♪ (tiếng nhạc) ♪
[Thông tin lừa lọc]
Mọi thông tin sai đều là ô nhiễm.
Nhưng nếu một số thông tin giống rác,
thì một số lại là rác thải độc hại.
Thông tin lừa lọc làm bẩn môi trường mạng và đầu độc xã hội.
Thông tin lừa lọc là thông tin sai sự thật hoặc sai lệch
được phát tán để cố ý gây hại.
Thông tin đó cũng có thể được tạo ra để gây hoang mang
về việc liệu có thể biết được sự thật hay không.
Những người tạo ra và phát tán thông tin giả mạo
muốn thao túng suy nghĩ và hành động của người khác.
Thông tin giả mạc có thể được tạo ra bởi chính phủ nước khác,
các tổ chức trong nước
hoặc các nhóm cá nhân.
Thông tin đó được tạo ra để:
làm mất uy tín của cá nhân hay thông điệp của họ,
phân chia xã hội sâu hơn do gia tăng mâu thuẫn
giữa những người bất đồng quan điểm,
giảm niềm tin đối với các cơ quan dân chủ như truyền thông đại chúng và chính quyền
khiến người dân trở nên hoài nghi hoặc vô cảm,
cổ súy thuyết âm mưu sai lệch nghi ngờ sự chân thực của sự kiện có thật
hay ảnh hưởng đến kết quả bầu cử.
Thông tin lừa lọc có thể bắt đầu trên bảng tin
là nơi những kẻ phá rối phát tán tin đồn nhảm về cá nhân,
sự kiện và vấn đề trên truyền thông xã hội
hay có thể được tạo ra ở những cơ sở phá rối
là nơi người ta được thuê để bịa ra các bài báo
trông như tin thật.
Làm sao điều này có thể?
Người tạo ra các thông tin lừa lọc biết cách thao túng
suy nghĩ của chúng ta và công nghệ
để phát tán thông tin sai sự thật và sai lệch.
Thông tin lừa lọc được tạo ra để nhắm tới cảm xúc của chúng ta,
làm cho chúng ta dễ chấp nhận
và chia sẻ với người khác.
Các câu chuyện và tuyên bố sai sự thật cũng chứa đựng phần nào sự thật
để khiến toàn bộ câu chuyện có vẻ đáng tin hơn.
Ảnh và meme có thể giúp phát tán thông tin lừa lọc nhanh hơn
vì mọi người ít thắc mắc về hình ảnh hơn
là về lời lẽ.
Mọi người trở thành đối tượng của thông tin lừa lọc
do bản chất hoặc niềm tin của chúng ta.
Internet cho phép phát tán thông điệp đi xa và nhanh,
nhất là khi bạn biết cách tạo nội dung gây bão.
Trên truyền thông xã hội,
thuật toán máy tính ấn định người dùng xem gì ở bảng tin bạn bè.
Các thuật toán này hiển thị nội dung phổ biến.
Người tạo thông tin lừa lọc có thể cố tình làm tăng độ phổ biến của một ý tưởng
bằng cách sử dụng bot,
chương trình máy tính đăng tải, thích và chia sẻ tự động.
Tài khoản bot có thể làm sự việc giống như nhiều người đang trò chuyện về điều gì đó
khi mà thực ra là không phải thế.
Mục đích là gây ảnh hưởng đến cuộc trò chuyện
bằng cách cổ súy vài ý tưởng nào đó hoặc chỉ trích ý tưởng khác.
Khi người ta trông thấy, chia sẻ và tương tác với các bài đăng giả mạo,
các bài đăng sẽ trở nên phổ biến thật sự.
Thông tin lừa lọc bị phát tán theo cách này
có thể thu hút sự chú ý của các tổ chức thông tin hợp pháp.
Các nhà báo có thể đưa ra các câu chuyện phát tán hơn nữa—
chiến thắng của những kẻ gây rối.
Có nhiều người ngoài kia muốn thao túng suy nghĩ của bạn,
gồm từ chính trị gia đến nhà quảng cáo, đến bạn bè và gia đình.
Cần phải biết còn có các thế lực có tổ chức trên mạng
muốn làm sai lệch, gây hoang mang hoặc thuyết phục bạn
và có thể các động cơ của họ không rõ ràng.
Vậy, bạn có thể làm gì?
Bước đầu tiên có ích là đánh giá cảm xúc của bạn.
Câu chuyện hay bài đăng có khiến bạn tức giận hoặc háo hức chia sẻ không?
Đây là lúc cần dừng lại và tìm hiểu đôi chút.
Nguồn thông tin có uy tín không?
Nội dung có thật không hay sai lệch?
Nguồn khác nói gì?
Dừng lại và kiểm tra
để bạn không bị xỏ mũi.
♪ (tiếng nhạc) ♪
[Được CIVIX giới thiệu tới bạn]
[Với sự hỗ trợ của Canada]
[Do SPACE HEART sản xuất]
Biên dịch: Nguyễn Nguyệt Hiệu đính: