Pat Mitchell: 8 januari 2011
begon als een doodgewone dag.
Jullie waren allebei bezig met dat wat jullie het liefste doen.
Jij had een ontmoeting met kiezers,
wat je dolgraag deed
als lid van het Congres.
En Mark, jij was je volop aan het voorbereiden
voor je volgende missie met de Space Shuttle.
En alles wat jullie ooit gepland
of gehoopt hadden in jullie leven
veranderde plots onomkeerbaar.
Mark Kelly: Ja, het is werkelijk indrukwekkend hoe alles zo plots
kan veranderen voor ieder van ons.
Mensen beseffen dat niet.
Ik besefte het niet.
Gabby Giffords: Ja.
MK: Die zaterdagochtend
Kreeg ik dat vreselijke telefoontje
van Gabby’s stafchef.
Ze kon geen verdere informatie geven,
enkel “Gabby is neergeschoten.”
Ik belde haar later terug
en even was ik ervan overtuigd
dat ik me dat telefoontje gewoon had ingebeeld.
Ik belde haar terug en ze zei me
dat Gabby in het hoofd geschoten was.
Vanaf dat moment wist ik
dat ons leven helemaal anders zou zijn.
PM: Welke prognose gaven de dokters jou,
toen je in het ziekenhuis aankwam, over Gabby's toestand
en in welke mate je
verbetering mocht verwachten?
MK: Daarover kunnen ze bij een schotwond in het hoofd
en een hersentrauma meestal niet veel zeggen.
Elk geval is anders.
In tegenstelling tot een beroerte
is het verdere verloop niet voorspelbaar.
Dus ze wisten niet hoelang Gabby in een coma zou liggen,
wanneer dat zou veranderen,
of wat de prognose zou zijn.
PM: Gabby, ben je bij je herstel
op zoek gegaan naar een nieuwe
of naar de oude Gabby Giffords?
GG: De nieuwe – beter, sterker, harder.
(Applaus)
MK: Om maar te zeggen,
als je naar de foto hier achter ons kijkt,
herstellen van zo’n verwonding
en er dan sterk en zelfs sterker uitkomen
is heel moeilijk.
Ik ken niemand
die zo sterk is als mijn geweldige vrouw.
(Applaus)
PM: Wanneer wist je
dat herstel niet enkel mogelijk was
maar dat je zelfs nog iets zou terugkrijgen
van het leven dat jij en Gabby gepland hadden?
MK: Voor mij was dat
toen Gabby nog half bewusteloos was,
en ze iets deed in haar bed op de afdeling Intensieve Zorgen
dat ze vroeger altijd deed
wanneer we bijvoorbeeld aten in een restaurant.
Ze deed mijn ring uit
en verplaatste hem van de ene vinger naar de andere.
Toen wist ik
dat ze er nog was.
PM: Er waren ook bepaalde woorden.
Verraste ze je niet met woorden in het begin?
MK: Het was moeilijk in het begin. GG: Wat? Wat? Kip. Kip. Kip.
MK: Ja, dat was het.
Dat was Gabby’s volledige woordenschat
in die eerste maand.
Om een of andere reden heeft ze afasie,
moeilijkheden om te communiceren.
Ze vond een houvast in het woord "kip"
wat niet het beste, maar zeker niet het slechte is.
(Gelach)
We waren eigenlijk bezorgd
dat ze een slechter woord zou kiezen.
PM: Gabby, wat was jouw grootste uitdaging
tijdens jouw herstel?
GG: Praten. Heel, heel moeilijk.
MK: Gabby weet wat ze wilt zeggen,
maar dat lukt niet altijd.
Ze begrijpt alles,
maar communiceren is moeilijk voor haar
omdat het gedeelte van het brein
dat daarvoor instaat
aan de linkerkant van het hoofd ligt
en de kogel is daar doorheen gegaan.
PM: Dus jij hebt een gevaarlijke taak:
spreken in haar plaats.
MK: Inderdaad.
Dat is misschien wel het gevaarlijkste wat ik ooit gedaan heb.
PM: Gabby, ben je optimistisch
over je verdere herstel -
lopen, praten,
je arm en been kunnen bewegen?
GG: Ik ben optimistisch. Ik heb een lange, moeilijke weg te gaan,
maar ik ben optimistisch.
PM: Dat lijkt de belangrijkste eigenschap van Gabby Giffords, niet?
(Applaus)
MK: Dat is altijd zo geweest.
Gabby werkt ongelooflijk hard, elke dag.
GG: Op de loopband, ik heb op mijn loopband gelopen,
lessen Spaans, hoorn spelen.
