ئەوە چۆنە کە جۆرە گەردوونیەکانی فیلم و تەلەفزیۆن
ئینگلیزییەکی تەواو قسە دەکەن؟
کورتە وەڵامەکە ئەوەیە هیچ کەسێک نایەوێت سەیری دەستەی ئەستێرە بکات
ساڵانێک لە کۆکردنەوەی فەرهەنگێکی نامۆ بەسەر ئەبەیت.
بەڵام بۆ ئەوەی بە ڕێکی بیانهێڵنەوە،
دروستکەرانی ستار ترێک و جیهانەکانی تری زانستی خەیاڵی
ئەو چەمکەیان ناساند لە وەرگێڕێکی جیهانی
ئامێری هەڵگر دەتوانێت دەستبەجێ وەرگێڕان لە نێوان هەر زمانێک بکات.
کەواتە وەرگێڕێکی جیهانی شیاوە لە ژیانی ڕاستەقینەدا؟
ئێمە پێشتر چەندین بەرنامەمان هەیە کە بانگەشەی ئەوە دەکات،
ووشەیەک، ڕستەیەک یان هەموو کتێب بە یەک زمان
و وەرگێڕانی بۆ هەر شتێکی تر،
ئەگەر ئینگلیزی هاوچەرخ بێت یان سانسکریتی کۆن.
ئەگەر وەرگێڕان تەنها مەسەلەیەک بووایە لە وشەی فەرهەنگ.
ئەم بەرنامانە بازنەکان بەڕێوە دەبەن لە دەوری مرۆڤەکان.
بەڵام، ڕاستی، کەمێک ئاڵۆزترە.
بەرنامەیەکی وەرگێڕانی لەسەر بنەمای یاسا داتابەیسێکی وشەسازی بەکار دەهێنێت،
هەموو وشەکانی تێدایە لە فەرهەنگێک
و هەموو ئەو فۆڕمە ڕێزمانیانەی دەتوانن بیبەن،
و کۆمەڵە یاسایەک بۆ ناسینەوەی بنەڕەتی توخمەکانی زمانناسی لە زمانی تێکردن.
بۆ ڕستەیەکی سادەی وەک "منداڵەکان کێکەکە دەخۆن،"
یەکەم جار بەرنامەکە ڕستەسازییەکەی شی دەکات یان پێکهاتەی ڕێزمانی،
بە ناساندنی منداڵەکان وەک بابەتەکە،
و تەواوی ڕستەکە وەک پێشەکی
بریتییە لە فرمانێک "خواردن،"
و بەرکاری ڕاستەوخۆ "کێکەکان."
دواتر پێویستی بە ناسینەوەی مۆرفیۆلۆجی ئینگلیزییە،
یان چۆن زمانەکە تێکبشکێنرێت بۆ ناو بچوکترین یەکەی مانادار،
وەک وشەی کێکەکان
پاشگری "س"، ئاماژە بۆ کۆ دەکات.
لە کۆتایدا، پێویستی بە واتایی ھەیە ،
بەشە جیاوازەکانی ڕستەکە لەڕاستیدا واتایان چییە.
بۆ وەرگێڕانی ئەم ڕستەیە بە دروستی،
بەرنامەکە ئاماژە بە کۆمەڵێکی جیاواز دەکات لە وشەگەل و یاساکان
بۆ هەر ڕەگەزێک لە زمانی مەبەست.
بەڵام ئەمە ئەو شوێنەیە ئاڵۆزی دەکات.
ڕستەسازی هەندێک زمان ڕێگە بە وشەکان دەدات ڕێکیان بخات لە هەر ڕیزێک،
لە کاتێکدا لە وانیتر، ئەنجامدانی ئەمە دەتوانێت ئەو منداڵە کێکەی بخوات.
مۆرفۆلۆجیش دەتوانێت کێشە دروست بکات.
