Birkaç sene önce
dördüncü sınıf öğrencilerimle birlikte ırk üzerine yeni bir üniteye başlıyordum.
Ne zaman yeni bir üniteye başlasak
bütün öğrencilerin bildikleri her şeyi listeleyerek başlamayı tercih ederim
daha sonrasında aynı zamanda sorularımızı da listeleriz.
Her öğretmenin kabusu olan bir an yaşadım.
Öğrencilerimden biri şu soruyu sordu:
"Neden bazı insanlar ırkçı?"
Başka bir öğrenci, ona Abby diyelim,
elini kaldırdı ve gönüllü oldu:
"Belki bazı insanlar siyahileri derileri kaka rengi olduğu için sevmiyordur."
Evet, biliyorum.
Böylece bütün sınıf sanki sözleşmişçesine patladı.
Yarısı hemen gülmeye başladı,
diğer yarısı Abby'ye bağırmaya başladı ve şöyle şeyler haykırdı
"Aman tanrım, onu söyleyemezsin, bu ırkçılık!"
Bu sahneye zihninizde bir saniyeliğine dondurun.
Dokuz ve on yaşlarında çocukların dolu olduğu bir sınıf var
ve yarısı gülme krizinde
çünkü Abby'nin oldukça komik bir şey söylediğini düşünüyor
diğer bir yarısı ise gücendirici bir şey söylediği için ona bağırıyor.
Ayrıca şaşkın bir şekilde oturan Abby var
çünkü aklında söylediği şeyin ciddiliğini
ve herkesin neden bu şekilde tepki verdiğini anlamıyor.
Ayrıca bir de köşede panik atak geçirecekmiş gibi duran
ben varım, öğretmen.
Bu yüzden bir sınıf öğretmeni olarak
her zaman saniyelik kararlar vermek zorundayım.
Tepki vermem gerektiğini biliyordum ama nasıl?
Savaş ya da kaç içgüdülerimi göz önünde bulundurdum.
Sesimi yükselterek ve onu kelimeleri için azarlayarak savaşabilirdim.
Ya da konuyu değiştirerek ve hızlıca öğrencilerimin aklından "kaka" kelimesini
çıkaracak başka bir konuya giriş yaparak kaçabilirdim.
Ancak bildiğimiz gibi yapılacak en doğru şey genellikle en kolayı değildir.
Her ne kadar bu anın bitmesini istesem de
ve her iki seçeneğin de beni bu durumdan kurtarabileceğini bilsem de
bunun kaçırılmayacak kadar çok önemli öğretici bir an olduğunu biliyordum.
Sonsuzluk gibi hissettiren orada dikilmemden sonra
kendime geldim ve sınıfıma dönüp
"Aslında, Abby doğru bir noktaya parmak bastı." dedim.
Öğrencilerim birbirine hepsi şaşırmış bir şekilde döndüler.
"Irkçılığın olmasının bir sebebi açık tenli insanların koyu tenli insanlara
bakıp tenlerinin çirkin olduğunu söyledikleri ve bunu bile onları
insanlıktan çıkarmak için bir bahane olarak kullandıkları içindir.
Her şeyden önce ırk ve ırkçılık hakkında öğrenmemizin sebebi
daha iyisi yapmak için kendimizi eğitmek içindir.
Ve böyle yorumların neden incitici olduğunu anlamak için,
koyu tenli insanlara her zaman saygı ve iyilikle davranıldığından
emin olmak için." diyerek devam ettim.
Bu gerçekten korkutucu bir eğitim anıydı.
Ama bu konuşmaya devam ettikçe
hem Abby'nin hem de diğer çocukların hâlâ ilgili olduğunu fark ettim.
Öğrencilerimin konuşmasını dinledikçe
kaç öğrencimin Abby gibi varsayımları olduğunu merak etmeye başladım.
Bu varsayımların fark edilmediğinde ve değinilmediğinde ne olduğunu,
ne sıklıkta olduğunu merak etmeye başladım.
Ama ilk önce bir adım geriye gitmek ve bir konuyu neyin tabulaştırdığını
göz önünde bulundurmak bile önemli.
Konuşmaman gerek konuların bir listesini aldığımı hatırlamıyorum.
Ama aile toplanmalarında konuşmaman gereken iki şey olduğunu
büyürken sürekli duyduğumu hatırlıyorum.
O iki şey ise din ve politika.
Her zaman bunun çok garip olduğunu düşündüm
çünkü din ve politika genellikle
birçoğumuzun inançları ve kimliklerimiz üzerinde o kadar etkili unsurlardır ki.
Ama bir konuyu tabu yapan şey
bir sohbette konusu açıldığında rahatsızlık duygusu uyandırandır.
