Ở mặt nào đó, việc gắn kết các từ lại với nhau thế này khá nên thơ.
Tôi nhớ khi học được "mống mắt" trong tiếng Đức là "Regenbogenhaut",
dịch ra là "da của cầu vồng",
tôi cho rằng nó khá đẹp đẽ và nên thơ
và vẫn luôn có ý nghĩa logic kì lạ.
Tương tự, tôi biết được "núm vú" trong tiếng Đức là "Brustwarze",
(Cười)
nghĩa là cái bướu ở ngực,
dù không được đẹp đẽ cho lắm,
(Cười)
(Vỗ tay)
nhưng kì lạ là vẫn mang tính logic.
Thế nên tôi cho rằng sẽ cực hay ho khi tự tạo ra những từ của riêng mình.
Và chỗ tôi ở, Hannover, có rất nhiều người Thổ Nhĩ Kì.
Nên có rất nhiều chỗ bán bánh kebab, döner và thịt viên falafel.
Tôi đã vô cùng hạnh phúc khi biết được "falafel" trong tiếng Đức vẫn là "Falafel"
(Cười)
Nhưng "cái thìa" trong tiếng Đức là "Löffel".
Vậy nếu bạn có một cái thìa chuyên để ăn falafel,
thì bạn sẽ gọi nó là "Falafellöffel".
(Cười)
Nên tôi đã viết một bài thơ tên "Falafellöffel",
và nó nói về một anh chàng tên Phil.
Bạn có thể đoán nó được làm ra như thế nào
Nó có những câu như kiểu đối đáp,
hoàn toàn bằng tiếng Đức,
nhưng tôi nghĩ các bạn sẽ dễ hiểu hơn trong ngữ cảnh này
thay vì ở Anh.
"Phil ist voll.
Die Nacht ist gut verlaufen.
Phil sieht ein Geschäft und er fragt, was sie verkaufen.
"Falafellöffel. Für Löffel voll Falafel."-
nghĩa là thìa Falafel, cho những cái thìa đầy Falafel
"Was?"
"Falafellöffel. Für Löffel voll Falafel."
"Wie?"
"Falafellöffel. Für Löffel voll Falafel."
Phil không nói được tiếng Đức, nên anh ấy có chút bối rối.
Thấy không, đây là fella Phil, và Phil yêu falafel.
Trong một cuộc xổ số falafel, anh ta sẽ nẫng hết mớ vé số.
Anh ta luôn trả lời có trước những lời mời chào falafel,
thậm chí dù anh ta có no chết anh sẽ áy náy nếu không làm thế.
(Cười)
Và chúng ta có lẽ cảm thấy thật mệt nhọc
nếu sống mà không có falafel.
(Cười)
Nhưng Phil sẽ sôi máu nếu anh ta không có được falafel.
Nên nếu Phil được mời một thìa (Löffel) falafel
anh ta sẽ trả lời "có" dù không hiểu Löffel là cái Đ gì!
Đối với Phil cuộc sống hạnh phúc mãi mãi về sau là phải có falafel
(Cười)
Nên câu trả lời là "có" dù không hiểu Löffel là cái Đ gì.
Nếu một viên falafel rơi khỏi Löffel (chiếc thìa) Phil sẽ cảm thấy rất tiếc,
(Cười)
Nên câu trả lời là "có" dù không hiểu Löffel là cái Đ gì.
Falafel xốp thường không chắc chắn, anh ấy thú thật,
Nhưng vẫn là "có" dù không hiểu Löffel là cái gì.
Nếu nửa thìa (Löffel) falafel bẩn thỉu độc chết người,
kể cả chúng ta không cản Phil anh vẫn để lại di nguyện cho con,
rằng hãy nói "có" dù không hiểu Löffel là cái Đ gì,
luôn luôn "có" dù không hiểu Löffel là cái Đ gì.
Vậy khi tôi nói: "Wie viel Falafel ist zu viel Falafel?"
nghĩa là: Có bao nhiêu falafel mới là quá nhiều falafel?
các bạn có thể trả lời cùng một lúc không? Rằng:
"Vier Löffel voll Falafel ist zu viel Falafel."
(Cười)
nghĩa là: Bốn thìa đầy falafel là quá nhiều falafel!
Nếu có ai không nói được tiếng Đức, ta sẽ cùng thực hiện, lặp lại theo tôi:
"Vier" - Khán giả: Vier
Harry Baker: Löffel voll - Khán giả: Löffel voll
HB: Falafel - Khán giả: Falafel
HB: ist zu viel - Khán giả: ist zu viel
HB: Falafel. - Khán giả: Falafel.
HB: Wunderbar! (Tuyệt vời)
(Cười)
Wie viel Falafel ist zu viel Falafel?
Vier Löffel voll Falafel ist zu viel Falafel.
Wie viel Falafel ist zu viel Falafel?
Khán giả: Vier Löffel -
HB: Lauter! Wie viel Falafel ist zu viel Falafel?
Khán giả: Vier Löffel -
HB: Schneller! Wie viel Falafel ist zu viel Falafel?