MK: Enkel mijn vrouw zou dat kunnen -
als je haar vroeger al kende,
zou je dit begrijpen -
iemand die gewond raakte,
zulke moeilijkheden heeft om te communiceren
en spraaktherapie volgt,
die plots, nu een maand geleden, zegt:
"Ik wil weer Spaans gaan leren."
PM: Laten we eens kijken naar de vrouw zelf.
Dit is uit de tijd voordat jij Gabby ontmoet had.
Hier zit ze op een bromfiets,
maar ik heb begrepen
dat ze op deze foto braver lijkt dan ze toen was.
MK: Gabby reed vroeger met motoren.
Dat is een bromfiets
maar ze heeft nog altijd een BMW-motor.
PM: Rijdt ze daar nog mee? MK: Dat is moeilijk
omdat ze haar rechterarm niet kan bewegen.
Maar ik ken wel wat van klittenband,
misschien kunnen we haar op de motor krijgen,
en haar rechterhand met klittenband aan het stuur vastmaken.
PM: Misschien krijgen we binnenkort
die foto te zien, Gabby.
Voordat jullie elkaar ontmoetten,
had jij al beslist
dat je bij het leger ging
en astronaut ging worden.
Toen ontmoetten jullie elkaar.
Wat trok jou zo aan in Gabby?
MK: Vreemd genoeg hebben we elkaar ontmoet
de vorige keer dat we in Vancouver waren,
zo’n 10 jaar geleden. We ontmoetten elkaar
op de luchthaven toen we allebei onderweg waren
naar China.
Een reis die ik, vanuit mijn achtergrond,
eigenlijk zinloos zou noemen.
GG: Studiereis.
MK: Zij noemt het een studiereis.
Ze was toen senator in haar thuisstaat,
We ontmoetten elkaar hier, in Vancouver,
op weg naar China.
PM: Zou je jullie relatie als halsoverkop omschrijven?
GG: Nee, nee, nee.
(Gelach)
Een goede vriend.
MK: Ja, we zijn lange tijd gewoon vrienden geweest.
GG: Ja. (Gelach)
MK: Ongeveer een jaar later
vroeg ze me mee uit.
Naar waar was dat, Gabby?
GG: De dodencellen.
MK: Ons eerste afspraakje was naar de dodencellen
in de staatsgevangenis in Florence, Arizona,
net buiten het district waarvan Gabby senator was.
Er werd gewerkt aan wetgeving
rond criminaliteit en straffen
en de doodstraf in Arizona.
Niemand wilde meegaan maar ik zei:
"Natuurlijk wil ik mee naar de dodencellen."
Dat was ons eerste afspraakje.
En sindsdien zijn we een koppel. GG: Ja.
PM: Dat heeft misschien ertoe bijgedragen
dat Gabby besloot met jou te trouwen.
Je was immers bereid naar de dodencel te gaan.
MK: Ik denk het ook.
PM: Gabby, wat heeft jou doen besluiten met Mark te trouwen?
GG: Goede vrienden. Beste vrienden.
MK: Ik denk dat we altijd al
een heel bijzondere relatie gehad hebben.
We hebben samen harde momenten doorstaan
en zijn er sterker uitgekomen. GG: Sterker.
PM: Maar ook toen jullie getrouwd waren,
bleven jullie heel onafhankelijk.
Jullie woonden zelfs niet samen.
MK: We pendelden voortdurend op en af
tussen Washington, D.C., Houston
en Tucson.
Soms pendelden we met de klok mee,
en soms tegen de klok in,
naar die verschillende locaties.
We woonden nooit echt samen
tot die zaterdagochtend.
Binnen het uur nadat Gabby was neergeschoten
zat ik op een vlucht naar Tucson
en dat was het moment
dat alles veranderde.
PM: Gabby, jij was eerst senator geweest
in je thuisstaat
en zat toen zes jaar in het Amerikaanse Congres.
Wat vond jij het leukste
aan deel uitmaken van het Congres?
GG: Hoog tempo. Hoog tempo.
PM: Dat was jouw stijl. GG: Ja, ja. Hoog tempo.
PM: Ik weet niet of iedereen dat zo zou omschrijven.
(Gelach)
MK: Weet je, wetten maken
duurt vaak vreselijk lang,
maar mijn vrouw en vele andere congresleden
die ik persoonlijk ken,
werken enorm hard.
Gabby liep vaak rond als een halve gek,
nam nooit een dag vrijaf,
of misschien een halve dag per maand,
en werkte elke minuut dat ze wakker was
en dat stuwde haar ook vooruit.