Ama bazı insanlar eşitlik hakkında çok iyi konuşabiliyorken
diğer insanlar utanmaktan
veya ağzını açar açmaz cahilliklerinin belli olacağından korkarlar.
Ama eşitlik gibi konulardan bahsetmenin ilk adımının
ortak bir dil inşa ederek başlamanın olduğuna inanıyorum.
Bu aslında genelde tabu varsayılan konuların
üstündeki lekeyi kaldırarak başlıyor.
Örneğin, ırk üzerine konuşmaların kendine özel dilleri var
ve öğrenciler bu konular üzerine sohbet etmek için
bu dilde akıcı olmalılar.
Okullar genelde öğrencilerin soru sormaları ve hata yapmaları için
kendilerini özgür ve rahat hissettikleri tek yerdir.
Ama maalesef bütün öğrenciler böyle bir güven duygusu hissetmiyor.
O gün dördüncü sınıf öğrencilerim önünde nasıl cevap vereceğimin
sadece Abby için değil aynı zamanda sınıfımdaki geri kalan öğrenciler için de
gerçekten ömür boyu etkisi olabileceğini biliyordum.
Eğer kelimelerini önemsemeseydim sınıfın geri kalanı aslında
böyle bir yorumun kabul edilebilir olduğu anlamını çıkarabilirdi.
Ama eğer Abby'ye bağırsaydım
ve onu bütün arkadaşlarının önünde utandırsaydım
ırk üzerine yaptığı ilk konuşmalardan biri ile bağdaştırdığı utanç duygusu
onun aslında bu konu üzerinde tekrar kafa yormasını engelleyebilirdi.
Okulda çocuklara eşitliği öğretmek
onlara ne düşünmeleri gerektiğini öğretmek değildir.
Onlara nasıl düşünmeleri gerektiği konusunda alıştırma yapmaları için
gerekli araçları, stratejileri ve fırsatları vermektir.
Örneğin, çocuklara okumayı nasıl öğrettiğimizi düşünün.
Onlara kitaplar vererek başlamıyoruz.
Kelimeleri harflere ve seslere bölerek başlıyoruz ve onları arkadaşlarıyla
veya bir partnerle her gün okuyarak
akıcılıklarını pratik yapmaları için cesaretlendiriyoruz.
Okuduklarını anladıklarından emin olmak için onlara birçok zor sorular veriyoruz.
Çocuklara eşitliği öğretirken de
aynı yolun izlenmesi gerektiğine inanıyorum.
Her sene öğrencilerime eşitlik ve kapsam gibi farklı sorunlar hakkında
bir anket vererek başlamayı tercih ederim.
Bu öğrencilerimden birisinin anket örneği
gördüğünüz üzere burada biraz mizah var.
"Irk nedir?" sorusunun altına "İki veya daha fazla arabanın, insanın veya hayvanın
kimin daha hızlı olduğunu ve kimin kazandığını görmek için koşması" yazmış.
Yine de "Irkçılık nedir?" sorusuna bakarsanız "Birisi koyu tenli birine
kötü bir isim söylediğindedir" yazıyor.
O hâlde, onun genç olduğunu ama anlamaya başladığını gösteriyor.
Öğrencilerimiz bu tür konuşmalar için yeterli değilmiş gibi davrandığımızda
onlara aslında kötülük yapıyoruz.
Aynı zamanda bu tür konuşmaların özellikle genç öğrencilerle
gerçekten göz korkutucu göründüğünü biliyorum.
Ama ilk kez beşinci sınıf öğrencilerine öğrettim
ve size söyleyebilirim ki örneğin ilk sınıfa girip
toplu tutuklama gibi şeyler hakkında konuşmaya başlamayacağım.
Ama altı yaşında birinci sınıf öğrencisi bile neyin adil olduğunu
ve insanların ihtiyacı olanı alması arasındaki farkı anlayabilir.
Sınıfta beraber bunun gibi şeyleri tanımladık.
Adil ve eşit arasındaki farkın
herkesin aynı şeyi özellikle doğum günü partilerinde hediye çantası alması gibi.
İlk sınıflar aynı zamanda ceza ve sonuç arasındaki farkı anlayabilir.
Bütün bunlar herkesin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki toplu tutuklama gibi
konular üzerine sohbet etmeden önce bilmesi gereken temel kavramlar.
Bazı insanlar anaokulu veya ilk sınıf öğrencilerinin
ırkçılık üzerine konuşmaları için çok küçük olduklarını düşünebilir
ama aynı zamanda küçük çocukların kimliğimizi oluşturan
birçok farklı unsur olduğunu ve insanların nasıl farklı ve benzer olduğunu
ve başka insanlarda yokken güce sahip olmanın ne anlama geldiğini
anladıklarını söyleyeyim.
