Hoe denk je dat het woord 'TED' eruit gezien zou hebben
als het had bestaan in het Romeinse Rijk?
Ik denk dat het zoiets als dit zou zijn.
Een handwerker zou het uit steen gebeiteld hebben, dagen lang,
in de brandende zon.
En in de Middeleeuwen?
Een monnik, opgesloten in zijn kamer,
zou toen met zijn veer T-E-D geschreven hebben.
Minder ver terug in de tijd,
hoe zouden de letters zijn geweest in de jaren 80?
Ze zouden elektrische kleuren hebben, raar zijn, net als onze haarmode.
(Gelach)
Als dit evenement over kinderen zou gaan,
dan zou ik de letters zo gevormd hebben,
alsof het blokken zijn om mee te bouwen,
in felle kleuren.
En als het over superhelden zou gaan,
dan zou ik ze zo maken,
geïnspireerd door de, naar mijn mening, geweldigste van allemaal:
Superman.
(Gelach)
De vormen van deze letters spreken.
En ze vertellen meer dan alleen wat ze schrijven.
Ze verwijzen naar tijdperken, ze brengen waarden over,
ze vertellen verhalen.
Als je erover nadenkt, is iedere dag vol met letters.
We zien ze op de zijkant van de bus, op de gevel van de bakker,
op het toetsenbord waarmee we schrijven,
op onze mobiele telefoon -
overal.
Vanaf het begin der dagen
vonden mensen het nodig om taal een beeltenis te geven.
En ze hadden gelijk,
want taal is ons belangrijkste instrument om te communiceren.
Zonder te begrijpen wat een woord betekent,
kunnen we iets zien van wat het overdraagt.
Er zijn letters die vertellen dat iets modern is,
ten minste in de jaren 70.
Letters die de grootsheid van iets bevestigen
en de monumentale waarde van een plek.
Dat vertellen ze in hoofdletters.
Er zijn letters die niet gemaakt zijn om lang mee te gaan,
net zo min als de aanbieding die zij communiceren.
En letters van de hand van een ondeskundige,
die, bewust of niet, laten zien wat je van die plek kan verwachten.
Toen ik naar Berlijn verhuisde, zag ik met eigen ogen
hoeveel impact getekende letters hebben in ons dagelijks leven.
Ik kwam aan in de nieuwe stad en alles was spannend en nieuw.
Het omgaan met een nieuwe taal
was soms heel frustrerend en ongemakkelijk.
Ik was regelmatig op feestjes,
me vastklampend aan mijn glas wijn,
zonder dat ik een woord verstond van wat er gezegd werd.
En ik lachte natuurlijk vriendelijk alsof ik alles begreep.
Ik voelde me beperkt door niet te kunnen zeggen wat ik dacht,
voelde,
of geloofde.
Niet alleen begreep ik de gesprekken niet,
ook de straat was vol borden en teksten die ik niet kon lezen.
Toch gaf de tekening van de letters me hints,
een inkijkje om die kleine verhaaltjes te begrijpen
die besloten liggen in de vorm.
Ik herkende de plekken waar tradities belangrijk waren.
Ik begreep wanneer iemand me een waarschuwing wilde geven
en voelde aan dat hier geen doorgang was.
Ik zag wanneer iets gemaakt was voor altijd.
De lettervormen hielpen me mijn omgeving beter te begrijpen
en mijn weg te vinden in de stad.
Laatst was ik in Parijs
en daar gebeurde iets vergelijkbaars.
Na een paar dagen in de stad
zocht ik iets lekkers om mee te nemen naar huis.
Ik liep en liep en liep
tot ik de perfecte bakkerij vond.
Het bord sprak boekdelen.
[Bakkerij]
Ik zie levendig voor me
hoe de bakker aan ieder brood net zoveel tijd besteedt
als de kunstenaar aan iedere letter van dit woord.
Ik zie het brood voor me,
alle benodigde ingrediënten zacht en voorzichtig gekneed,
zoals de kunstenaar de uiteinden van de letters tekende
met zachte en precieze rondingen.
Ik zie de bakker de broodjes op een dun laagje meel plaatsen,
zodat ze niet aanbakken.
Ik bedenk hoe de kunstenaar de mozaïeken in de oven legt,
voorzichtig, zodat de verf niet uitloopt.
De liefde voor detail van de bakker
zie je terug in de aandacht die gegeven is aan dit bord.
Zonder het brood geproefd te hebben, weten we al dat het goed smaakt.
Geloof me, het was heerlijk.
Ik ben 'letteraar', en dat is mijn werk, het tekenen van letters.
Zoals het bakken van brood zorg nodig heeft bij de bereiding,
precieze afweging van de ingrediënten
en liefde voor de details.
Ons alfabet is mijn grondstof en tegelijkertijd mijn beperking.
