"Kim var orada?"
Karanlığın içinden fısıldadı.
Komplo, aldatma ve ahlaki kargaşanın hikayesi bu soruyla başlar.
Herkesin gizleyecek bir şeyinin olduğu bir oyunda
cevabı ise hiç basit değil.
1599 ile 1601 yılları arasında William Shakespeare tarafından yazılan
"Hamlet", geçmişi peşini bırakmayan, geleceği ise elini kolunu bağlayan
bir karakteri anlatmaktadır.
Babasının ani ölümünden sadece aylar sonra
Hamlet okuldan kendi evine bir yabancı gibi geri döner
ve gölgelerde neyin gizleniyor olabileceğinden emin değildir.
Fakat babasının yüzünü taşıyan bir hayalet tarafından ziyaret edildiğinde
düşünceleri yön değiştirir.
Hayalet "en pis cinayetin" bir kurbanı olduğunu iddia eder
ve Hamlet'i amcası Claudius'un tahtı zorla ele geçirdiğine
ve kraliçe Gertrude'nin kalbini çaldığına inandırır.
Prensin yası öfkeye dönüşür
ve yeni krala ve komplocu meclisine karşı
intikamını planlamaya başlar.
Oyun trajedinin tuhaf bir türü.
Shakespeare'in diğer eserlerinde görülen
gaddarlık ya da romantizm bu oyunda bulunmuyor.
Bunun yerine, ana karakterin kararsızlığının derinliklerine
ve bunun trajik sonuçlarına eğiliyor.
Hayaletin söyledikleri Hamlet'i çeşitli ikilemlere sürüklüyor–
ne yapmalıydı, kime güvenebilirdi
ve adalet yolunda hangi rolü oynamalıydı?
Karmaşık bir karakter ağıyla daha da çetrefilleşen bu sorular,
Hamlet'i çoğu art niyetli arkadaşları, aile üyeleri,
danışman ve flörtleriyle çatışmaya itiyor.
Prens diğerleriyle nasıl ilişki kuracağına ve intikamını nasıl alacağına dair
sürekli gelgitler yaşıyor.
Bu, Hamlet'i çileden çıkarıyor, ama aynı zamanda
onu Shakespeare'in yarattığı en insani karakterlerden biri yapıyor.
Düşünmeden hareket etmektense
Hamlet bizzat düşünmenin berbat entrikaları ile tükeniyor.
Tüm oyun boyunca
bitmek bilmeyen soruları kendi zihnimizde yankılanıyor.
Bunu başarmak için,
Shakespeare içgözlemsel dilini kullanıyor.
Gaspçı kralın çarpıcı cennet ve cehennem düşüncelerinden
prensin fanilik üzerine kendi laflama meditasyonuna kadar
Shakespeare, melankolik monologları nefes kesecek kadar etkili kullanıyor.
Bu, belki de en iyi Hamlet'in ünlü kaygı ifadesinde örneğini buluyor.
"Olmak ya da olmamak, işte bütün mesele bu!
"Düşüncemizin katlanması mı güzel
Zalim kaderin yumruklarına, oklarına
Yoksa diretip bela denizlerine karşı
Dur, yeter! demesi mi?"
Bu monolog Hamlet'in varoluşsal ikilemini ifade ediyor:
düşünce ve eylem arasında parçalanmak,
yaşam ve ölüm arasında seçim yapamamak.
Ancak sonsuz sorgulama başka bir endişe daha yaratıyor:
Hamlet'in deliliği düşmanlarını afallatma çabasının bir parçası mı
yoksa çıldırmanın eşiğindeki bir karakteri mi izliyoruz?
Bu sorular Hamlet'in tüm karakterlerle etkileşiminde ağır basıyor.
Oyunun çoğunu iç dünyasıyla yüzleşerek geçirdiği için
ardında bıraktığı yıkımı çoğu zaman görmüyor.
Ophelia'ya karşı özellikle acımasız.
Prensin, dengesiz tavırlarıyla delirttiği talihsiz sevgilisi.
Kaderi, trajedinin nasıl kolaylıkla önlenebileceğinin bir örneği
ve Hamlet'in toksik akıl oyunlarının dalgalanma etkisini gösteriyor.
Trajedinin benzer uyarı sinyalleri oyun boyunca sürekli gözden kaçırılıyor.
Bazen bu gözden kaçırmalar kasıtlı görmezlikler yüzünden oluşuyor–
örneğin Ophelia'nın babası, Hamlet'in endişe verici hareketlerine
aşk sarhoşluğu deyip geçtiğinde.
Diğer noktalarda trajedi kasti ikiyüzlülükten kaynaklanıyor–
kişileri karıştırmanın daha fazla kan dökülmesiyle sonuçlanması gibi.
Bu anlar bizi trajedinin insan hatasından geliştiği yönündeki
rahatsız edici bilgiyle baş başa bırakıyor–
hatamız, işleri muallakta bırakmak olsa bile.
Tüm bunlardan dolayı, belki de asla şüphelenmediğimiz şey Hamlet'in insanlığı.
Ama sürekli "gerçek" Hamlet'in kim olduğu sorusuyla boğuşmak zorundayız.
Babasının intikamını alan asil bir evlat mı?
Yoksa kaos yaratan deli bir prens mi?
Harekete mi geçmeli yoksa gözetlemeli mi, şüphe mi duymalı yoksa güvenmeli mi?
O kim? Neden burada?
Ve orada, karanlıkta bekleyen kim?