Đó là vào tháng 4 năm ngoái
khi tôi đang đi chơi tối với bạn
chúc mừng sinh nhật một người bạn.
Chúng tôi chưa gặp nhau khoảng một vài tuần;
đó là một buổi tối hoàn hảo, khi chúng tôi tụ tập lại với nhau.
Vào cuối buổi tối,
tôi bắt chuyến tàu ngầm cuối cùng trở lại về phía bên kia thành phố London.
Chuyến đi diễn ra suôn sẻ.
Tôi trở lại nhà ga nơi tôi ở
và bắt đầu đi bộ 10 phút về nhà.
Khi đi đến khúc rẽ vào đường nhà tôi,
nhà ở ngay trước mắt tôi,
tôi nghe tiếng bước chân
ngay sau lưng và chúng đến từ nơi nào đó
và tiếng đó trở nên dồn dập.
Trước khi tôi kịp nhận ra điều gì,
một bàn tay đã bịt miệng tôi lại để tôi không thể thở được,
và một thanh niên trẻ ngay sau tôi kéo tôi xuống mặt đất,
đập đầu tôi nhiều lần xuống vỉa hè
cho đến khi mặt tôi bắt đầu chảy máu,
đá vào lưng, cổ
và hắn bắt đầu cưỡng hiếp tôi,
xé nát quần áo của tôi và quát tôi "Im mồm,"
khi tôi đang cố khóc cầu cứu.
Với mỗi cái đập đầu vào nền bê tông,
một câu hỏi vang lên trong đầu tôi mà tôi nhớ cho đến tận hôm nay:
"Đây sẽ cách tất cả sẽ kết thúc ư?"
Tôi đã không nhận ra rằng mình bị theo dõi trên cả quãng đường
kể từ giây phút tôi rời nhà ga.
Và vài tiếng đồng hồ sau,
tôi đứng trước cửa đồn cảnh sát không mặc áo và đi chân trần,
họ chụp ảnh tất cả những vết thương và vết cắt trên cơ thể tôi
để làm chứng cứ trên tòa.
Hiện tại, tôi chỉ có vài từ để miêu tả cảm giác
bất lực, xấu hổ, buồn bã và bất công mà tôi đã trải qua
vào giây phút ấy và những tuần tiếp theo.
Nhưng rất muốn tìm được cách kiềm chế những cảm xúc này
vào một cái gì đó để giúp tôi vượt qua,
tôi quyết định làm điều mà tôi thấy thoải mái nhất:
tôi viết về nó.
Nó bắt đầu như một bài tập tẩy rửa.
Tôi viết thư cho người cưỡng bức tôi,
nhân cách hóa hắn ta là "bạn,"
để xác nhận hắn là một thành phần của cộng đồng
mà hắn đã cưỡng bức hung bạo đêm đó.
Nhấn mạnh sự ảnh hưởng lớn từ hành động của hắn,
tôi viết:
"Đã bao giờ bạn nghĩ về những người trong cuộc đời bạn?"
Tôi không biết họ là ai.
Tôi cũng không biết gì về bạn.
Nhưng tôi chỉ biết điều này:
bạn không chỉ tấn công tôi vào đêm đó.
Tôi là con gái, là người bạn.
Tôi là người chị, là người học trò.
Tôi là chị họ, là cháu,
Tôi là một hàng xóm;
Tôi là một nhân viên phục vụ
trong một quán cà phê tại trạm tàu.
Và tất cả những người có quan hệ với tôi
tạo nên cộng đồng của tôi.
Và bạn đã cưỡng bức từng người trong họ.
Bạn đã xúc phạm sự thật rằng tôi sẽ không bao giờ ngừng đấu
cho và vì tất cả những người đại diện:
rằng thế giới này có nhiều người tốt hơn kẻ xấu."
Nhưng, để sự cố này không làm tôi mất niềm tin
vào sự đoàn kết của cộng đồng tôi và toàn thể nhân loại,
tôi nhớ lại sự kiện đánh bom khủng bố 7/7 vào tháng 7 năm 2005 tại giao thông London
và cách những lãnh đạo của London thời điểm đó và cả bố mẹ tôi nữa,
đã khăng khăng rằng chúng tôi sẽ trở lại đường ngầm hôm sau
chúng tôi nhất định không bị thay đổi
bởi những người làm ta thấy nguy hiểm.
