Op alle momenten en plaatsen van onze geschiedenis,
hebben mensen zich afgevraagd:
"Waar komen we vandaan?
Wat is onze plek op aarde?
Wat gebeurt er met ons wanneer we dood gaan?"
Religies zijn geloofssystemen
die zijn ontstaan en veranderd met de tijd
in reactie op deze
en andere eeuwige mysteries,
gedreven door het gevoel dat er vragen zijn
die je alleen kan beantwoorden door geloof
en gebaseerd op een gevoel
dat er iets groter is dan onszelf,
een hogere macht die verantwoording van ons eist,
of een bron waar we uit zijn ontstaan
en waarnaar we terug moeten gaan.
Met Hindoeïsme worden de religies van India bedoeld.
Het is niet één enkele godsdienst
maar eerder een veelvoud van verwante geloven
en spirituele gebruiken.
De oorsprong ligt 5.000 jaar geleden
in de tijd van Krishna,
een man van zo veel deugd
dat hij gezien werd als een avatar van Vishnoe,
een belichaming van de god in menselijke vorm.
Hij leerde dat al het leven karma volgt,
de wet van oorzaak en gevolg.
Het is aan ons allen om onze taak te doen, ofwel dharma,
volgen onze plek in de samenleving
zonder ons zorgen te maken hoe zaken zullen uitpakken.
Na de dood worden we gereïncarneerd in een nieuw lichaam.
Als we onze dharma hebben gevolgd
en onze levenstaak goed hebben volbracht,
krijgen we goed karma,
waardoor onze ziel hoger op de sociale ladder komt.
Onze wedergeboorte in een nieuw leven
wordt dus bepaald door wat we in dit leven doen.
De cirkel van wedergeboorten wordt samsara genoemd.
Het is mogelijk dat een zeer heilig mens
een leven heeft geleid met voldoende goed karma
om de cirkel te ontsnappen.
Dit ontkomen wordt moksha genoemd.
Hindoeïsme leert dat alles met elkaar is verbonden.
Het universum is
één alles overstijgende werkelijkheid die Brahman wordt genoemd.
En er is maar één Brahman,
maar daarin vele goden,
wiens rol, aspecten en vormen variëren
volgens de verschillende tradities.
Brahma is de schepper,
Vishnoe is de behouder
die soms menselijke vorm aanneemt.
Shiva is de omvormer,
of Koning van de Dans.
Durga is de fel beschermende goddelijke moeder.
Ganesha heeft het hoofd van een olifant
en is de wijze beschermheilige van succes.
Hindoeïsme is de derde grootste godsdienst ter wereld.
En hoewel de meeste Hindoes in India wonen,
zijn ze te vinden op elk continent,
Een miljard gelovigen.
Laten we nu naar het westen reizen,
over bergen en woestijnen,
naar de vruchtbare sikkel van 4.000 jaar geleden.
Het Jodendom begint met een oproep van God
aan Abraham en Sara om Mesopotamië te verlaten
en naar het land Kanaän te gaan.
Als dank voor hun geloof in de ene ware God,
een revolutionair concept
in de polytheïstische wereld van dat moment,
zouden ze land en vele nakomelingen hebben.
Vanuit deze belofte kwam het land Israël
en het uitverkoren volk.
Maar dat land behouden
en het volk bijeen te houden
zou erg moeilijk blijken.
De Israëlieten werden tot slaaf gemaakt in Egypte,
maar God bevrijdde hen met de hulp
van de profeet Mozes,
die de Tien Geboden ontving
en later nog honderden andere.
Zij veroverden het Beloofde Land,
maar wisten het maar een paar eeuwen te behouden.
Israël ligt op het kruispunt
waarlangs door de eeuwen heen
vele legers hebben gemarcheerd.
En in het jaar 70,
vernietigden de Romeinen de tempel
in hun hoofdstad, Jeruzalem.
Dus de godsdienst veranderde
van een tempelreligie
met offers en priesters
naar een religie van het boek.
Vanwege dit is het Jodendom een geloof
van symbolisme, eerbied en diepe bedoelingen
verbonden aan de verhalen van haar geschiedenis.
De vele heilige teksten vormen samen
de Hebreeuwse bijbel, of Tenach,
en honderden geschreven discussies en interpretaties
zijn samengevoegd in een omvangrijk handboek
vol diepere betekenissen,
genaamd de Talmoed.
Joden vinden een rijke, symbolische betekenis in hun dagelijks leven.
Bij de Pesachmaaltijd
staat elk gerecht symbool
voor een aspect van het ontsnappen aan de slavernij.
Het belang van volwassen worden
wordt benadrukt wanneer jonge mensen
de leeftijd van bar of bat mitswa bereiken,
ceremonies waarbij zij verantwoordelijkheid nemen
voor hun daden.
Zij vieren het vervlechten
van hun leven
met het geloof, de geschiedenis en teksten
van het Joodse volk.
Vandaag de dag zijn er zo'n 14 miljoen Joden,
Zes miljoen in Israël,
wat onafhankelijk werd
na de gruweldaden van de genocide in de Tweede Wereldoorlog,
en vijf miljoen in de Verenigde Staten.
Maar laten we nu 2.500 jaar teruggaan in de tijd, weer naar India
waar het Boeddhisme begon
met een jonge prins genaamd Siddhartha.
Op de nacht dat hij werd verwekt,
zou zijn moeder, koningin Maya,
zijn bezocht in haar slaap
door een witte olifant die haar zijde binnendrong.
Tien maanden later werd prins Siddartha geboren
in een leven vol luxe.
Toen hij buiten zijn beschermde bestaan
als jonge man trad ,
zag hij het lijden van de mens
dat voor hem verborgen was gehouden
en begon onmiddellijk de zoektocht naar de oorsprong ervan.
Waarom moet de mens lijden?
Moeten we langs honderden levens reïncarneren?
In het begin dacht hij dat het probleem
verbondenheid was aan materiële zaken,
dus hij gaf zijn bezittingen op.
Hij werd een rondreizende bedelaar,
wat hem, zo ontdekte hij, zeker niet gelukkiger maakte.
Toen hoorde hij een muziekleraar tegen zijn leerling zeggen:
"Span de snaar niet te strak aan, of het zal breken.
Maar span het niet te slap,
of er zal geen geluid uit komen."
In een flits besefte hij
dat het zoeken naar antwoorden in de extremen
een vergissing was.
De middenweg tussen luxe en armoede
leek het meest verstandig.
Terwijl hij mediteerde onder een bodhiboom,
kwam de rest van het antwoord tot hem.
Al het leven is vol met lijden,
veroorzaakt door een egoïstisch verlangen
naar je eigen vervulling ten koste van een ander.
Het volgen van een achtstappenplan
kan ons leren dit verlangen te verminderen
en dus het lijden laten afnemen.
Op die dag werd Siddhartha de Boeddha,
de verlichte.
Niet de enige, maar de eerste.
Het Boeddhistisch systeem heet
het Achtvoudige Pad.
En hoewel het niet eenvoudig te doorlopen is,
heeft het de weg geleid
naar verlichting voor miljoenen,
wat is wat Boeddhaschap inhoudt,
een staat van barmhartigheid,
inzicht,
vrede,
en standvastigheid.
Vanaf het dat hij opstond onder die boom
tot het ogenblik van zijn dood als een oude man,
leerde de Boeddha mensen hoe verlicht te worden:
juiste spraak,
juiste doelen,
een hoofd dat is gericht op wat er werkelijk is,
en een hart dat gericht is op het liefhebben van anderen.
Veel Boeddhisten geloven God of in goden,
maar handelen is belangrijker dan geloof.
Er zijn vandaag de dag wereldwijd
bijna een miljard Boeddhisten,
voornamelijk in Oost- en Zuidoost-Azië en Zuid-Azië.
2.000 jaar geleden, in het Beloofde land van de Joden
werd het Christendom geboren.
Net zoals Hindoes Krisha "God in Menselijke Vorm" noemen,
zeggen Christenen hetzelfde over Jezus.
En het Christendom ontstond vanuit het Jodendom,
net zoals Boeddhisme ontstond vanuit Hindoeïsme.
De engel Gabriël werd door de God van Abraham gezonden
om de jonge vrouw Maria
te vragen de moeder te worden van zijn zoon.
Deze zoon was Jezus,
opgevoed als een timmerman
door Maria en haar echtgenoot Jozef,
tot hij 30 jaar oud was,
en zijn openbare carrière begon
als het levende woord van God.