Audience: Vier Löffel -
Vier Löffel voll Falafel ist zu viel Falafel
Nếu nó khiến anh ấy chết cùng với di nguyện cho các con
rằng hãy nói "có" dù không hiểu Löffel là cái Đ gì,
luôn luôn "có" dù không hiểu Löffel là cái Đ gì.
Phil war voll.
(Cười)
Die Nacht war gut verlaufen.
(Cười)
Phil sah ein Geschäft und er fragte, was sie verkaufen.
"Falafellöffel. Für Löffel voll Falafel."
"Falafellöffel! Für Löffel voll Falafel!?"
"Ja - Falafellöffel! Für Löffel voll Falafel!"
Bạn phải nỗ lực hết mình khi đến nước ngoài!
(Vỗ tay)
Một trong những nhà thơ yêu thích của tôi ở UK tên Disraeli từng nói với tôi
rằng học ngoại ngữ
giống như học cách suy nghĩ theo một sắc thái khác.
Và tôi từng nói chuyện với vài người khác nói rằng họ thấy mình có
một nhân cách khác khi nói ngôn ngữ khác.
Khi học tiếng Đức trước đây, tôi học được rằng
khi tôi đưa ra ý kiến trong tiếng Anh tôi thường nói những thứ như:
"Tôi nghĩ, có lẽ, nếu bạn muốn, chúng ta có thể làm điều này."
Hoặc: "Tôi thấy rằng, bạn biết đấy, nếu không gặp rắc rối gì,
chúng ta có thể làm điều đó."
Và trong khi ở tiếng Anh điều đó chỉ khiến tôi nghe không tự tin vào bản thân,
thì ở tiếng Đức, nó tác động lớn tới cấu trúc câu,
và sau đó thì tôi chả biết để động từ ở đâu cả.
(Cười)
Và kết quả của điều này là Harry tiếng Đức
trở nên quyết đoán hơn nhiều và đi thẳng vào vấn đề anh ta muốn nói
hơn là Harry tiếng Anh,
hoàn toàn là vì tôi không đủ các kĩ năng ngôn ngữ
để có thể tự nghi ngờ bản thân theo cách này -
(Cười)
mà nó thật sự là điều đáng kinh ngạc.
Một tác hại khác là trong khi với tiếng Anh
tôi nghĩ tôi thấy thoải mái hơn khi nói với hàng ngàn người lạ
thay vì những cuộc đối thoại một một,
với tiếng Đức, vì tôi quá phấn khích với việc học ngoại ngữ,
đối thoại ngắn với người lạ trở thành bài tập về nhà.
Tôi rất phấn khích khi hỏi các câu hỏi
và học những điều cơ bản về cuộc sống của mọi người
vì đó là những loại từ vựng tôi có thể hiểu được.
Tương tự, tôi cực thích nói về bản thân mình
vì tôi cần luyện tập.
Và trong khi tiếng Đức dạy tôi về sự liên kết giữa toán học và thơ ca
thứ mà trước đây tôi không thể tưởng tượng được
nó còn dạy tôi những thứ về tính cách của riêng mình mà tôi không ngờ tới.
Và tôi nhận ra những cột mốc mà tôi đưa ra cho mình trong tiếng Đức
và học ngoại ngữ,
là những điều tôi đã thấy trước đây.
Khi nhắc tới toán,
trong khi ban đầu có thể khó
để tập trung vào những nền tảng,
một khi chúng vào vị trí,
tôi nghĩ bạn có thể chơi đùa và sáng tạo với chúng
và hãy tin vào bản năng bạn khi làm điều đó.
Khi nhắc đến sáng tác,
nếu bạn có thể đắm mình đủ trong thế giới của thơ ca hay một câu chuyện
thì những ý tưởng hoàn toàn có thể tuôn trào từ bất cứ đâu.
Tôi thường đi ngủ, hoặc ngủ gục vào ban ngày,
trong khi viết thơ,
và khi tôi tỉnh dậy, chắc chắn sẽ có một ý tưởng,
nó gần như thể tôi cố gắng dạy cho mình trong mơ.
Và điều cuối cùng là với hai điều trên,
dù là học tiếng Đức, hay các mặt khác trong cuộc sống của tôi,
tôi nhận ra một khi bạn đã đầu tư vào công việc
bạn sẽ cảm thấy đủ thoải mái với mọi thứ, và sẵn sàng mạo hiểm,
nhưng cũng tìm thấy niềm vui với nó
Đó là khi bạn có thể tự trải nghiệm mọi điều trong cuộc sống.
Sau khi tôi hoàn thành năm du học,
tôi trở về với năm cuối tại đại học Bristol,
và tôi đã tiến bộ
từ lớp tiếng Đức vỡ lòng lên lớp tiếng Đức nâng cao.
Và trong khoảng cuối năm
tôi đã làm khá tốt bài kiểm tra nghe và nói,
nhưng tôi đã trượt bài thi ngữ pháp cuối kì.
Tuy nhiên tôi đã hoàn thành bằng toán học,
và từ đó tôi tha hồ làm thơ cả ngày,
và đi du lịch thế giới, làm những điều tôi thích.
Nên, theo một hướng nào đó, nó là một hành trình độc đáo và kì lạ
nhưng mọi thứ đã "geklappt".
Cảm ơn.
(Vỗ tay)