Tôi bảo với kẻ tấn công mình,
"Bạn đã tấn công được tôi,
nhưng hiện tại tôi vẫn trở lại là mình.
Cộng đồng của tôi sẽ không cảm thấy nguy hiểm đi bộ về nhà lúc tối.
Chúng tôi sẽ về nhà với tàu cuối,
và chúng tôi sẽ đi bộ một mình,
bởi vì chúng tôi sẽ không bị cái ý tưởng
chúng tôi tự đặt mình vào nguy hiểm nếu làm thế.
Chúng tôi sẽ tiếp tục sát cánh, như quân đội,
khi mà một thành viên trong cộng đồng gặp nguy hiểm.
Và đây là cuộc chiến bạn sẽ không thắng."
Vào thời điểm viết lá thư này--
(Vỗ tay)
Cảm ơn mọi người!
(Vỗ tay)
Vào thời điểm viết lá thư này,
tôi đang học chuẩn bị thi tại Oxford,
và tôi đang làm cho một tờ báo sinh viên ở đó.
Thay vì có đủ may mắn khi có bạn bè và gia đình ủng hộ,
tôi vẫn thấy bị cô lập.
Tôi không hề biết ai đã trải qua việc này trước đây;
ít nhất tôi không nghĩ tôi có.
Tôi đọc tin tức, thống kê và biết việc cưỡng bức thường xuyên xảy ra,
nhưng tôi không thể nói tên được một người
mà nói ra được việc này trước đây.
Nên trong một quyết định khá tự phát,
tôi quyết định đăng bức thư của mình lên tờ báo sinh viên,
với hy vọng tới những người ở Oxford
đã trải qua chuyện tương tự và đồng cảm với tôi.
Ở cuối lá thư,
tôi có yêu cầu họ viết về chuyện của họ
với cái tag, "#KhôngCóTội,"
để nhấn mạnh rằng nạn nhân của những vụ cưỡng bức có thể giải bày
mà không cảm thấy xấu hổ hoặc tội lỗi vì những gì xảy ra với mình
và chứng minh rằng chúng tôi có thể đứng lên.
Điều tôi không ngờ tới rằng hầu như chỉ qua một đêm
bức thư được đăng đó lan truyền như virus.
Ngay sau đó, chúng tôi nhận được hàng trăm câu chuyện
từ nam nữ trên khắp thế giới,
và chúng tôi bắt đầu đăng trên một trang web do tôi lập.
Và cái tag đã trở thành một chiến dịch.
Có một bà mẹ người Úc trong độ tuổi 40 đã miêu tả vào một buổi tối bên ngoài,
bà đã bị đi theo tới nhà vệ sinh
bởi một người đàn ông liên tục chạm vào mông bà.
Có một người đàn ông ở Hà Lan
đã tả về việc anh bị người quen cưỡng hiếp trong lần đi London
và đã không được ai coi trọng khi anh trình báo vụ việc.
Tôi nhận được tin nhắn riêng trên facebook từ nạn nhân ở Ấn Độ và Nam Mỹ,
rằng, làm thế nào để mang thông điệp của chiến dịch tới đó?
Một trong những sự cống hiến đầu tiên từ một người phụ nữ tên Nikki
người bị chính cha mình quấy rầy lúc trưởng thành.
Và những người bạn đã mở lòng
về những trải nghiệm đã xảy ra từ tuần trước
tới những gì xảy ra mấy năm trước, mà tôi chưa từng biết đến.
Và càng nhiều những tin nhắn chúng tôi nhận được,
càng nhiều những thông điệp niềm tin đi theo đó --
mọi người cảm thấy mạnh mẽ bởi lời nói của cộng đồng
đứng lên đấu lại cưỡng bức và sự đổ lỗi cho nạn nhân.
