Khi đại dịch tiếp diễn, các biến chủng virus trở thành mối quan ngại mới nhất,
với các mẫu đáng chú ý được phát hiện tại Nam Phi,
Brazil và châu Âu.
Nhưng các biến chủng rất phức tạp.
Mỗi loại được cấu thành từ một tập hợp các đột biến,
tất cả chúng đều có khả năng thay đổi virus SARS-CoV2
một cách không thể ngờ tới.
Vậy các nhà khoa học có ý gì khi nói về các biến chủng?
Và điều có có thể có nghĩa gì với đại dịch trong tương lai?
Virus nhân lên bằng cách sao chép bộ gene của chúng lặp đi lặp lại.
Nhưng giống như một chiếc máy photo cũ chúng không phải luôn luôn hoàn hảo.
Mỗi bản sao không hoàn hảo là một biến chủng.
Thông thường sự không hoàn hảo của các đột biến không thay đổi cách virus hoạt động
và chúng thường làm virus thích nghi kém hơn dòng virus gốc.
Đôi khi rất hiếm, nhưng các đột biến có thể thay đổi được virus
bằng những cách rất đáng lưu ý.
Chúng có thể trở nên lây nhiễm dễ hơn,
hoặc tăng khả năng tránh né hệ miễn dịch.
Càng nhiều virus được sao chép không kiểm soát,
càng nhiều cơ hội chúng tích lũy các đột biến có lợi.
Điều đó có thể xảy ra khi virus
lan truyền nhanh chóng trong dân cư,
hoặc nếu chúng gặp vật chủ khả năng chống lại kém,
như người với hệ miễn dịch suy giảm do can thiệp điều trị
hoặc bệnh nhân HIV.
Nếu một chuỗi các đột biến làm cho virus thích nghi tốt,
nó có thể chiếm ưu thể hơn các chủng khác
và đó là khi chúng cần được chú ý tới.
Các nhà dịch tễ học có thể gán chúng là "Biến chủng đáng ngại",
chẳng hạn như các mẫu được xác định là Brazi, Nam Phi và châu Âu.
Nhiều tháng qua, các nhà khoa học đang nỗ lực để giải mã
những gì đã thay đổi trong các biến chủng, và chúng có ý nghĩa gì.
Vì một biến chủng lan nhanh không nghĩa là
chúng mang đột biến có lợi cho chúng.
Ví dụ, một nhóm nhỏ người có thể vô tình
lan truyền biến chủng từ vùng này sang vùng khác
như du khách quay về từ các địa điểm du lịch đông đúc.
Điều này làm cho biến chủng đó lây lan ở nơi mới.
mặc dù không có biến đổi sinh học đáng kể trong virus.
Điều này gọi là "Hiệu ứng người sáng lập"
Hiểu tại sao một biến chủng nổi lên
cần một loạt các nghiên cứu.
Các nhà dịch tễ học có thể giúp điều tra và truy vết biến chủng mới.
và cảnh báo về mô thức truyền nhiễm mới đáng lo ngại.
Trong khi đó các phòng thí nghiệm có thể bắt đầu chỉ ra
bằng cách nào đột biến đó làm thay đổi các đặc tính của virus.
Và các nghiên cứu như vậy đang bắt đầu để xác định các đột biến
làm cho virus có nhiều lợi thế hơn.
Vài biến chủng lan nhanh hơn và có chỉ báo rằng đột biến nhất định
có thể làm suy yếu hoặc thậm chí vượt qua miễn dich tự nhiên và miễn dịch từ vacxin
Ví dụ, đột biến D614G các nhà virus học gọi là Doug
lan rộng trong những ngày đầu của đại dịch
và có thể tìm thấy trong hầu hết các biến chủng
Nó ảnh hưởng lên protein gai
thứ mà virus dùng để xuyên qua tế bào.
Một đột biến trong bộ gene thay đổi một amino axit này bằng một amino axit khác.
và làm biến chủng này dễ gây nhiễm hơn chủng gốc.
N501Y còn gọi là Nelly là một đột biến protein gia khác
có vẻ liên quan đến gia tăng tính lan truyền
Đột biến này được phát hiện trong B.1.1.7, B.1.351
và dòng P.1-- tất cả các biến chủng đều đáng lo ngại.
Vấn đề đáng ngại của cái gọi là thoát khỏi miễn dịch cũng được gợi ý
với một đột biến protein gai khác: E484K hay là Eek.
Eek được tìm thấy trong B.1.351 và P.1,
các biến chủng được tìm thấy ở Nam Phi và Brazil.
Nghiên cứu đầu năm 2021 chỉ ra rằng biến chủng này có thể thoát khỏi
một vài loại kháng thể chặn virus.
trong khi đó các thử nghiệm tại Nam Phi
biến thể này làm giảm hiệu quả của vài loại vacxin.
Bất chấp những lo ngại này, corona virus thật ra đột biến rất chậm
so với những virus khác như cúm
và có vẻ các vacxin được phát triển mức nào đó
sẽ vẫn duy trì hiệu quả phần nào.
Nhưng các nhà khoa học vẫn cẩn trọng trước đe dọa của các biến chủng.
Và có những điều có thể làm để đối phó với nó.
Đầu tiên, để làm bất kì điều gì, các nhà khoa học cần dữ liệu.
Theo dõi và truy vết sự nổi lên của các biến chủng rất quan trọng
và không đơn giản để làm điều này.
Các tổ chức như COVID-19 Hiệp đoàn gene châu Âu, hay COG-UK
nỗ lực để kêt hợp việc giải trình tự nhanh
với việc chia sẻ dữ liệu hiệu quả.
COG-UK đã giải trình tự hơn 400,000 bộ gene SARS-CoV-2
Tiêp đó, các nhà nghiên cứu cần trông chờ xem virus đột biến
có thể ảnh hưởng đến nỗ lực tiêm chủng toàn cầu.
Các vacxin hiện nay có thể được điều chế lại
và kết hợp vacxin đang được thử nghiệm
nhưng có thể khó khăn để thực hiện các thử nghiệm lâm sàng
giữa lúc các chương trình tiêm chủng đang tiến hành.
Ngay lúc này, công việc cần được tiến hành ở cấp độ quốc gia.
Các chính sách sức khỏe cộng đồng, như theo dõi và truy vết,
dãn cách xã hội và giới thiệu các vacxin mới.
là những giải pháp mạnh để cắt đứt lây truyền.
và theo dõi sát các biến chủng mới
Sau tất cả, mỗi lần ngăn virus lan tràn,
cũng là ngăn chúng đột biến
chặn đứng các biến chủng từ đầu trước khi chúng có cơ hội phát triển