Minder geïnteresseerd in godsdienstigheid
dan in rechtvaardigheid en mededogen,
genas Jezus de zieken om publiek te trekken
om hen dan te onderwijzen over zijn hemelse vader
liefdevol, vergevend en oplettend.
Hij nodigde iedereen uit aan een gemeenschappelijke tafel
om zijn Koninkrijk van God aan te tonen,
waar verschoppelingen, zondaars en heiligen allen samen aten.
Hij had maar drie jaar
voordat zijn ongewone wijsheid
hem in de problemen bracht.
Zijn vijanden lieten hem arresteren
en hij werd door de Romeinen geëxecuteerd
op de standaard manier
waarop onruststokers ter dood werden gebracht:
kruisiging.
Maar kort nadat hij was begraven,
vonden vrouwen zijn graf leeg
en verspreidden snel het woord,
overtuigd dat hij uit de dood was herrezen.
De eerste Christenen beschreven
zijn herrezen verschijningen,
die het vertrouwen inspireerden dat zijn boodschap waar was:
"Heb elkaar lief, zoals ik u liefgehad heb."
Christenen vieren de geboorte van Jezus
in december met Kerst
en zijn lijden, dood en wederopstanding
tijdens de Goede Week in de lente.
In de ceremonie van doop,
een wegspoelen van zonde
en verwelkoming in de Christelijke gemeenschap,
wordt een beeld opgeroepen van Jezus' eigen doop,
toen hij zijn leven als timmerman verliet.
Met het ritueel van de Communie,
eten Christenen het brood en drinken de wijn
die gezegend zijn als het lichaam en het bloed van Jezus,
en herinneren naar Jezus' laatste avondmaal.
Er zijn wereldwijd twee miljard Christenen,
bijna een derde deel van de wereldbevolking.
Islam begon 1.400 jaar geleden
met een man van grote deugd,
mediterend in een berggrot
in de Arabische woestijn.
Deze man was Mohammed.
Hij werd bezocht door een heilige boodschapper,
wederom de engel Gabriël,
In het Arabisch, Jibril,
die hem de boodschap van Allah bracht,
de ene God van Abraham.
In de daarop volgende jaren
kwamen meer en meer boodschappen
die hij onthield en onderwees.
De verzen die hij opzegde waren vol met wijsheden,
prachtige rijmen
en mysterieuze metaforen.
Maar Mohammed was een handelaar, niet een dichter.
Vele waren het over eens
dat de verzen inderdaad het woord van God waren
en deze gelovigen werden de eerste Moslims.
Het woord Moslim betekent iemand die zich overgeeft,
dus een persoon die zich onderwerpt aan Gods wil.
De vijf belangrijkste plichten van een Moslim
worden de Vijf Zuilen genoemd.
Sjahada: Moslims verklaren publiekelijk
dat er geen andere God is dan Allah,
en dat Mohammed zijn laatste profeet is.
Salat: zij bidden vijf keer per dag richting Mekka.
Zakat: elke Moslim is verplicht
om 2 of 3% van zijn inkomen aan de armen te geven.
Sawm: zij vasten gedurende daglicht
voor de maand Ramadan
om zo hun wilskracht te versterken
en ook hun vertrouwen op God.
En Hadj: eens in hun leven
moet elke Moslim een pelgrimstocht ondernemen
naar de heilige stad Mekka,
om het moment te oefenen
dat zij voor God komen
om beoordeeld te worden
voor een eeuwig leven met Hem.
De woorden van God,
gedurende 23 jaar geopenbaard aan de profeet.
zijn verzameld in de Koran,
wat letterlijk "de voordracht" betekent.
Moslims geloven dat dit het enige heilige boek is
dat vrij is van menselijke inmenging.
Het wordt ook door velen gezien
als het beste literaire werk
in de Arabische taal.
De Islam is de tweede godsdienst in de wereld,
dat wordt beoefend door anderhalf miljard Moslims.
Godsdienst is een aspect van cultuur
voor zo lang als het bestaat,
en er zijn talloze variaties van de uitoefening.
Maar gemeenschappelijk voor alle religies
is een beroep op betekenis
voorbij de lege ijdelheid
en nederige werkelijkheid van het bestaan,
voorbij zonde,
lijden,
en de dood,
voorbij angst,
en verder reikend dan onszelf.