ฉันเคยฝันร้าย
ว่ายืนอยู่กลางทุ่งร้าง ที่เต็มไปด้วยทุ่นระเบิด
ในชีวิตจริง ฉันชอบการเดินเขา
แต่ทุกครั้งที่ฉันอยากออกไปไต่เขา ฉันจะรู้สึกหวั่นใจ
ฉันมักจะมีความคิดอยู่ในใจลึกๆ
ว่าฉันอาจต้องเสียแขนขา
ความกลัวฝังลึกนี้ เริ่มต้นขึ้นเมื่อ 10 ปีก่อน
หลังจากที่ฉันได้พบกับ โมฮัมเมด ผู้รอดชีวิตจากระเบิดลูกปราย
ในฤดูร้อนปี ค.ศ. 2006 จาก สงครามอิสราเอล-ฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน
โมฮัมเมดก็เหมือนกับ ผู้รอดชีวิตคนอื่นๆ ทั่วโลก
ที่ต้องใช้ชีวิตอยู่กับผลกระทบอันโหดร้าย ของระเบิดลูกปราย
อยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน
เมื่อความขัดแย้งที่กินเวลาหนึ่งเดือน เริ่มขึ้นในเลบานอน
ฉันยังคงทำงานให้กับ สำนักข่าว AFP ในปารีส
ฉันจำได้ว่าฉันไม่สามารถ ละสายตาจากจอภาพได้เลย
เพราะมัวแต่คอยติดตามข่าวสารด้วยความกังวล
ฉันอยากให้ตัวเองแน่ใจ
ว่าระเบิดที่ตกลงมานั้น ไม่โดนบ้านของพ่อแม่
เมื่อฉันได้รับมอบหมายให้มา กรุงเบรุตเพื่อทำข่าวสงครามนี้
ฉันก็รู้สึกโล่งอกที่ได้พบ กับครอบครัวของฉันอีกครั้ง
หลังจากที่พวกเขาหาทางหลบหนี จากทางตอนใต้ของเลบานอนได้สำเร็จ
ในวันที่สงครามสิ้นสุดลง
ฉันจำได้ว่าฉันเห็นภาพนี้
ภาพของถนนสายต่าง ๆ ที่ถูกปิด
และภาพของผู้พลัดถิ่นที่ต่างรีบพากัน มุ่งลงใต้ กลับสู่ถิ่นที่อยู่ของพวกเขา
โดยไม่สนว่าจะต้องพบกับอะไรบ้าง
มีการประเมินว่ามีลูกระเบิดขนาดเล็ก ประมาณสี่ล้านลูก
กระจัดกระจายอยู่ในเลบานอน ตลอดช่วงความขัดแย้ง 34 วัน
โมฮัมเมดเสียขาทั้งสองข้าง ในสัปดาห์สุดท้ายของความขัดแย้งนั้น
และการที่เขาอาศัยอยู่ห่างไปห้านาที หากขับรถจากบ้านพ่อแม่ฉัน
ทำให้การตามเก็บข้อมูลเขา ตลอดเวลาหลายปีทำได้โดยง่าย
จนถึงตอนนี้ก็นับเป็นเวลา 10 ปีแล้ว ตั้งแต่ที่เราได้พบกัน
ฉันมองเห็นเด็กผู้ชาย
ที่ต้องทนรับความบอบช้ำ ทั้งทางร่างกายและจิตใจ
ฉันมองเห็นเด็กวัยรุ่นที่พยายาม ชวนให้เพื่อน ๆ สักลาย
เพื่อแลกกับเงินเพียงห้าดอลล่าร์ต่อครั้ง
และฉันก็รู้จักชายตกงาน ผู้ใช้เวลาเล่นอินเทอร์เน็ตเป็นชั่วโมง
เพราะพยายามทำความรู้จักผู้หญิงสักคน ที่อาจเป็นแฟนเขาได้
ชะตากรรมและผลกระทบ จากการเสียขาของเขา
คือความจริงที่เขาต้องประสบ อยู่ทุกวันในตอนนี้
ผู้รอดชีวิตที่บอบช้ำจากระเบิดอย่างโมฮัมเมด
ต้องรับมือกับรายละเอียดมากมาย ที่พวกเราไม่เคยรับรู้
