Bu bir nehir.
Bu bir dere.
Bu bir nehir.
Bu ülkenin her dört bir yanında oluyor.
Amerika Birleşik Devletleri'nde
on binlerce mil kurumuş dere var.
Bu haritada,
renkli alanlar su anlaşmazlıklarını temsil ediyor.
Benzer sorunlar doğuda da ortaya çıkıyor.
Nedenler eyaletten eyalete farklılaşsalar da,
ama genelde detaylarda.
Sadece Montana'da 6.400 kilometre
kurumuş dere var.
Normalde balık ve diğer vahşi yaşamı desteklerler.
Ekosistemin damarlarıdırlar
ve genelde boş damarlardır.
Size bu derelerden
sadece bir tanesinin hikayesini anlatmak istiyorum,
çünkü bu daha büyük bir hikayenin modeli.
Bu Prickly Pear Çayı.
Yoğun nüfuslu bir bölge içinden
Doğu Helena'dan Helena Gölü'ne akıyor.
Cutthroat, dere ve gökkuşağı alabalıkları dahil olmak üzere
vahşi balıklara
yaşam ortamı sunuyor.
Yüzyıldan fazla zamandır,
neredeyse her yıl
bu çay yazın böyle görünüyor.
Nasıl bu noktaya geldik?
Bu 1800'lerin sonunda
insanlar Montana gibi yerlere yerleşmeye başladıkları zaman başladı.
Özetle, çok su vardı
ve çok da insan yoktu.
Ama su isteyen daha çok insan ortaya çıktıkça
oraya ilk gelmiş olanlar biraz endişelendiler,
ve 1985'te Montana ilk su yasasını çıkardı.
Bu yasa temel olarak, dere kıyısındaki herkesin
dereyi paylaşabileceğini söylüyordu.
Gariptir ki, dereyi paylaşmak isteyen pek çok insan ortaya çıktı
ve oraya ilk gelmiş olanlar
avukatlarını devreye sokacak kadar endişelendiler.
1870 ve 1872'de
Prickly Pear Çayı'yla ilgili
emsal teşkil davaları oldu.
1921'de
Montana Temyiz Mahkemesi,
Prickly Pear'la ilgili bir davada
oraya ilk gelmiş olanların
öncelikli ya da kıdemli su hakları olduğuna karar verdi.
Bu öncelikli su hakları kilit nokta.
Sorun şu ki şu an Batı'nın dört bir yanında
bu, böyle görünüyor.
Bu çayların bazıları üzerinde
dere yatağında mevcut olan sudan
50 ile 100 kat daha fazla hak iddiası var.
Öncelikli su haklarını elinde bulunduranlar,
su haklarını kullanmazlarsa,
su haklarını ve onla gelen ekonomik değeri
kaybetme riskine giriyorlar.
Bu nedenle, korumaya yönelik onları teşvik edici bir şeyleri yok.
Yani bu sadece kaç insan olduğuyla ilgili değil,
sistemin kendisi, korumaktan cayılmasına yol açıyor,
çünkü su hakkınızı, eğer kullanmazsanız, kaybedebilirsiniz.
Yani on yıllar süren davalardan
ve 140 yıllık deneyimden sonra, şimdi
elimizde hâlâ bu var.
Bu bozuk bir sistem.
Burada korumaktan caydırma var,
çünkü, eğer su hakkınızı kullanmazsanız,
su hakkınızı yitirebilirsiniz.
Eminim ki hepiniz biliyorsunuz, bu tarımsal ve çevreci topluluklar arasında
kayda değer anlaşmazlıklara yol açtı.
Tamam. Bu noktada konuyu değiştireceğim.
Çoğunuzun, şunu bilmek hoşuna gidecektir ki
sunumun geri kalanı bedava.
Bazılarınızın da şunu bilmek hoşuna gidecektir ki sunum birayla ilgili.
(Kahkaha)
Ülkenin dört bir yanında olan bir şey daha var.
Şirketler su ayak izleri hakkında
endişelenmeye başladılar.
Yeterli su temin etmek konusunda kaygılılar,
su kullanımlarında olabildiğince verimli olmaya çalışıyorlar,
ve su kullanımlarının marka imajlarını nasıl etkilediğiyle
ilgili olarak endişeleniyorlar.
Tabi, bu ulusal bir sorun,
ama size Montana'dan başka bir hikaye anlatacağım
ve bu birayla ilgili.
Bahse girerim ki bir litre bira yapmak için
5 litre su harcandığını bilmiyorsunuzdur.
Tüm boşa akmaları hesaba katarsanız,
bir litre bira için yüz litre su gerekiyor.
Şimdi, Montana'daki bira üreticileri
zaten su tüketimlerini azaltmak için
epey çok şey yaptılar,
ama yine de milyonlarca litre su kullanıyorlar.
Demek istediğim, biranın içinde su var.
