Ndoshta nuk keni dijeni,
por ka me shume baktere ne trupin tuaj sesa yje ne te gjithe galaksine.
Ky univers magjepses bakteresh brenda nesh
eshte pjese e shendetit tone ne teresi,
dhe teknologjia po perparon kaq shpejt
sa sot ne mund te programojme bakteret ashtu si programojme kompjuterat.
Skema qe ju shihni ketu,
e di qe duket si nje lloj skeme sportive,
por ne fakt eshte nje projekti im per programimin e pare bakterial.
Ashtu si krijojme nje software, ne mund te shkruajme dhe krijojme ADN
ne algoritme te ndryshme dhe programe brenda baktereve.
Ky program prodhon proteina fluoreshente
ne menyre ritmike
dhe jep nje molekule te vogel
qe i lejon bakteret te komunikojne dhe sinkronizohen,
ashtu si po shikoni ne kete filmim.
Kolonite bakteriale ne rritje qe ju shihni ketu
jane sa gjeresia e nje fije floku.
Ajo qe nuk duket eshte se programimi yne gjenetik
i udhezon bakteret te prodhojne cdonjera molekula te vogla,
te cilat kalojne ndermjet mijera baktereve te vecanta
dhe i udhezojne kur te ndizen dhe fiken.
Bakteret sinkronizohen shume mire ne kete nivel,
Por meqe molekulat qe i sinkronizojne levizin shume shpejt,
ne koloni bakteriale te medha, kjo shkakton vale qe levizin
midis baktereve qe jane shume larg ndermjet tyre,
dhe ju mund te shihni valet qe levizin nga e djathta ne te majte ne ekran.
Programi yne gjenetik bazohet ne kete dukuri natyrore
qe quhet ndijim grupi,
bakteret krijojne sjellje te koordinuara dhe ndonjehere virulente
nese arrijne dendesi kritike.
Mund te verehet ne kete filmim si vepron ky ndijim,
nderkohe qe nje koloni bakteriale fillon te shkelqeje
vetem kur arrin nje dendesi te larte ose kritike.
Programimi yne gjenetik
vijon te prodhoje keto skema ritmike proteinash fluoreshente
me rritjen e kolonise se jashtmi.
Kete filmim ne vecanti dhe eksperimentin ne e quajme Supernova
sepse duket si nje yll qe shperthen.
Pervec programimit te ketyre skemave te bukura
une po mendoja: "Cfare behet tjeter me keto baktere?"
Keshtu vendosa te hulumtoj si programohen bakteret
per te pikasur dhe trajtuar semundjet si psh tumoret.
Nje fakt mahnites per bakteret
eshte se ato rriten natyralisht ne brendesi te tumoreve.
Arsyeja eshte se tumoret
jane zona ku sistemi imunitar nuk mund te veproje,
per kete bakteret i gjejne keto tumore
dhe i perdorin si nje vend te sigurte per tu rritur dhe shumuar.
Ne filluam me baktere probiotike,
qe jane baktere te sigurta dhe mund te jene me dobi,
dhe pame se kur u jepeshin minjve ne menyre orale,
keto probiotike rriteshin ne menyre selektive brenda tumoreve.
Kuptuam se menyre me e mire
per te vene ne pah pranine e ketyre probiotikeve,
pra, dhe pranine e tumoreve
ishte qe keto baktere te prodhonin nje sinjal
qe te ishte i kapshem ne urine,
dhe per kete programuam keto baktere
te prodhonin nje molekule per te ndryshuar ngjyren e urines
duke treguar keshtu pranine e kancerit.
Na duhej te tregonim se kjo teknologji
do te ishte e ndjeshme dhe specifike per kancerin e melcise,
qe eshte veshtire te identifikohet.
Meqe keto baktere vendosen te tumoret,
i programuam qe jo vetem te identifikonin tumorin
por dhe ta trajtonin ate
duke prodhuar molekula terapeutike ne brendesi te mjedisit tumoral
qe do te reduktonin tumorin,
dhe kete e beme duke perdorur ndijimin e grupit
ashtu si pate ne filmime me pare.
Imagjinoni sesi ne te ardhmen duke mare probiotike te programuar
do te mund te identifikohen dhe trajtohen tumoret,
ose dhe semundje te tjera.
Aftesia per te programuar bakteret
dhe programuar jeten
hap horizonte te reja ne hulumtimet per tumoret,
dhe per te ndare me ju kete vizion, punova me Vik Muniz
per te krijuar simbolin e universit,
teresisht me baktere ose qeliza tumorale.
Ne fund, shpresoj se bukuria dhe qellimi i universit mikroskopik
te frymezoje perqasje te reja dhe krijuese per hulumtime tumorale.
Faleminderit!
(duartrokitje)