ใครจะคิดบ้างล่ะ
ว่ากิจวัตรประจำวันทั้งหลายที่เราทำ หรือกระทำโดยไม่คิดอะไร
อย่างเช่นการไปเที่ยวทะเลหรือ แม้กระทั่งการหยิบของจากพื้น
จะสามารถกลายเป็นต้นกำเนิดของ ความเครียดและความวิตกกังวลได้
และนั่นก็คือสิ่งที่เกิดขึ้นกับ โมฮัมเมดในท้ายที่สุด
เนื่องจากขาเทียมของเขาที่ใช้การได้จำกัด
เมื่อสิบปีก่อน ฉันไม่รู้เลย ว่าระเบิดลูกปรายคืออะไร
รวมถึงไม่รู้ถึงผลกระทบอันน่ากลัวของมัน
ฉันรู้แค่ว่าอาวุธที่จู่โจมโดย ไม่เลือกเป้าหมายนี้ถูกใช้
ในหลายพื้นที่ทั่วโลก
และคอยปลิดชีวิตของผู้คนอยู่ทุกวี่วัน
โดยไม่มีการแบ่งแยก ว่านี่คือเป้าหมายทางทหาร
หรือเป็นเพียงเด็กคนหนึ่ง
ฉันถามตัวเองอย่างไร้เดียงสาว่า
"ว่าแต่ว่าจริงๆ แล้วใครกันล่ะ ที่เป็นคนสร้างอาวุธพวกนี้?
แล้วสร้างไปเพื่ออะไร"
ดิฉันขออธิบายก่อนว่า ระเบิดลูกปรายคืออะไร
มันคือกระบอกขนาดใหญ่ ที่บรรจุระเบิดลูกเล็ก ๆ
เมื่อมันถูกทิ้งลงมาจากด้านบน
มันก็จะเปิดออกเมื่ออยู่กลางอากาศ เพื่อปล่อยระเบิดเล็ก ๆ นับร้อยลูก
พวกมันกระจายตัวออกเป็นพื้นที่กว้าง
และเมื่อตกถึงพื้น
หลายลูกกลับไม่ยอมระเบิด
เจ้าพวกนี้เองในท้ายที่สุด กลับกลายเป็นเหมือนทุ่นระเบิด
ที่นอนรอนิ่ง ๆ บนพื้นดิน
รอเป้าหมายต่อไปของมัน
หากมีใครมาเหยียบเข้าโดยบังเอิญ
หรือหยิบพวกมันขึ้นมา
พวกมันก็ยังสามารถระเบิดได้
อาวุธเหล่านี้แทบจะคาดการณ์ไม่ได้เลย
ซึ่งทำให้อันตรายนั้นมีมากขึ้นไปอีก
วันหนึ่ง ชาวนาคนหนึ่งอาจทำงาน บนที่ดินของเขาไปตามปกติ
พอมาอีกวันหนึ่ง เขาอาจก่อไฟ หรือเผากิ่งไม้
แล้วระเบิดลูกเล็กที่อยู่ใกล้ ๆ เขา ก็อาจระเบิดขึ้นได้เพราะความร้อน
ปัญหาก็คือ เด็ก ๆ มักเข้าใจผิด ว่าลูกระเบิดเหล่านั้นเป็นของเล่น
เพราะพวกมันอาจดูเหมือน ลูกเด้งหรือกระป๋องน้ำอัดลม
ด้วยความที่เป็นช่างภาพสารคดี
ฉันตัดสินใจกลับไปเลบานอนในไม่กี่เดือนถัดมา หลังจากที่ความขัดแยังสิ้นสุดลง
เพื่อไปพบกับผู้รอดชีวิตจากระเบิดลูกปราย
และฉันก็ได้พบอยู่สองสามคน
ฮัสเซน และราชชา
ผู้ที่สูญเสียขาเพราะระเบิดเล็กๆ เหล่านั้น
เรื่องราวของพวกเขาคล้ายคลึงกับเรื่องราว ของเด็กคนอื่น ๆ มากมายทั่วโลก
และเป็นหลักฐานที่ชี้ให้เห็นถึง นัยยะซ่อนเร้นอันน่ากลัว
ของการใช้อาวุธประเภทนี้อย่างต่อเนื่อง
นั่นคือตอนที่ฉันพบโมฮัมเมด ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2007