Một phụ nữ tên Olivia,
sau khi kể câu chuyện bị tấn công,
bởi một người mà chị tin và chăm sóc trong thời gian dài,
nói, "tôi đã đọc rất nhiều câu chuyện đăng ở đây,
và tôi cảm thấy hy vọng rằng nhiều phụ nữ đã tiếp tục sống,
thì tôi cũng có thể.
Được truyền cảm hứng,
tôi hy vọng một ngày tôi có thể mạnh mẽ như họ.
Tôi chắc chắn tôi sẽ."
Mọi người trên thế giới bắt đầu tweet cái hashtag này
và bức thư được đăng bởi báo chí quốc gia,
cũng như được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới.
Nhưng một điều tôi lo về sự chú ý của truyền thông
rằng lá thư này rất thu hút.
Để điều gì đó trở thành tin tức trang đầu,
như cái tên "tin tức" của nó,
chúng ta có thể coi đó là điều gì mới hoặc điều bất ngờ.
Nhưng bạo lực tình dục không là điều mới nữa.
Bạo lực tình dục, cùng với những bất công khác,
luôn được đăng trên truyền thông.
Nhưng qua chiến dịch này,
những bất công không chỉ là câu chuyện tin tức,
chúng là những trải nghiệm đầu tiên đã ảnh hưởng tới người thực,
người đã tạo ra, với sự ủng hộ của người khác,
điều họ cần mà trước đây họ chưa có:
một nơi để bày tỏ,
để chắc chắn họ không cô đơn hoặc để đổ lỗi cho những gì xảy ra với họ
và mở lòng giúp giảm sự kỳ thị xung quanh vấn đề này.
Tiếng nói của những người bị ảnh hưởng trực tiếp ở ngay đầu câu chuyện --
không phải là lời nói của nhà báo hoặc bình luận trên mạng xã hội.
Và đó là lý do câu chuyện là một tin tức.
Ta sống trong một thế giới cực kỳ liên kết
với sự gia tăng của mạng xã hội,
đó chính là một nguồn tài nguyên tuyệt vời cho thúc đẩy sự thay đổi xã hội.
Nhưng nó cũng giúp chúng ta tăng cường phản ứng lại,
từ những phiền toái nhỏ nhất như "Oh, tàu tôi bị chậm rồi,"
tới những bất công lớn của chiến tranh, nạn diệt chủng, tấn công khủng bố.
Phản ứng mặc định của chúng ta đã trở thành phản ứng với bất kỳ bất công
bằng cách tweet, lên facebook, hashtag --
bất cứ cách nào cho thấy chúng ta cũng phản ứng lại.
Vấn đề với việc phản ứng theo cách đại chúng này
là có thể đôi khi chúng ta không thực sự phản ứng lại,
không theo nghĩa là thực sự làm gì, làm cách nào đó.
Nó có thể làm chúng ta cảm thấy tốt hơn,
như chúng ta đã đóng góp cho cộng đồng,
nhưng thực sự nó chẳng thay đổi điều gì.
Và một điều nữa,
đôi khi nó còn át đi tiếng nói
của người bị ảnh hưởng trực tiếp bởi bất công
người cần được lắng nghe nhất.
Lo lắng cũng là một xu hướng phản ứng lại những bất công
để xây nên nhiều bức tường hơn,
nhanh chóng chỉ tay với hy vọng đưa ra được lời giải dễ dàng
cho vấn đề phức tạp.
Một tờ báo lá cải của Anh, có đăng bức thư của tôi,
với một tiêu đề rằng
"Sinh viên Oxford lập chiến dịch online để làm xấu mặt kẻ tấn công."
nhưng nó chưa thực sự bao giờ để làm xấu mặt ai.
Nó để làm cho mọi người lên tiếng và để làm người khác nghe.
Những lời đùa chia rẽ trên Twitter đã nhanh chóng tạo ra nhiều bất công,
bình luận về sắc tộc và tầng lớp của kể tấn công tôi
để thúc đẩy chính kiến của hộ.
Và một số thậm chí buộc tội tôi đã bịa ra mọi chuyện
để thúc đẩy, và tôi trích nguyên văn,
"chương trình nữ quyền ghét đàn ông."
(Tiếng cười)
Tôi biết, đúng thế?
