Đó là một ngày nóng nực
và bạn vừa uống vài cốc nước,
hết cốc nọ đến cốc kia.
Tiếp đến là cảm giác mắc tè bắt nguồn từ hai cơ quan hình hạt đậu
hoạt động như những bộ cảm biến tinh lọc.
Chúng cân bằng lượng chất lỏng trong cơ thể,
phát hiện chất thải trong máu,
và nhận biết khi nào cần cung cấp vi-ta-min, khoáng chất
và hóc môn giúp duy trì sự sống.
Hãy gửi lời chào đến hai quả thận của bạn.
Vai trò chính của chúng là loại bỏ chất thải,
biến chúng thành nước tiểu.
8 lít máu của cơ thể đi qua thận
khoảng 20 - 25 lần mỗi ngày,
nghĩa là 2 quả thận này lọc khoảng 180 lít trong 24 giờ.
Thành phần các chất trong máu luôn thay đổi
khi bạn ăn, uống.
Đó là lý do vì sao thận hoạt động không ngừng nghỉ.
Máu đi vào thận qua các động mạch rồi tiếp tục chia nhánh
cho đến khi trở thành các mạch máu li ti
tiếp xúc với các bộ phận đặc biệt bên trong thận
được gọi là nephron.
Mỗi quả thận có 1 triệu nephron
tạo thành một mạng lưới lọc và cảm biến mạnh mẽ
tỉ mỉ kiểm tra toàn bộ lượng máu.
Đó là nơi ta thấy được mức độ tinh luyện
và chính xác của bộ cảm biến này.
Để lọc máu, mỗi nephron sử dụng 2 bộ phận mạnh mẽ:
một cấu trúc hình giọt nước được gọi là tiểu cầu thận
và một ống dài như ống hút được gọi là tiểu quản thận.
Tiểu cầu thận làm việc như một cái ray chỉ cho phép vài loại chất
như vi-ta-min và khoáng chất đi vào tiểu quản thận.
Sau đó, nhiệm vụ của mạch này là xác định xem
chất nào trong số đó cần thiết cho cơ thể
để hấp thu theo liều lượng mà cơ thể cần,
và để chúng tiếp tục tuần hoàn trong máu.
Nhưng máu không chỉ mang các chất cần thiết.
mà còn chứa các sản phẩm loại thải.
Các nephron buộc phải tìm ra cách xử lý.
Các tiểu quản thận phát hiện ra các hợp chất cơ thể không cần tới,
như u-rê là chất thải ra từ quá trình phá vỡ cấu trúc protein,
và gom chúng lại thành nước tiểu dẫn ra khỏi thận
qua hai chiếc ống dài được gọi là niệu quản.
Niệu quản xả nước tiểu vào bàng quang, chờ để được thoát ra
khỏi cơ thể, mang theo các chất thải.
Trong nước tiểu cũng có nước.
Nếu thận phát hiện có quá nhiều nước trong máu,
ví dụ như khi bạn uống nhiều cốc nước một lúc,
nó sẽ đem phần nước thừa đến bàng quang để loại bỏ.
Mặt khác, tỷ lệ nước trong máu thấp
sẽ khiến thận giải phóng một ít trở lại trong máu,
nghĩa là sẽ có ít nước hòa vào nước tiểu hơn.
Đó là lý do nước tiểu có màu vàng đậm khi cơ thể có ít nước.
Bằng cách kiểm soát nước, thận điều hòa lượng chất lỏng của cơ thể.
Nhưng hoạt động cân bằng tuyệt vời này không phải là kỹ năng duy nhất của thận.
Cơ quan này còn có khả năng kích hoạt vi-ta-min D,
tiết ra một loại hóc môn được gọi là renin làm tăng huyết áp,
và một hóc môn khác là erythropoietin,
giúp tăng sản sinh tế bào hồng cầu.
Nếu không có thận, lượng chất lỏng trong cơ thể sẽ bị mất kiểm soát.
Mỗi lần ta ăn, máu sẽ nhận một lượng chất không được tinh luyện.
Sau đó, việc tích trữ chất thải sẽ làm hệ thống quá tải và ta sẽ chết.
Do đó, mỗi quả thận không chỉ giữ cho hệ thống hoạt động trơn tru
mà còn giúp ta sống sót.
Thật may mắn khi ta có đến 2 hạt đậu kỳ diệu này.