سلۆڤێن جیاوازی دەکات لە نێوان دوو منداڵ و سێ یان زیاتر
بەکارهێنانی پاشگری دوانەی نادیار بە چەندین زمانی تر،
لە کاتێک نەبوونی ئامرازی ناسیاوی ڕوسیا تۆ بەجێ بهێڵێت لە پرسیارکردن
ئایا منداڵەکان ھەندێک کێکی تایبەت دەخۆن،
یان ھەر کێک دەخۆن بە گشتی.
لە کۆتای، تەنانەت کاتێک ئەو واتاییانە لە ڕووی تەکنیکیەوە ڕاستن،
لەوانەیە بەرنامەکە خاڵی باشتریان لەدەست بدات،
وەک ئەوەی ئایا منداڵەکان "مانگیانۆ" کێکەکان،
یان "دیڤۆرانۆ".
میتۆدێکی تر ئەوەیە وەرگێڕانی ئامێری ئاماری،
داتابەیس شیدەکاتەوە لە کتێب، وتار و بەڵگەنامەکان
کە پێشتر لەلایەن مرۆڤەوە وەرگێڕدراون.
بە دۆزینەوەی هاوچەشنەکان لە نێوان سەرچاوە و دەقی وەرگێڕدراو
بە ئەگەری زۆر ئەگەری ڕوودانیان نیە،
بەرنامەکە دەتوانێت هاوتایی دەستەواژەکان و نموونەکان دیاری بکات،
و بەکاری بھێنن بۆ وەرگێڕانەکانی داهاتوو.
لەگەڵ ئەوەشدا چۆنییەتی لەم جۆرە وەرگێڕانە
پشت دەبەستێت بە قەبارەکەی لە بنکەی زانیاریە سەرەتاییەکان
و بەردەستبوونی نموونەکان بۆ چەند زمانێک
یان شێوازەکانی نووسین.
ئەو ئاستەنگیەی کۆمپیوتەرەکان لەگەڵ جیاوازیەکان، ناڕێکییەکان ھەیانە
و سێبەرەکانی مانا کەوا دیارە بە شێوەیەکی سروشتی بۆ مرۆڤ دێت
وای لە هەندێک توێژەر کردووە باوەڕ بکەن تێگەیشتنمان بۆ زمان
بەرهەمێکی بێ وێنەیە لە پێکهاتەی مێشکی بایۆلۆجیمان.
لە ڕاستیدا، یەکێک لە بەناوبانگترین وەرگێڕی جیهانی خەیاڵی،
ماسییە بابێڵەکە لە "ڕێنیشاندەرەکەی گەشتکەر بۆ گالاکسی"،
ئامێرێک نیە بەڵام بوونەوەرێکی بچووک
شەپۆلەکانی مێشک وەردەگێڕێت و نیشانەی دەماری جۆری دڵگیر
لە ڕێگەی شێوەی تێلێپاتی.
ئێستا، فێربوونی زمانێک ڕێگەیەکی کۆنە
هێشتا ئەنجامی باشترت پێدەدات لە هەر بەرنامەیەکی کۆمپیوتەری بەردەست.
بەڵام ئەمە کارێکی ئاسان نیە،
و ژمارە تەواوەکە لە زمانەکانی جیهاندا،
هەروەها زیادبوونی کارلێک لە نێوان ئەو کەسانەی قسەیان لەگەڵ دەکەن،
تەنها بەردەوام دەبێت لە هەڵگەڕانی گەورەتری پێشکەوتوو لە وەرگێڕانێکی ئۆتۆماتیکی.
لەوانەیە تا ئەو کاتەی ڕووبەڕووی شێوەی ژیانی نێوان گەردوونی بین،
دەتوانین پەیوەندیان لەگەڵ بکەین لە ڕێگەی گیزمۆیەکی بچوکەوە،
یان لەوانەیە دەست بکەین بە کۆکردنەوەی فەرھەنگەکە، لەگەڵ ھەموو ئەمانەوە.