Như thể là tôi sẽ "Này mọi người! Xin lỗi tôi không thể làm,
tôi đang bận cố ghét toàn bộ đàn ông
vào lúc tôi 30 tuổi."
(tiếng cười)
Bây giờ, tôi gần như chắc chắn
rằng những người này không hề nói điều mà họ nghĩ.
Nhưng nó như thể là họ là người đứng sau
ngồi thoải mái trong căn nhà họ
khi trên mạng xã hội,
mọi người quên rằng họ đang làm là một hành vi công khai
mà những người khác đọc và bị ảnh hưởng.
Trở lại câu chuyện của tôi về việc trở lại cuộc sống,
một điều mà tôi quan tâm khác về vấn đề nổi lên
từ phản ứng trực tuyến với bất công
là nó dễ tạo cho chúng ta hình ảnh như bên bị ảnh hưởng,
dẫn đến cảm giác bị đánh bại,
một loại rào cản tâm lý với việc nhìn thấy cơ hội tích cực hoặc để thay đổi
sau một tình huống tiêu cực.
Một vài tháng trước khi chiến dịch bắt đầu
hoặc điều này xảy ra với tôi,
tôi đã đến một sự kiện TEDx ở Oxford
và tôi thấy Zelda la Grange phát biểu,
từng là thư ký riêng của Nelson Mandela.
Một chuyện cô ấy kể thực sự làm tôi ấn tượng.
Cô ấy kể về khi Mandela bị đưa đến tòa án
bởi Hiệp hội Bóng bầu dục Nam Phi
sau khi ông ấy ra lệnh điều tra các vấn đề thể thao.
Trên tòa,
ông ấy lên gặp luật sư của Hiệp hội Bóng bầu dục Nam Phi,
bắt tay với họ
và nói chuyện với từng người bằng tiếng của họ.
Và Zelda muốn phản đối rằng
họ không xứng với sự tôn trọng của ông ấy
sau bất công này mà họ gây ra cho ông ấy.
Ông ấy đã quay sang cô này và nói,
"Mình không bao giờ được để đối thủ xác định căn cớ cho trận đấu."
Thời điểm mà nghe được những lời này,
tôi thực không biết vì sao chúng quan trọng
nhưng tôi cảm thấy chúng có, và tôi đã viết lại vào quyển vở của mình.
Nhưng tôi đã nghĩ về lời này rất nhiều lần kể từ đó.
Trả thù, hay biểu hiện của sự thù hận
hướng tới những kẻ đã bất công với ta
có thể giống như bản năng của con người khi đối mặt với sai trái
nhưng ta cần phá vỡ những quy luật này
nếu chúng ta hy vọng biến những điều tiêu cực của sự bất công
thành thay đổi tích cực của xã hội.
Làm ngược lại
tiếp tục để kẻ thù xác định căn cớ cho trận chiến,
tạo ra hai thế cực,
mà ta người đã chịu đựng trở thành người bị ảnh hưởng
đối đầu với họ, các thủ phạm.
Và như chúng ta đã trở lại lối cũ,
chúng ta không thể để nền tảng của sự liên kết và cộng đồng
thành nơi chúng ta giải quyết sự thất bại.
Nhưng tôi không muốn ngăn cản những phản ứng trên mạng xã hội,
bởi sự phát triển của chiến dịch #KhôngCóTội
gần như toàn bộ với mạng xã hội.
Nhưng tôi muốn cổ vũ cách tiếp cận quan tâm hơn
tới cách chúng ta phản ứng với sự bất công.
Tôi nghĩ bắt đầu chúng ta nên tự hỏi hai điều
Đầu tiên: Tại sao ta lại cảm thấy bất công này?
Trong trường hợp của tôi, có vài câu trả lời.
Người nào đó đã tổn thương tôi và người tôi yêu,
với giả thuyết rằng hắn không phải chịu tránh nhiệm
hoặc nhận ra tổn thương hắn đã gây ra.
Không chỉ vậy, ngàn người đàn ông và phụ nữ chịu khổ mỗi ngày
từ bạo lực tình dục, trong im lặng,
nhưng vấn đề là chúng ta không chú ý đến như những vấn đề khác.
