Als we naar een film of toneelstuk kijken,
weten we dat de acteurs
hun tekst van een script hebben geleerd,
wat in feite aangeeft
wat ze moeten zeggen
en wanneer ze het moeten zeggen.
Een stuk geschreven muziek
is op precies hetzelfde principe gebaseerd.
In elementaire zin
toont het de muzikant wat hij moet spelen
en wanneer hij het moet spelen.
Esthetisch gezien is er een wereld van verschil
tussen laten we zeggen Beethoven
en Justin Bieber.
Maar beide artiesten gebruikten
dezelfde bouwstenen bij het creëren van hun muziek:
noten.
Alhoewel het eindresultaat
vrij ingewikkeld kan klinken,
is de logica achter de muzieknoten
eigenlijk best eenvoudig.
Laten we eens kijken naar
de fundamentele elementen van het notenschrift
en hoe de noten op elkaar inwerken en kunst creëren.
Muziek wordt geschreven op vijf horizontale lijnen
die over een bladzijde lopen.
Deze vijf lijnen vormen een notenbalk
en een notenbalk werkt met twee assen:
van beneden naar boven
en van links naar rechts.
De op-en-neer as laat de muzikant
de toonhoogte van een noot zien
of welke noot hij moet spelen,
en de van-links-naar-rechts as geeft
het ritme van de noot aan,
of wanneer de noot gespeeld moet worden.
We beginnen met de toonhoogte.
We gebruiken een piano,
maar dit systeem werkt voor bijna
elk instrument dat je kunt bedenken.
In de westerse muziek
worden de tonen vernoemd
naar de eerste zeven letters van het alfabet.
A,
B,
C,
D,
E,
F,
en de G.
De cyclus herhaalt zich:
A,
B,
C,
D,
E,
F,
G,
A,
B,
C,
D,
E,
F,
G,
enzovoort.
Hoe komen deze tonen aan hun naam?
Als je bijvoorbeeld een F speelt
en daarna weer een F,
hoger of lager op de piano,
dan hoor je dat ze bijna hetzelfde klinken,
vergeleken met de B bijvoorbeeld.
We gaan nu terug naar de notenbalk,
elke lijn en elke ruimte tussen twee lijnen
vertegenwoordigt een afzonderlijke toonhoogte.
Als we een noot schrijven op zo een lijn
of tussen de lijnen
weet de muzikant dat hij die toon moet spelen.
Hoe hoger de noot op de notenbalk,
des te hoger de toonhoogte.
Er bestaan duidelijk veel meer tonen
dan de negen plekken die we op en tussen deze lijnen gebruiken.
Een vleugel bijvoorbeeld
heeft 88 noten.
Hoe persen we die 88 noten samen op één notenbalk?
We gebruiken een muzieksleutel.
Een muzieksleutel is een raar uitziend teken
aan het begin van de notenbalk
en het werkt als een referentiepunt.
Het laat ons zien dat een bepaalde lijn of ruimte
overeenkomt met een specifieke noot op je instrument.
Als we noten willen spelen die niet op de notenbalk staan
spelen we een beetje vals en tekenen wat extra lijntjes
die we hulplijntjes noemen,
en waar we de noten op schrijven.
Als we zoveel hulplijntjes moeten tekenen,
wordt het verwarrend
en gebruiken we een andere muzieksleutel.
Er zijn twee hoofdelementen die de muzikant laten zien
wanneer hij de noten moet spelen:
het tempo
en het ritme.
Het tempo van een muziekstuk
is op zichzelf nogal saai.
Het klinkt zo.
Je hoort dat het niet verandert,
het tikt gewoon vrolijk mee.
Het kan langzaam gaan
of snel,
hoe je het maar wilt.
Het punt is dat net zoals de secondewijzer op de klok
een minuut in zestig seconden verdeelt,
waarbij elke seconde even lang is,
het tempo een muziekstuk verdeelt
in kleine stukjes tijd
die allemaal even lang duren,
de tellen.
Met de vaste tellen als uitgangspunt
kunnen we ritmes toevoegen aan de tonen
en dat is hoe we muziek maken.
Dit is een kwartnoot.
Deze is vaak de basis van het ritme
en is gelijk aan een tel.
Dit is een halve noot en duurt twee tellen.
Die hele noot hier is vier tellen,
en deze kleine noten zijn achtste noten,
die een halve noot waard zijn.
Je denkt: "Mooi, wat betekent het eigenlijk?"
Misschien heb je opgemerkt
dat over de lengte van de notenbalk
strepen staan die de notenbalk opsplitsen in kleinere gedeeltes.
Dat zijn de maatstrepen
en elk gedeelte wordt een maat genoemd.
Aan het begin van het muziekstuk,
net achter de muzieksleutel
wordt de maatsoort aangeduid,
deze toont de muzikant hoeveel tellen er in een maat zitten.
Het geeft aan dat er twee tellen in een maat zitten,
hier drie,
hier vier,
enzovoort.
Het onderste getal geeft aan welke noot
gebruikt wordt als basiseenheid voor de tel.
Eén komt overeen met een hele noot,
twee met een halve noot,
vier met een kwartnoot
en acht met een achtste noot,
enzovoort.
Dus deze maatsoort geeft aan
dat er vier kwartnoten in elke maat zitten,
een,
twee,
drie,
vier;
een,
twee,
drie,
vier,
enzovoort.
Maar zoals ik al eerder zei,
als we hetzelfde tempo aanhouden,
wordt het nogal saai,
dus vervangen we enkele kwartnoten
door andere ritmes.
Let op: ook al verandert het aantal noten
in een maat,
het aantal tellen in de maat blijft hetzelfde.
Hoe klinkt onze muzikale creatie?
Het klinkt niet slecht, misschien wat magertjes.
Laten we een ander instrument toevoegen
met zijn eigen toon en ritme.
Dit klinkt als muziek.
Natuurlijk moeten we oefenen
om het snel te leren lezen
en om ons instrument te bespelen,
maar met een klein beetje tijd en geduld
zou je de volgende Beethoven kunnen worden
of
Justin Bieber.