Βρισκόμαστε σε ένα κομβικό σημείο της ανθρώπινης ιστορίας,
ένα είδος ταλαντεύεται μεταξύ της κατάκτησης των αστεριών
και της απώλειας του πλανήτη που είναι το σπίτι μας.
Μόλις τα τελευταία χρόνια καταφέραμε να διευρύνουμε
τις γνώσεις μας για το πώς εντάσσεται η Γη στα πλαίσια του σύμπαντος μας.
Η αποστολή Κέπλερ της NASA έχει αποκαλύψει
χιλιάδες πιθανούς πλανήτες γύρω από άλλα αστέρια,
υποδεικνύοντας πως η Γη
δεν είναι παρά ένας από τους δισεκατομμύρια πλανήτες του γαλαξία μας.
Το Κέπλερ είναι ένα διαστημικό τηλεσκόπιο
που μετρά την ήπια εξασθένιση άστρων όταν πλανήτες περνούν μπροστά τους
μπλοκάροντας ένα μικρό τμήμα φωτός που θα μας προσέγγιζε.
Τα αρχεία του Κέπλερ αποκαλύπτουν τα μεγέθη των πλανητών
καθώς και την απόστασή τους από το γονεϊκό τους αστέρι.
Ταυτόχρονα μας βοηθά να κατανοήσουμε αν οι πλανήτες είναι μικροί και βραχώδεις,
όπως οι γήινοι πλανήτες του δικού μας ηλιακού συστήματος,
και επίσης την ποσότητα του φωτός που δέχονται από τον ήλιο τους.
Έτσι μας δίνονται στοιχεία σχετικά με το αν οι πλανήτες που ανακαλύπτονται
μπορούν να αποικιστούν ή όχι.
Δυστυχώς, ταυτόχρονα ενώ ανακαλύπτουμε αυτόν τον ακυβέρνητο θησαυρό
των πιθανά κατοικήσιμων κόσμων
ο δικός μας πλανήτης κρέμεται κάτω από το βάρος της ανθρωπότητας.
Το 2014 αποτέλεσε ρεκόρ υψηλών θερμοκρασιών.
Οι παγετώνες και οι πάγοι της θάλασσας, που ήταν μαζί μας για χιλιετίες,
η εξαφάνισή τους είναι πλέον θέμα δεκαετιών.
Αυτές οι περιβαλλοντικές μεταβολές πλανητικής κλίμακας που έχουμε εκκινήσει
γρήγορα υπερβαίνουν τις ικανότητές μας να αλλάξουμε την πορεία τους.
Αλλά δεν είμαι επιστήμονας κλιματολόγος. Είμαι αστρονόμος.
Σπουδάζω την κατοικισιμότητα των πλανητών όπως επηρεάζεται από τα αστέρια
με την ελπίδα να βρούμε μέρη στο Σύμπαν
όπου μπορεί να ανακαλύψουμε ζωή πέρα από το δικό μας πλανήτη.
Θα μπορούσατε να πείτε ότι δουλεύω σαν μεσιτικό γραφείο εξωγήινων.
Τώρα, σαν ένα άτομο που ασχολείται βαθιά με την έρευνα ζωής στο διάστημα,
μπορώ να σας πω πως όσο πιο πολύ αναζητείτε πλανήτες σαν τη Γη
τόσο περισσότερο θα εκτιμήσετε το δικό μας πλανήτη.
Καθένας από αυτούς τους νέους κόσμους δέχεται μια σύγκριση
μεταξύ των νεοανακαλυπτόμενων πλανητών και αυτών που γνωρίζουμε καλύτερα:
του δικού μας ηλιακού συστήματος.
Σκεφτείται το γείτονά μας, τον Άρη.
Ο Άρης είναι μικρός και βραχώδης και παρότι είναι ελαφρώς μακριά από τον Ήλιο,
μπορεί να θεωρηθεί ένας πιθανά κατοικήσιμος πλανήτης,
αν βρεθεί από μια αποστολή όπως την Κέπλερ.
Όντως, είναι πιθανό ότι ο Άρης ήταν κατοικήσιμος στο παρελθόν
και αυτός είναι ο λόγος που τον μελετάμε τόσο πολύ.
Οχήματα εξερεύνησης, σαν το Curiosity, σαρώνουν όλη την επιφάνεια
ψάχνοντας για ενδείξεις ως προς την προέλευση της ζωής όπως την ξέρουμε.
Διαστημόπλοια τροχιάς, όπως η αποστολή MAVEN,
παίρνουν δείγματα από την ατμόσφαιρα του Άρη
προσπαθώντας να κατανοήσουμε πώς ο Άρης ίσως έχασε την κατοικησιμότητά του.
