Son videoda qaldığımız yerdə Toussaint Louvertur
Leclercin tərəfində olduğu üçün, daha doğrusu
Leclercə üsyan etməyi dayandırdığı üçün
sağ qolu olan adamları tərəfindən xəyanətə uğramışdı,
bu da insanları Leclercin o qədər də pis insan olmadığına,
quldarlığı geri gətirmək və Afrika əsilli azad insanları
hüquqlarından məhrum etmək niyyətində olmadığına inandırmışdı.
Bu Leclercin başqa bir şəkilidir.
Bu Leclercdir.
Buna görə də sağ qollarından vaz keçməli oldu. Leclerclə
danışıqlar aparmağa getdi, Leclerc isə onu həbs etdi
bir qayığa mindirib Fransaya göndərdi və o, növbəti il
1803-cü ildə öldü.
Beləliklə, o xəyanətə uğrayır.
O həqiqətən də yalnız Haiti tarixində yox ümumilikdə
vacib liderlərdən biri idi.
-
Əvvəl də dediyim kimi, o hakimiyyətə gələndə ağdərili
əhalidən intiqam almamışdı.
Haiti iqtisadiyyatının dirçəlməsinə kömək etmişdi.
İndiki Haiti, o zaman Santo-Dominqo adlanan
əraziləri Britaniya donanmasına qarşı müdafiə etmişdi.
Bunu qeyd etməyi unutmuşdum.
Britaniya donanmasına qarşı müdafiə etmişdi, o vaxt bu
dünyada ən üstün donanma idi.
Ona böyük general olaraq yalnız rəqabət axtarmaması,
kəskin taktikaları olması və düşmənlərini məhv
etməsindən əlavə, belə bir şöhrət qazandıran
həm də bu idi.
Beləliklə, o xəyanətə uğrayır və Leclercin həqiqətən də şeytan
buynuzlarına layiq olduğunu göstərmək üçün--
buna baxmayaraq, biz indi şeytan buynuzlarına daha
çox layiq olan biri ilə tanış olmaq üzərəyik,
ya da ona layiq olan biri üçün əlaltı idi desəm daha düz olar--
1802-ci ilin mayında Napoleon köləliyi aradan qaldırılmadığı
yerlərdə bərpa edən qanun qəbul edir.
Bu biraz qeyri-müəyyən idi.
Bəzi bölgələr var idi ki, köləlik ortadan
qaldırılmamışdı.
Bunlara Martinikadakı, Sent-Lüsiyadakı və
Tobaqodakı fransız koloniyaları aiddir.
Lakin Haitidə-- daha doğrusu o zamankı Santo-Dominqoda
işlər biraz qarışıq idi.
Köləlik ləğv olunmuşdu, yoxsa hələ də qalmaqda idi?
Görünür ki, Haitidə qullar azad idi.
Yəni bunun Haiti üçün tam olaraq nə mənaya
gəldiyi dəqiq deyildi, bununla yanaşı, Haiti əhalisi bunun
baş verdiyindən belə xəbərsiz idi.
Bu 1802-ci ilin mayında idi.
Dəqiqləşdirsək, Napoleon Leclercə uyğun bir vaxtda
köləliyi geri gətirmək üçün
qeyd göndərdi.
Bu insanlar zarafat etmirdilər.
Onlar vəziyyətdən xəbərdar idilər.
Onlar bilirdi ki, Haitidə nəzarəti əldə saxlamaq
üçün Toussaint Louverturun keçmiş generallarına, sağ
qollarına ehtiyacları olacaq.
Lakin bütün bu vaxt ərzində əsas niyyət
üstünlük qazandıqda köləliyi yenidən bərpa etmək və
ağdərili olmayan insanların hüquqlarını əlindən almaq idi.
Artıq bu adamlar da ağılsız deyildilər.
Dessalinesi xatırlayarsınız.
Bu onun şəkillərindən biridir.
O da keçmiş kölə idi və eyni zamanda Toussaint Louverturun sağ qollarından
biri və çox bacarıqlı bir general idi.
Xatırlaya biləcəyiniz kimi, Leclercə qarşı olan döyüşün sonuna yaxın
döyüşü dayandırdı və