اینجا دو تصویر از یک خانه داریم.
یک تفاوت مشخص وجود دارد،
اما برای این بیمار، پ. س.،
کاملاً یکسان به نظر میرسند.
پ. س. دچار سکته مغزی شده که به سمت راست مغزش آسیب رسانده،
و موجب شده تا از چیزهایی که در سمت چپش اتفاق میافتد آگاه نشود،
اما اگرچه تفاوتی را میان خانهها تشخیص نمیدهد،
اگر محققین از او بپرسند که در کدام خانه دوست دارد زندگی کند،
خانهای را که آتش نگرفته انتخاب میکند —
نه یک بار، بارها و بارها.
مغز پ. س. هنوز اطلاعات را پردازش میکند
از تمامی میدان دیدش.
او میتواند هر دو تصویر را ببیند
و تفاوتهای میانشان را بگوید،
تنها این را نمیداند.
اگر کسی توپی به سمت چپش پرت کند،
احتمالاً سرش را میدزدد.
اما هیچ آگاهی از توپ نخواهد داشت،
یا چرا سرش را دزدیده.
بیماری پ. س.،
که «غفلت یک سویه» نامیده میشود،
نشانگر تفاوت مهمی میان پردازش اطلاعات در مغز
و درک ما از این پردازش است.
این تجربه چیزی است که آگاهی مینامیم.
ما از جهان بیرونی و خود درونیمان، هر دو آگاهیم —
ما از تصویری آگاهیم
تقریباً به همان شکلی که وقتی به تصویری نگاه میکنیم،
از افکار درونی و احساساتمان خودمان آگاهیم.
اما آگاهی از کجا میآید؟
دانشمندان، حکما و فلاسفه
برای قرنها تلاش کردهاند تا به انتهای این سوال برسند —
اگرچه به توافقی نرسیدهاند.
یک نظریه جدید این است که
آگاهی تصویر ناقص مغز از فعالیتهای خودش است.
فهمیدن این نظریه
کمک میکند تا نظری روشن بدست آوریم
از روشی مهم که مغز اطلاعات حسی ما را پردازش میکند.
بر اساس ورودیهای حسی،
مدلهایی را میسازد،
که دائما بروز میشوند، مشخصات ساده شدهای
از اشیا و حوادث این جهان.
هر چیزی که ما میدانیم بر پایه این مدلهاست.
آنها هیچوقت تمامی جزئیات چیزهایی را که تعریف میکنند را نمیگیرند،
تنها به اندازهای که مغز پاسخ صحیحی را معین کند.
مثلا، یک مدل در عمق ساختار بینایی ما قرار دارد
و نور سفید را به شکل روشنایی بدون رنگ کد میکند.
در واقعیت،
نور سفید طول موج
همه رنگهای موجود قابل دیدن را داراست.
درک ما از نور سفید اشتباه و بیش از حد ساده شده است،
اما به اندازهای که بخواهیم عمل کنیم مناسب است.
به همین صورت، مدل مغز از بدن فیزیکی،
موقعیت اعضای بدنمان را دنبال میکند،
اما نه هر سلول یا عضله را،
چون آن میزان از اطلاعات برای برنامه ریزی حرکت لازم نیست.
اگر مدلی برای حفظ اندازه و شکل،
و چگونگی حرکت آن در هر لحظه را نداشت،
ما به سرعت خود را مجروح میکردیم.
مغز به مدلی از خودش هم نیاز دارد.
برای مثال،
مغز میتواند به چیزها یا موضوعات مشخصی تمرکز کند.
همینطور این تمرکز را کنترل میکند،
آن را از یک چیز به دیگری انتقال میدهد،
درونی و بیرونی،
بر مبنای نیازهایمان.
بدون توانایی هدایت تمرکزمان،
نمیتوانیم خطرات را بسنجیم، غذایمان را بخوریم، یا کلا عمل کنیم.
برای هدایت موثر تمرکز،
مغز باید مدلی از توجه خود بسازد.
با ۸۶ میلیارد نورونی که دائما با هم در تعاملند،
امکان ندارد تا مدل مغز از پردازش اطلاعات خود
کاملاً مطابق با خودش باشد.
اما مثل مدل بدن،
یا درک ما از نور سفید،
نیازی هم نیست.
اطمینان ما از اینکه تجربهای متافیزیکی و ذهنی داریم
میتواند ناشی از یکی از مدلهای مغز باشد،
تعریفی ساده انگارانه از پردازش اطلاعات
به شکلی عمیق و متمرکز.
دانشمندان شروع کردهاند تا بفهمند
که مغز چگونه این مدل را از خود میسازد.
بررسی توسط MRI راهی نویدبخش در تعیین شبکههای مسئول این موضوع است.
در این مطالعات الگوهای فعالیتهای عصبی مقایسه میشوند
وقتی که شخصی از یک محرک حسی آگاهی دارد یا ندارد، مثل یک تصویر.
نتایج نشان میدهند که مناطقی که برای پردازش تصویر مورد نیاز است
شخص آگاهی داشته باشد یا نه فعال هستند،
اما شبکهای کامل تنها وقتی فعال میشود
که آگاهی از تصویر وجود داشته باشد.
بیمارانی مانند پ. س.، که دچار غفلت یک سویه هستند،
معمولا دچار آسیب به قسمتی از این شبکه شدهاند.
آسیب گستردهتر به این شبکه میتواند منجر به حالت زندگی گیاهی شود،
که نشانی از آگاهی وجود ندارد.
شواهدی مانند این ما را به درک
اینکه آگاهی چگونه در مغزمان ساخته شده نزدیکتر میکند،
اما هنوز چیزهای خیلی بیشتری برای یاد گرفتن وجود دارد.
مثلا، روشی که نورونهای شبکههای مربوط به آگاهی
بخش خاصی از اطلاعات را پردازش میکنند
خارج از توان فناوری فعلی ماست.
همینطور که با کمک علم از آگاهی میپرسیم،
مرزهای جدیدی از تحقیق را در شناخت انسان میگشاییم.