ตอนนั้นเขาอายุ 11 ปี
และเป็นเวลา 4 เดือนพอดีหลังจากที่ เขาประสบอุบัติเหตุ
เมื่อฉันเห็นเขาครั้งแรก
เขากำลังทำกายภาพบำบัดอยู่อย่างเจ็บปวด
เพื่อให้ฟื้นตัวจากบาดแผล
ด้วยสภาพจิตใจที่ยังช็อคอยู่ในวัยนั้น
โมฮัมเมดต้องพยายามอย่างหนัก ในการทำความคุ้นเคยกับร่างกายใหม่ของเขา
บางครั้งเขาตื่นขึ้นกลางดึกเพราะอยาก เกาเท้าของเขาที่สูญเสียไป
สิ่งที่ทำให้ฉันสนใจเรื่องของเขามากยิ่งขึ้น ก็คือความเข้าใจของฉันที่เกิดขึ้นในตอนนั้น
ถึงความยากลำบากที่โมฮัมเมด มีแนวโน้มที่จะต้องเจอต่อไปในอนาคต
ความเข้าใจที่ว่าความเจ็บปวดที่เขาได้รับ ขณะกำลังปรับตัวเข้ากับอาการบาดเจ็บ
ในวัย 11 ปีนั้น
จะทวีคูณขึ้นอีกหลายเท่าตัว
แม้แต่ตอนที่เขายังไม่พิการ
ชีวิตของโมฮัมเมดก็ยากลำบากอยู่แล้ว
เขาเกิดในค่ายราชิดีฮ์ที่มีไว้ สำหรับผู้ลี้ภัยชาวปาเลสไตน์
และที่นี่ก็ยังเป็นที่ที่ เขาอยู่จนถึงทุกวันนี้
เลบานอนมีผู้ลี้ภัยชาวปาเลสไตน์ ประมาณ 400,000 คน
และพวกเขาต้องทนทุกข์ จากกฎหมายที่เลือกปฏิบัติ
พวกเขาไม่ได้รับอนุญาตให้ทำงาน ในหน่วยงานภาครัฐ
หรือทำงานในบางสายอาชีพ
และไม่มีสิทธิ์ในการครอบครอง ทรัพย์สินของตนเอง
นี่เป็นหนึ่งในหลายๆ เหตุผล
ที่ทำไมโมฮัมเมดถึงไม่เสียใจเลย ที่ลาออกจากโรงเรียน
ทันทีหลังจากที่ประสบอุบัติเหตุ
เขาบอกว่า "จะมีวุฒิ จากมหาวิทยาลัยไปทำไมล่ะ
ถ้าผมไม่สามารถหางานอะไรได้เลย"
การใช้ระเบิดลูกปรายนั้นก่อให้เกิด วงจรอันเลวร้ายที่ส่งผลต่อชุมชนต่าง ๆ
และไม่ใช่แค่กระทบชีวิตของเหยื่อ เพียงอย่างเดียว
หลายคนที่ได้รับบาดเจ็บจากอาวุธชนิดนี้ ต้องลาออกจากโรงเรียน
หางานทำไม่ได้หรือตกงาน
ซึ่งส่งผลให้สูญเสียความสามารถ ในการหาเลี้ยงครอบครัว
นี่ยังไม่รวมถึงความเจ็บปวด ทางกายภาพที่เกิดขึ้นต่อเนื่อง
และการประสบกับความรู้สึกแปลกแยก
อาวุธเหล่านี้ส่งผลกระทบต่อ คนยากไร้ที่สุดในหมู่คนยากจน
ค่ารักษาพยาบาลที่สูงนั้น เป็นภาระหนักของครอบครัว
พวกเขาลงเอยด้วยการพึ่งพา หน่วยงานเพื่อมนุษยชน
ซึ่งไม่เพียงพอและไม่ยั่งยืน
โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับการบาดเจ็บ ที่ต้องการการสนับสนุนตลอดชีวิต
สิบปีต่อมาหลังจากอาการบาดเจ็บของโมฮัมเมด
เขาก็ยังคงไม่มีเงินเพื่อ ซื้อขาเทียมที่ดีพอ
เขาเดินแต่ละก้าวด้วยความระมัดระวังมาก