Peki ekosistem üzerinde
ciddi etkileri olabilecek
bu geriye kalan su ayak izi hakkında
ne yapabilirler?
Ekosistemler Montanalı bira üreticileri ve müsterileri
için çok önemliler.
Ne de olsa, su ve balıkçılık arasında
güçlü bir ilişki var;
ve bazıları için balıkçılık ve bira arasında
güçlü bir ilişki var.
(Kahkaha)
Bu yüzden Montanalı bira üreticileri ve müşterileri endişeliler,
ve sorunu çözecek bir yol arıyorlar.
Peki bu kalan su ayak izi sorununu nasıl çözebilirler?
Prickly Pear'ı hatırlayın.
Şimdiye kadar,
şirketlerin su yönetimi
ölçme ve azaltmayla sınırlı kaldı
ve biz bir sonraki adımı öneriyoruz ki bu
eski haline getime.
Prickly Pear'ı hatırlayın.
Bu bozuk bir sistem.
Korumaktan caydırılıyorsunuz,
çünkü su hakkınızı kullanmazsanız, su hakkınızı kaybetme riskine giriyorsunuz.
İşte, bu iki dünyayı birbirine bağlamaya kadar verdik:
su ayak izleriyle
şirketlerin dünyasını
ve bu derelerdeki öncelikli su haklarıyla
çiftçilerin dünyasını.
Bazı eyaletlerde,
öncelikli su hakları olanlar
sularını başkalarından hukuksal olarak koruyarak
ve su haklarını sürdürmeye devam ederek
dere yatağında bırakabiliyorlar.
Ne de olsa,
bu onların su hakkı,
ve eğer bu hakkı
deredeki balıkların büyümesi için kullanmak isterlerse,
bunu yapmaya hakları var.
Ama bunu yapmaya onları teşvik edici bir şeyleri yok.
Bu nedenle, yerel su vakıflarıyla çalışarak
bunu yapmaya özendirici bir teşvik yarattık.
Onlara suyu derede bırakmaları için para veriyoruz.
Burada olan o.
Bu birey seçimini yaptı
ve suyu dereye bırakarak
yönünü değiştiren seti kapatıyor.
Su hakkını kaybetmiyor,
sadece bu hakkı ya da bir kısmını
toprak yerine dereye
yönlendirmeyi seçiyor.
Çünkü o öncelikli bir su hakkına sahip,
suyu deredeki diğer kullanıcılardan koruyabilir.
Tamam mı?
Ona suyu derede bırakması için para ödeniyor.
Bu adam dereyi terk eden
suyu ölçüyor.
Sonra bu ölçülmüş suyu alıyoruz,
bin galonluk artışlara bölüyoruz.
Her artışın bir seri numarası ve sertifikası oluyor.
Sonra bira üreticileri ve diğerleri
bu tahrip olmuş ekosistemlere
suyu döndürmenin yolu olarak
bu sertifikaları alıyorlar.
Bira üreticileri dereye suyu geri kazandırmak için
para ödüyor.
Bu, suyu bu tahrip olmuş ekosistemlere döndürmek için
basit, ucuz ve ölçülebilir
bir yöntem sağlıyor.
Bir yandan da çiftçilere ekonomik bir seçenek sunuyor
ve su ayak izleri konusunda endişeli şirketlere
bu sorunla başa çıkmak için kolay bir yol sağlıyor.
140 yıl süren anlaşmazlıklardan
ve 100 yıllardır kuru derelerden sonra
davaların ve yasaların çözemediği
bir duruma,
bir piyasa bazlı, gönüllü alıcı, gönüllü satıcı
çözümü oluşturduk -
davaları gerektirmeyen bir çözüm.
Su ayak izleri konusunda kaygılananlara
bu tahrip olmuş ekosistemlerde
hayati önem taşıyan noktalara
suyu koyabilmeleri için
gerçek bir fırsat vermek.
Aynı zamanda,
çiftçilere
sularını nasıl kullanıldığına dair
anlamlı bir ekonomik seçenek sunmak.
Bu etkileşimler müttefikler yaratırlar, düşmanlar değil.
İnsanları bölmektense birbirlerine bağlarlar.
Kırsal toplulukların ihtiyacı olan ekonomik desteği sağlarlar.
En önemlisi, bu işe yarıyor.
Tahrip olmuş ekosistemlere
on beş milyar litreden fazla suyu geri kazandırdık.
Öncelikli su hakları olanlarla
Montana'daki bira üreticileriyle,
Oregon'daki oteller ve çay şirketleriyle,
ve Southwest'teki çok su kullanan yüksek teknoloji ürünü şirketleriyle bağladık.
Bu bağlantıları kurduğumuzda,
yapabildiğimiz ve yaptığımız
şunu buna döndürmek.
Çok teşekkür ederim.
(Alkış)