Nu nog steeds eigenlijk. GG: Ja, ja.
PM: Ze installeerde zelf zonnepanelen
op haar dak.
Mark, na dat tragische voorval
besloot jij te stoppen als astronaut
terwijl het de bedoeling was
dat je zou meegaan
met de volgende ruimtemissie.
Iedereen, ook Gabby,
zei dat je toch moest gaan
en dat deed je uiteindelijk ook.
MK: Ongeveer ja. De dag nadat Gabby gewond raakte,
belde ik mijn baas, de hoofdastronaut,
Dr. Peggy Whitson, en ik zei tegen haar:
"Ik weet dat ik naar de ruimte ga
binnen drie maanden.
Gabby ligt in coma, ik zit in Tucson.
Je moet een vervanger zoeken."
Ik stopte niet echt als astronaut,
maar liet me vervangen voor die ene job.
Zo'n twee maanden later begon ik te werken
aan het terugkrijgen van mijn job,
wat niet gemakkelijk is
als je de voornaamste zorgverlener bent.
Sommigen hier in het publiek
hebben zeker al in die situatie gezeten.
Het is een uitdaging maar ooit
moet je beslissen wanneer je je leven terug gaat opnemen
en ik kon toen niet vragen aan Gabby
of ze het goed vond dat ik weer met de Space Shuttle meeging.
Maar ik weet dat ze - GG: Ja. Ja. Ja.
MK: Ze steunde mijn carriëre voluit
en ik wist dat ik deed wat juist was.
PM: Ik probeer me voor te stellen, Mark,
hoe dat voor jou was om op missie te vertrekken,
hopelijk veilig maar dat is nooit zeker,
terwijl je weet dat Gabby -
MK: Niet alleen lag ze nog in het ziekenhuis,
maar op de derde dag van de vlucht,
letterlijk terwijl ik het internationale ruimtestation ISS naderde
en we beiden 28 000 kilometer per uur vlogen,
en terwijl ik uit het raam keek en ook
computers in de gaten moest houden,
onderging Gabby een hersenoperatie.
Dat was om een stuk schedel te vervangen
dat ze weggenomen hadden
vlak nadat ze was neergeschoten.
Die prothese vormt nu één hele kant van haar hoofd.
Als jullie ooit zouden langskomen
bij ons thuis, in Tucson,
zou Gabby naar de diepvriezer gaan
om het Tupperware-doosje te halen
waar de echte schedel in zit. (Gelach)
GG: De echte schedel. MK: Soms zijn mensen daardoor geschokt.
PM: Is dat dan het voorgerecht of dessert?
MK: Het brengt het gesprek op gang.
PM: Gabby, er is veel gezegd
over iets dat jij gedaan hebt na Marks vlucht.
Je hebt een moedige stap moeten zetten
want het Congres zat weer eens in een impasse
en jij bent van het revalidatiecentrum
naar Washington gegaan
zodat je daar aanwezig was -
ik kan dit amper zeggen zonder emotioneel te worden -
en de stem kon uitbrengen
die mogelijk de beslissende was.
GG: Het schuldenplafond. Schuldenplafond.
MK: Die stemming vond plaats
ongeveer vijf maanden na de schietpartij
en ze nam de moedige beslissing om terug te gaan.
Een omstreden stemming,
maar ze wilde er toch bij zijn
om haar stem nog één keer te laten horen.
PM: Ze nam toen ontslag uit het Congres
en begon aan haar trage
en moeizame herstel.
Hoe ziet je dagelijkse leven er nu uit?
MK: Daar zie je Nelson, Gabby's assistentiehond.
GG: Nelson.
MK: Ons nieuwe gezinslid. GG: Ja, ja.
MK: We haalden hem uit een -
GG: Gevangenis. Moord.
MK: We hebben dus veel connecties met gevangenissen.
(Gelach)
Nelson kwam van een gevangenis,
hij is opgevoed door een moordenaar in Massachusetts.
Maar met deze hond heeft ze goed werk geleverd.
Hij is een geweldige assistentiehond.
PM: Gabby, wat heb je geleerd
uit je ervaringen van de afgelopen jaren?
MK: Ja, wat heb je geleerd? GG: Hechter. Hechter.
PM: Jullie relatie is hechter.
Dat moet wel. Jullie zijn voortdurend samen.
MK: En ook dankbaar, niet?
GG: Dankbaar.
PM: Dit zijn familie en vrienden.
Ik hou van deze foto's omdat ze
een beeld geven van jullie relatie op dit moment.