De structuur van de letters is een speelveld voor mij
met als enige regel
dat de lezer het bericht uiteindelijk moet kunnen lezen.
Ik zal laten zien hoe ik werk,
hoe ik mijn brooddeeg kneed.
Een tijdje terug kreeg ik de opdracht voor de boekomslag van een klassieker:
'Alice in Wonderland'.
Alice viel in een hol
en begon een absurde reis in een fantasiewereld, weet je nog?
In dit geval is de titel van het sprookje mijn grondstof.
Sommige dingen zijn minder belangrijk
en die kunnen in een kleiner formaat.
Bijvoorbeeld de 'in' wordt heel klein.
Daarna probeer ik wat ideeën.
Hoe wordt het als ik voor het concept van 'wonder'
mijn schrift in zijn beste vorm gebruik,
met veel krullen en versiersels hier en daar?
Of wat als ik het baseer op het klassieke boek,
en bekendere letters en vormen gebruik,
zodat alles er wat meer stijfjes en serieus uitziet,
als een encyclopedie of een oud boek?
Of hoe wordt het als ik, wetende dat dit boek zo vol rariteiten staat,
beide werelden combineer in één compositie --
strakke en zachte letters samen in dezelfde structuur?
Dat vind ik een leuk idee en ik ga het verder uitwerken.
Ik pak een nieuw blad om makkelijker te werken,
zet wat richtlijnen,
en zo bepaal ik de de structuur van waar de woorden komen.
Nu kan ik iedere letter vorm gaan geven.
Ik ga voorzichtig te werk.
Ik maak tijd voor elke letter zonder het geheel te vergeten.
Ik teken de uiteinden van de letters met aandacht.
Zijn ze vierkant of rond?
Zijn ze spits of dik en zacht?
Ik maak altijd verschillende schetsen
om ideeën te proberen en onderdelen te veranderen.
Er komt een punt dat de tekening zich vertaalt in precieze vormen,
met kleuren, volumes en decoratieve elementen.
Alice, de 'celebrity' komt vooraan,
met volume in de letters.
Veel punten en lijnen op de achtergrond
helpen me te vertellen dat er veel gebeurt in het verhaal
en verbeelden het gevoel dat het oproept:
alsof je met je hoofd in de wolken loopt.
En natuurlijk is daar Alice die naar haar wonderland kijkt.
Al tekenend boots ik het gevoel van het verhaal na;
laat ik de lezer het verhaal zien door het sleutelgat van de deur.
Hiervoor gebruikte ik concepten en ideeën die we al in ons hoofd hebben:
het idee van dromen, chaos, het concept van verwondering.
De typografie en de vorm van letters werkt een beetje zoals gebaren
en de toon van de stem.
Het is niet hetzelfde als je zegt:
(Ongeïnteresseerd) "Het publiek van TEDxRíodelaPlata is enorm"
of (Geanimeerd) "Het publiek van TEDxRíodelaPlata is enorm."
De gebaren en toon zijn onderdeel van het bericht.
Door de letters vorm te geven
kan ik preciezer beslissen wat ik wil zeggen en hoe,
meer dan alleen de letterlijke tekst.
Ik kan mijn favoriete scheldwoord heel bloemig maken,
of heel truttig zijn als het over de liefde gaat.
Ik kan praten met luide en indrukwekkende stem,
of met zachte, poëtische stem.
En ik kan de verschillen vertellen tussen Buenos Aires
en Berlijn,
twee steden die ik goed ken.
Het was juist in Berlijn
waar mijn werk kleurrijker werd,
expressiever,
preciezer in het vertellen van verhalen.
Alles wat ik niet kon zijn op dat feestje,
geremd, vasthoudend aan mijn glas wijn,
explodeerde in vormen en kleuren op papier.
Zonder het te merken werd die beperking in de taal
de motor die me stimuleerde
om de instrumenten te perfectioneren waarmee ik mij wel kon uitdrukken.
Als ik het niet kon zeggen,
dan was dit mijn manier om de wereld verhalen te vertellen.
Toen begon mijn zoektocht naar mijn eigen stem,
om verhalen te kunnen vertellen met mijn eigen toon en gebaar.
Niet meer en niet minder.
Daarom combineer ik kleuren, teksturen,
en natuurlijk letters, die de basis zijn.
Daarom wil ik altijd dat ze echt mooie vormen hebben,
dat ze prachtig zijn.
Verhalen vertellen door letters te tekenen --
dat is mijn werk.
Daarmee zoek ik een reactie van de lezer,
probeer hem wakker te schudden,
te laten dromen, te emotioneren.
Ik geloof dat als het bericht belangrijk is,
het ambachtelijk werk vereist.
En als de lezer belangrijk is,
verdient hij schoonheid en fantasie.
(Applaus)