เนื่องจากการล้มอยู่สองสามครั้ง ในช่วงหลายปีนั้น
ทำให้เขาอับอายต่อหน้าเพื่อนฝูง
เขาเล่นมุกว่าไหน ๆ เขาก็ไม่มีขาแล้ว
บางวันเขาก็เลยพยายามเดินด้วยมือแทน
หนึ่งในผลกระทบที่เลวร้ายที่สุด ของอาวุธชนิดนี้ที่ไม่อาจมองเห็น
ก็คือแผลเป็นทางจิตใจที่เกิดขึ้น
จากรายงานทางการแพทย์ ของโมฮัมเมดในช่วงแรกนั้น
เขาถูกวินิจฉัยว่ามีสัญญาณของ โรคเครียดที่เกิดหลังเหตุการณ์ร้ายแรง
เขาต้องเผชิญกับความวิตกกังวล ความเบื่ออาหาร อาการนอนไม่หลับ
และแสดงออกถึงสัญญาณของความเกรี้ยวกราด
ความจริงก็คือโมฮัมเมดนั้นไม่เคยได้รับ ความช่วยเหลือที่เหมาะสมที่จะช่วยให้หายดี
ความหมกมุ่นของเขาในตอนนี้ก็คือการออกไปจาก เลบานอนไม่ว่าจะต้องแลกมาด้วยอะไรก็ตาม
แม้ว่ามันจะหมายถึงการเดินทางที่อันตราย
ร่วมไปกับผู้อพยพคนอื่น ๆ ที่ล่องลอย ไปสู่ยุโรปทางทะเลเมดิเตอร์เรเนียน
ถึงแม้จะรู้อยู่แก่ใจว่าเสี่ยงแค่ไหน
เขาก็ยังพูดว่า "หากผมต้องตายระหว่างทาง
นั่นก็ไม่เป็นไร"
สำหรับโมฮัมเมด การอยู่ที่นี่ก็ เหมือนเขาตายไปแล้วอยู่ดี
ระเบิดลูกปรายนั้นเป็นปัญหาระดับโลก
เพราะมันจะยังคอยทำลาย และทำร้ายชุมชนและสังคมทั้งหมด
ต่อไปอีกหลายชั่วอายุคน
ในการสัมภาษณ์ออนไลน์กับผู้อำนวยการ ไมนส์แอดไวซอรี่กรุ๊ป (Mine Advisory Group)
เจมี่ แฟรงคลิน
เขากล่าวว่า
"กองกำลังสหรัฐฯ ทิ้งระเบิดเล็ก ๆ พวกนี้ กว่าสองล้านลูกลงในลาว
หากพวกเขาไม่สามารถหาเป้าหมายในเวียดนามได้
ก็จะมีพื้นที่จุดต่าง ๆ ในลาว ที่เครื่องบินจะปลดระเบิดทิ้ง
ก่อนที่จะบินกลับฐาน
เนื่องจากเป็นเรื่องอันตรายมาก หากลงจอดโดยที่ยังขนระเบิดอยู่
จากข้อมูลของ คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ
เฉพาะแค่ลาว ซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศ ที่ยากจนที่สุดในโลก
ยังคงเหลือระเบิดเล็ก ๆ ที่ยังไม่ระเบิด อยู่ประมาณ 9 ถึง 27 ล้านลูก
มีคนประมาณ 11,000 คนเสียชีวิต หรือได้รับบาดเจ็บนับตั้งแต่ปี ค.ศ. 1973
อาวุธสังหารชนิดนี้ถูกใช้โดยรัฐมากกว่า 20 รัฐ ในช่วงที่มีการขัดกันด้วยอาวุธ
ในประเทศมากกว่า 35 ประเทศ
เช่น ยูเครน อิรัก และซูดาน
จนถึงตอนนี้ ประเทศกว่า 119 ประเทศ ได้เข้าร่วมทำสนธิสัญญาระหว่างประเทศ
ที่สั่งห้ามการใช้ระเบิดลูกปราย
ซึ่งมีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการว่า อนุสัญญาว่าด้วยระเบิดลูกปราย
