لە فەرهەنگی چێشتخانەماندا، لە زاراوەی قاپ و قاچاغدا،
وەک بەشێک لە ئامێرێکی مۆسیقایە.
جێگەی بایەخ پێدانە،
خەڵکانێک هەن کە بەبێ"چۆپستیک" دەژین.
[شتی بچووک]
[بیرۆکەی مەزن]
چۆپستیک دوو چیلکە دارن بە یەکەوەن
بەکاردێت بۆ شت خواردن بە یەک دەست.
چۆپستیک هەڵگرتن هاوشێوەی هەڵگرتنی پێنووس وایە،
بەڵام تۆ دوو دانەت پێیە و
پێویستە بە ئاڕاستەی دژیەک بەکاریان بهێنیت.
زۆربەیان لە دار دروست کراون. هەروەها لە پلاستیک، قامیشیش، بەردی بەنرخ،
زێڕ زیو و لە کەڵبەی فیلیش دروست دەکرێت،
هەرچەندە پێم وانییە ئەمە چیتر جێگەی بایەخ بێت.
دیزاینی چۆپستیکەکان بەڕاستی گونجاوە بۆ خواردنی شتی بچووک.
بۆ مەعکەڕۆنی زۆر باشن.
ئەگەر بزانیت دەکرێت برینجیشی پێ بخۆیت،
هەروەها زلۆبیا و پارچە گۆشتیش هەڵدەگرێت.
هەندێک شت هەن چوپستیکیان بۆ بەکار نایەت.
ناکرێت چوپستیک وەک داری تەپڵ بەکار بهێنیت،
دەزانم سەرنجڕاکێشە.
تۆ ناتەوێت چوپستیک بخەیتە ناو دەفرێکی قوڵی برنج.
چونکە بۆنی دەفرەکە تێک دەدات،
کە ڕێک مردنت بیر دەخاتەوە.
چۆپستیک لە بەشێکی گەورەی جیهاندا بەکار دەهێنرێت،
نزیکەی ١.٥ ملیار کەس لە سەرانسەری ئاسیادا
چۆپستیک بەکار دەهێنێت.
چۆپستیکەکان بە جیاوازی کلتورەکان جیاوازن.
چۆپستیکە چینیەکان وا دەردەکەون درێژ و خڕ بن،
چۆپستیکە کۆرییەکانیش تەختترن و زۆرجار لە کانزا دروست دەکرێن
هەروەها چوپستیکە ژاپۆنییەکان خڕ و
نوکەکەی زۆر، زۆر تیژە.
لەڕاستیدا لە ڕۆژگاری ئەمڕۆدا چۆپستیک لە زۆر
شوێندا بەکاردێت وەک کۆمەڵگەی ئەمریکی،
بە دروستی کاتەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کۆتاییەکانی ١٨٠٠ەکان
کە بیرۆکەکەی هی دانیشتوانی ئاسیا بوو،
لەبەرئەوەی بە چیلکەی دار برنجیان خواردووە،
کە بە بەراورد بە ئەمریکییەکان شێوازێکی جیاواز بووە،
کە بە چەقۆ و چەنگاڵ گۆشتیان دەخوارد.
بەڵام کاتێک چین و ویلایەتە یەکگرتوەکان
ڕێککەوتنێکی ڕامیاریان لە ساڵی ١٩٧٠ مۆرکرد،
ڕیچارد نیکسۆن، هێنری کسینگەر،
دەبوو ڕاهێنان لەسەر نان خواردن بە چۆپستیک بکەن.
ئەوەی کە جێگەی سەرنج بوو
کە کلتوری خواردنی ئاسیایی لە ڕۆژهەڵاتەوە گوازرایەوە بۆ ڕۆژئاوا،
چۆپستیکیش بەشێک بوو لە پڕۆسەکە.
بەڵگە هەیە کە چۆپستیک سەردەمەکەی دەگەڕێتەوە بۆ دەسەڵاتی خێزانی شانگ،
کە نزیکەی ٣٠٠٠ ساڵ لەمەوبەرە،
لە ماوەیی دەسەڵاتی خێزانی شانگ حەزیان لە سێ کوچکە بووە.
کاتێک بەم سێ کوچکە گەورانە چێشت لێ دەنێیت،
بەڕاستی چۆپستیکەکان بە سوود دەبن،
لەبەرئەوەی تۆ دەتوانی بەباشی تێکیبدەیت و بیجوڵێنیت
بەبێ ئەوەی بسوتێیت کاتێک ئاوەکە لە ناو ئەو
مەنجەڵە گەورانەدا دەکوڵێت.
کلتوری چین چەقۆ و چەنگاڵی بەکارهێناوە.
لە چەندین شێوازی چێشت لێناندا بەکاری دەهێنن.
بەڵام کاتێک باس لە ژووری نان خواردن دەکەین،
چۆپستیکیان بەکار هێناوە.
شتێکی تایبەتی دەربارەی خواردنی ئاسیایی
ئەوەیە کە زۆر جار خواردنەکانیان پارچەی زۆر بچوکن
پێموایە ئەمە ئەو ڕاستییە پشت ڕاست دەکاتەوە
کە وزەی سوود بەخشتری تێدایە
کاتێک پارچە بچوکەکان خێراتر پێ دەگەن.
هەروەها، پێویست ناکات لەتیان بکەیت.
کەواتە کاریگەریەکی خولاوەیان هەیە،
جۆری ئەو خواردنی ئامادە کراو، وا لە خەڵکی دەکات چۆپستیک بەکار بهێنێت،
و چۆپستیکیش کاریگەری دەبێت لەسەر ئەو خواردنەی کە ئامادەی دەکەیت.
بەڵام لە هەمان کاتدا چۆپستیک ڕەنگدانەوەی سروشتی نان خواردنی کۆمەڵگەیە
ئەو قاپانە لە ناوەڕاست دا دەنێیت،
شێوازێکی خێزانییە.
دەتوانیت بە چۆپستیک نان بخۆیت و
لەسەر برنجەکەتی دابنێیت، پاشان بیخۆیت.
لە ڕاستیدا ئەمەش دەستکەوتێکی گەورەیە
کە هەموو کەسێک ئەم چۆپستیکە زۆر درێژانەی هەیە، وەک ئەوەی
لە ڕێگەیەکی دوورەوە خواردن بەخۆیان بدەن.
لە دۆزەخدا، هەمووان برسی دەبن،
لەبەرئەوەی ناتوانن خواردن هەڵبگرن و بیخەنە دەمیانەوە.
بەڵام دەتوانن لە بە هەشتدا چۆپستیکیان دەست بکەوێت
خواردنی پێ بخۆن.