Οι εταιρείες διαστημικών πτήσεων προσφέρουν πλέον
όχι μόνο μικρά ταξίδια στο διάστημα,
αλλά τη δελεαστική πιθανότητα της μόνιμης εγκατάστασης στον Άρη.
Αλλά παρόλο που τα τοπία του Άρη
μοιάζουν με τις ερήμους του δικού μας πλανήτη,
μέρη που στη φαντασία μας συνδέθηκαν με την πρωτοπορία και τα σύνορα,
σε σύγκριση με τη Γη
ο Άρης είναι ένα αρκετά απαράδεκτο μέρος να ζεις.
Σκεφτείτε τους λόγους που δεν έχουμε κατοικήσει
τις ερήμους του πλανήτη μας,
μέρη που είναι θαλερά συγκριτικά με τον Άρη.
Ακόμα και στα πιο ξηρά, ψηλά μέρη της Γης
ο αέρας είναι γλυκός και πλούσιος σε οξυγόνο
που εκπνέεται από τροπικά δάση που βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακριά.
Ανησυχώ.
Ανησυχώ ότι ο ενθουσιασμός για την αποίκιση του Άρη και άλλων πλανητών
συνοδεύεται από μια μακριά και σκοτεινή σκιά:
Τον υπαινιγμό και την πεποίθεση ορισμένων
ότι ο Άρης θα είναι εκεί να μας σώσει από την αυτοπροκαλούμενη καταστροφή
του πραγματικά μοναδικού κατοικήσιμου πλανήτη που γνωρίζουμε, τη Γη.
Όσο και να αγαπάμε την διαπλανητική εξερεύνηση,
διαφωνώ βαθιά με αυτήν την ιδέα.
Υπάρχουν πολλοί εξαιρετικοί λόγοι για να πάω στον Άρη,
αλλά όποιος σας λέει πως ο Άρης θα σώσει την ανθρωπότητα
είναι σαν τον καπετάνιο του Τιτανικού που σου λέει πως η διασκέδαση
έρχεται αργότερα στις σωστικές λέμβους.
(Γέλια)
(Χειροκρότημα)
Σας ευχαριστώ.
Όμως οι στόχοι της διαπλανητικής εξερεύνησης και της πλανητικής διάσωσης
δεν είναι αντίθετοι μεταξύ τους.
Όχι, στην πραγματικότητα είναι δύο πλευρές του ίδιου στόχου:
Να καταλάβουμε, να διατηρήσουμε και να βελτιώσουμε τη ζωή στο μέλλον.
Τα ακραία περιβάλλοντα του πλανήτη μας είναι εξωγήινα τοπία.
Απλά βρίσκονται πιο κοντά στο σπίτι μας.
Εάν μπορέσουμε να καταλάβουμε πώς να δημιουργούμε και να διατηρούμε
κατοικήσιμα περιβάλλοντα
σε εχθρικά, αφιλόξενα μέρη εδώ στη Γη
ίσως μπορούμε να ανταποκριθούμε στις ανάγκες διατήρησης του περιβάλλοντός μας
και να προχωρήσουμε πέρα από αυτό.
Σας αφήνω με ένα τελευταίο πείραμα σκέψης:
το παράδοξο του Φέρμι.
Πολλά χρόνια πριν, ο φυσικός Ενρίκος Φέρμι αναρωτήθηκε πως
δεδομένου ότι το σύμπαν μας βρίσκεται γύρω μας για πάρα πολύ καιρό
και υποθέτουμε πως υπάρχουν πολλοί πλανήτες μέσα σε αυτό,
έπρεπε να έχουμε βρει στοιχεία εξωγήινης ζωής μέχρι τώρα.
Επομένως πού είναι αυτά;
Λοιπόν, μια πιθανή εξήγηση του παραδόξου
είναι πως, ενώ οι πολιτισμοί βελτιώνονται τεχνολογικά αρκετά
ώστε να εξετάζουν τη διαβίωση ανάμεσα στα αστέρια,
χάνουν την αξία του πόσο σημαντικό είναι
να διασφαλιστεί ο κόσμος που καλλιεργεί αυτήν την πρόοδο με την οποία ξεκινάμε.
Είναι ύβρις να πιστεύουμε πως η διαπλανητική αποίκιση από μόνη της
θα μας σώσει,
αλλά η πλανητική διατήρηση και η διαπλανητική εξερεύνηση
μπορούν να δουλέψουν μαζί.
Εάν πραγματικά πιστεύουμε στις ικανότητές μας
να μετατρέψουμε το περιβάλλον του Άρη σε κατοικήσιμο,
τότε πρέπει να είμαστε σε θέση να ξεπεράσουμε το ευκολότερο έργο
διατήρησης της κατοικησιμότητας της Γης.
Σας ευχαριστώ.
(Χειροκρότημα)