แต่ว่าผู้ผลิตระเบิดลูกปราย รายใหญ่ที่สุดบางราย
อย่างเช่น สหรัฐอเมริกา รัสเซีย และจีน
ยังคงไม่เข้าร่วมสนธิสัญญาช่วยชีวิตนี้
และดำเนินการผลิตพวกมันต่อไป
รักษาสิทธิ์ในการผลิต พวกมันต่อไปในอนาคต
เก็บอาวุธอันตรายพวกนั้น ไว้ในคลังแสงของพวกเขา
และเป็นไปได้ว่าอาจจะ นำมันมาใช้ในอนาคตอีกด้วย
มีรายงานว่าระเบิดลูกปรายนั้น ถูกใช้ล่าสุด
ในความขัดแย้งที่ยังเกิดขึ้นอยู่ ในเยเมนและซีเรีย
จากข้อมูลวิจัยด้าน การลงทุนทั่วโลก
ในกลุ่มผู้ผลิตระเบิดลูกปราย
ที่จัดทำโดย Pax องค์กรนอกภาครัฐ ของเนเธอร์แลนด์
สถาบันการเงินเหล่านี้ลงทุน เป็นพันล้านดอลล่าร์สหรัฐ
ไปกับบริษัทที่ผลิตระเบิดลูกปราย
สถาบันส่วนใหญ่เหล่านี้ ตั้งอยู่ในประเทศ
ที่ยังไม่ได้ลงนามใน อนุสัญญาว่าด้วยระเบิดลูกปราย
กลับมาเรื่องของโมฮัมเมด
หนึ่งในงานไม่กี่อย่างที่เขาทำได้ ก็คือการเก็บมะนาว
เมื่อฉันถามเขาว่าทำงานในทุ่งนั้น ปลอดภัยไหม เขาตอบว่า
"ผมไม่แน่ใจ"
งานวิจัยชี้ว่าระเบิดลูกปราย มักปะปนในพื้นที่
ที่การทำการเกษตรเป็นแหล่งรายได้หลัก
จากงานวิจัยของ แฮนดิแคปส์อินเตอร์เนชันแนล
98 เปอร์เซ็นต์ของผู้ที่เสียชีวิตหรือ ได้รับบาดเจ็บจากระเบิดลูกปราย คือ พลเรือน
ผู้เสียชีวิต 84 เปอร์เซ็นต์เป็นเพศชาย
ในประเทศที่ผู้คนเหล่านี้ ไม่มีทางเลือกอื่น
นอกเสียจากต้องทำงานในทุ่ง
พวกเขาทำได้แค่ลงมือทำ
และรับความเสี่ยงเอา
โมฮัมเมดเป็นผู้ชายเพียงคนเดียว ในบรรดาพี่น้องผู้หญิงสามคน
ตามธรรมเนียมแล้วเขาต้องเป็น คนหาเลี้ยงครอบครัว
แต่เขากลับทำไม่ได้
เขาเคยลองหางานอื่นๆ ทำแล้ว
แต่เขาไม่สามารถรักษางานไว้ได้ เนื่องจากความพิการทางร่างกายของเขา
และสภาพแวดล้อมที่ไม่เป็นมิตรนัก กับคนที่มีความพิการ
ซึ่งนั่นเป็นเพียงแค่ส่วนเดียว
มันทำให้เขาเจ็บปวดมาก เวลาที่เขาออกไปหางานทำ
แล้วสุดท้ายก็ต้องเดินกลับมา
พร้อมกับเศษเงินที่เขาได้รับ เพราะความเวทนา
เขาพูดว่า "ผมไม่ได้มาที่นี่เพื่อขอทาน
ผมแค่อยากทำงานแลกกับเงิน"
ในวันนี้ โมฮัมเมดอายุ 21 ปีแล้ว
เขาอ่านเขียนไม่ได้
และเขาสื่อสารด้วยข้อความเสียง
นี่ก็คือหนึ่งในข้อความจากเขา
(เสียง) โมฮัมเมด: (พูดภาษาอาหรับ)
ลอร่า บุชนัค: เขาพูดว่า "ความฝันของผมคือการได้วิ่ง
และผมค่อนข้างมั่นใจเลยว่า เมื่อผมเริ่มวิ่งแล้วนั้น
ผมจะไม่มีวันหยุดเด็ดขาด"
ขอบคุณค่ะ
(เสียงปรบมือ)