Nó vẫn là một vấn đề nhiều người đổ lỗi cho nạn nhân.
Tiếp theo, hãy tự hỏi: Nhận ra những lý do này
làm thế nào ta có thể hoán đổi?
Với tôi, đó là bắt kẻ tấn công tôi chịu tránh nhiệm -- và nhiều người khác.
Đó là bắt họ chịu tránh nhiệm hậu quả họ đã gây ra.
Đó là đem sự chú ý tới vấn nạn bạo lực tình dục,
trao đổi thoải mái giữa bạn bè, gia đình, trên truyền thông
mà đã bị lơ là quá lâu
và nhấn mạnh rằng nạn nhân không nên thấy có tội
vì những gì đã xảy ra với họ.
Ta vẫn còn một chặng đường dài để giải quyết triệt để vấn đề này.
Nhưng bằng cách này,
Ta có thể sử dụng mạng xã hội như công cụ tích cực vì công bằng xã hội
như công cụ để giáo dục, để khuyến khích trò chuyện,
để cho những nhà chức trách nhận thức được vấn đề
bằng cách lắng nghe những người bị ảnh hưởng.
Bởi vì đôi khi những câu hỏi này không có câu trả lời dễ dàng.
Trên thực tế, chúng hiếm khi có.
Nhưng không có nghĩa là chúng ta không thể cho chúng phản hồi.
Trong những trường hợp bạn không thể nghĩ ra
làm thế nào để đảo ngược cảm giác bất công
bạn vẫn có thể nghĩ, có thể đó không là điều bạn có thể,
nhưng là điều bạn không thể.
Bạn không thể xây thêm bức tường bằng cách đấu lại bất công với thành kiến hơn
thù hằn hơn.
Bạn không thể nói với những người bị ảnh hưởng trực tiếp bằng sự bất công.
Và bạn không thể đáp trả với sự bất công, chỉ với cách quên nó đi vào ngày hôm sau,
chỉ bởi vì Twitter đang chạy tiếp.
Đôi khi, không phản ứng ngay, trớ trêu thay, lại là
hành động ngay lập tức tốt nhất mà ta có thể làm.
Bởi vì chúng ta có thể tức giận, buồn bã, và thúc đẩy bởi sự bất công,
nhưng hãy suy nghĩ đến những phản ứng của ta.
Hãy để ta bắt họ chịu tránh nhiệm, mà không giảm giá trị văn hóa
mà phát triển từ chính sự xấu hổ và bất công của ta.
Hãy để ta nhớ rằng sự khác biệt,
đôi khi đã bị lãng quên bởi người dùng mạng,
giữa chỉ trích và xúc phạm.
Hãy để ta không quên nghĩ trước khi nói,
chỉ bởi vì ta có màn hình trước mặt.
Và khi ta tạo tin nhiễu trên mạng xã hội.
đừng làm át những điều mà người bị ảnh hưởng cần
mà thay vào đó hãy làm tăng âm lượng giọng nói họ,
để mạng trở thành nơi bạn không phải là cá biệt
nếu bạn nói về điều gì đã thực sự xảy ra với bạn.
Tất cả những cách quan tâm này tới bất công
gợi lên yếu tố chủ chốt mà mạng được xây dựng nên:
để tạo mạng lưới, để có tín hiệu, để kết nối --
tất cả những điều này ám chỉ đem mọi người gần nhau
không phải đẩy họ ra xa.
Bởi vì nếu bạn tìm kiếm từ "công bằng" trong từ điển,
trước sự trừng phạt,
trước sự thi hành pháp luật hoặc cơ quan tư pháp,
bạn thấy:
"Sự duy trì điêu đúng đắn."
Và tôi nghĩ có ít thứ "đúng" hơn trong thế giới này
hơn là đem con người lại gần nhau,
hơn là những sự hợp nhất.
Và nếu ta để mạng xã hội truyền tải điều này,
và để nó truyền tải thực sự một dạng công bằng mạnh mẽ.
Xin cảm ơn rất nhiều.
(Vỗ tay)