En Gabby, jij omschrijft het voortdurend
als hechter op zoveel manieren. Juist?
MK: Als zoiets tragisch gebeurt,
kan het een familie dichter bij elkaar brengen.
Hier kijken we naar de Space Shuttle
toen die over Tucson vloog,
ruimteveer Endeavour.
Ik was gezagvoerder tijdens zijn laatste missie.
En hier bij zijn allerlaatste vlucht, bovenop een vliegtuig,
een Boeing 747, op weg naar Los Angeles,
liet de NASA hem over Tucson vliegen.
PM: Jullie doorstaan
al die uitdagingen,
dat langzame herstel.
Gabby, hoe behoud je ondanks alles
toch je optimisme en positieve vooruitzichten?
GG: Ik wil de wereld verbeteren.
(Applaus)
PM: En dat doe je
terwijl je herstel voor jullie allebei
centraal moet blijven staan.
Jullie hebben beiden ten dienste gestaan
van jullie land en jullie blijven dat ook doen
met nieuwe initiatieven, een nieuw doel.
Gabby, wat staat er nu gepland?
GG: Amerikanen voor Verantwoorde Oplossingen.
MK: Dat is onze commissie voor politieke actie
waarmee we leden van het Congres proberen te overtuigen
wapengeweld ernstig te nemen
en te proberen redelijke wetten doorgevoerd te krijgen.
GG: Ja. Ja. (Applaus)
MK: Weet je, dit heeft ons persoonlijk geraakt,
maar we zijn hier pas bij betrokken geraakt
na de dood van 20 scholieren
en kleuters in Newtown, Connecticut
en de reacties die we nadien zagen
waarbij - wel, kijk wat er tot nu toe gebeurd is.
De algemene reactie was
niets doen.
En dat willen we veranderen.
PM: 11 grote schietpartijen
sinds Newtown,
een school per week in de eerste twee maanden van vorig jaar.
Wat doen jullie anders
dan anderen om een evenwicht te creëren
tussen rechten en plichten voor wapeneigenaars?
MK: Wij hebben zelf wapens, we steunen wapenbezit.
Maar tegelijk moeten we er ook alles aan doen
om wapens uit de handen te houden
van criminelen en psychisch gestoorden.
Dat is niet zo moeilijk.
Dit is tegenwoordig
een van de zeer polariserende en politiek gevoelige onderwerpen
en we willen terug wat evenwicht brengen
in het debat in Washington.
PM: Dank je wel voor die inspanning.
Voor een moedige vrouw zoals jij, met zin voor avontuur
is het geen verrassing
dat je jezelf blijft uitdagen
en er lijken geen grenzen te zijn.
Ik wil deze video laten zien
van je meest recente avontuur.
Kijk eens naar Gabby.
MK: Dit is een paar maanden geleden.
(Video) MK: Alles in orde? Je hebt dat goed gedaan.
GG: Ja, prachtig. Dank je wel. Prachtig. Oh, dank je wel.
Bergen. Prachtige bergen.
(Applaus)
MK: Ik wil dit nog even zeggen.
Eén van de mannen met wie Gabby toen sprong
was een Navy SEAL
die ze ontmoet heeft in Afghanistan
en die gewond was geraakt
en het heel zwaar heeft gehad.
Gabby bezocht hem
in het veteranencentrum
toen hij door een moeilijke periode ging.
Hij herstelde en
enkele maanden later werd Gabby neergeschoten.
Toen was hij er voor haar in het ziekenhuis in Houston.
Dus ze hebben een hele mooie band.
GG: Ja.
PM: Wat een mooi moment.
Dit is het podium van TED, Gabby,
en ik weet dat je heel hard gewerkt hebt
om te kiezen welke woorden je wilde meegeven
aan het publiek.
GG: Dank je wel.
Hallo iedereen.
Bedankt dat we vandaag hier mochten zijn.
Het is een lang, moeilijke weg geweest,
maar ik merk beterschap.
Ik werk hard,
met veel therapie - spraaktherapie,
fysiotherapie en ook yoga.
Maar mijn geest is sterker dan ooit.
Ik vecht nog steeds voor een betere wereld
en dat kan jij ook doen.
Wees betrokken bij je gemeenschap.
Wees een leider. Geef het goede voorbeeld.
Wees gepassioneerd. Wees moedig.
Wees je beste zelf. Dank je wel.
(Applaus)
MK: Dank je wel. GG: Dank je wel.
(Applaus)
MK: Bedankt, iedereen. GG: Tot ziens. (Applaus)