Genç yaştaki öğrencilerimle bu konuşmaları yaptığımızda
aslında bu konulardan ileri yaşlarda söz edildiğinde
o tabu hissinin birazını alıp götürüyor.
Aynı zamanda bunları okulda öğretmenin
bir mayın tarlasından geçmek gibi hissettirdiğini biliyorum.
Örneğin, ebeveynler veya aileler
bu tür konuşmaları okulda yapmaya sıcak bakmıyorsa ne olur?
Bu insanlara şunu söyleyebilirim:
Bunlar öğrencilerimin bana söylediği ya da dikkatimi çeken bazı örnekler.
Örneğin, bana gelip "LGBTQ terimini kullanan insanlar duydum
ama ne anlama geldiğini bilmiyorum
ve itiraf etmeye utanıyorum" diye fısıldayan bir öğrencim vardı.
Hafta sonu bana gelip "Avustralya hakkında bir film izledim
ve orada da ırkçılığın olup olmadığını merak ettim" diyen bir öğrencim vardı.
Her zaman öğrencilerimin böyle konularda konuşurken rahat hissetmelerini istiyorum
çünkü konuşurken ve sorular sorarken rahat olduklarında
aynı zamanda böyle önemli konuları kendi hayatları ve deneyimleriyle
bağdaştırmakta rahatlık duyuyorlar.
Aynı zamanda, bazı öğretmenler bir öğrenci cevabını bilmedikleri
bir konu açar veya soru sorarsa biraz gergin olabilir.
Ama eğer bir öğrenci bana bir soru getirirse ve ben cevabını bilmiyorsam
her zaman itiraf ederim
çünkü deneyimimin olmadığı veya yetkili olmadığım bir şeyde
bir uzmanmışım gibi davranmayacağım.
Aynı yıl, LGBTQ topluluğu hakkında soru soran bir öğrencim vardı.
Uygun bir cevap verebilecek yeterli bir bilgim yoktu.
O yüzden onun yerine o konu üzerine sınıfımızda konuşması için
kâr amacı gütmeyen bir organizasyon temsilcisine ulaşmasını
ve o soruyu ona sormasını teşvik ettim.
Konu eşitlik hakkında sorunları öğrenmeye geldiğinde,
bütün cevapların bizde olmadığını öğrencilerimize itiraf ettiğimizde
sadece bizi onların gözünde insanlaştırmıyor,
aynı zamanda yetişkinlerin de hâlâ gidecek uzun yolları olduğunu gösteriyor.
Kısa bir süre önce rıza hakkında bir ders hazırladım.
Bazı insanlara göre bu çok heyecan vericiydi
çünkü çok korkunç ve tabu görünen bu konuyu aldım
ve genç öğrenciler için kolay anlaşabilir bir biçime dönüştürdüm.
Yine de bazı insanlara göre
rıza düşüncesi seksle oldukça bağlantılı
ve seks genellikle onları oldukça rahatsız eden
bir tabu konusu kabul edilir.
Ama benim öğrencilerim üçüncü sınıftalar,
bu yüzden sınıfta seks hakkında konuşmuyoruz.
Aslında onların, herkesin kendisini rahat hissedeceği
farklı fiziksel sınırları olduğunu anlamalarını istedim.
Birisinin kelimelerini, tonunu ve vücut dilini okuyabilecek
sosyal ve duygusal zekâ, okumayı ve matematiği öğrettiğimiz şekilde
açıkça öğretilmesi gereken yeteneklerdir.
Bu ders tek bir demografiğin öğrencileri için ayrılmadı.
Sorgulamak, gözlem yapmak ve eleştirel düşünmek gibi şeyler
hangi ırktan, etnikten, geçmişten, dilden,
gelirden veya posta kodundan gelirse gelsin okulda öğrenmeleri gereken şeyler.
Aynı zamanda, bu konuşmaları kasıtlı göz ardı etme
öğrencilerimize çok şey söylüyor çünkü çocuklar öğretmenleri ve ders kitaplarının
beyaz olmayan insanlar veya kadınların
seslerini ve deneyimlerini dahil etmediğini fark ediyor.
Sessizlik çok şey söylüyor.
Son zamanlarda üçüncü sınıf öğrencilerime
eşitlik sorunlarını öğrenmek için çok küçük olduklarını düşünen yetişkinlere
ne söyleyeceklerini sordum.
Bu arada bu 25 öğrencilik küçük bir örnek,
hepsi onların sadece bu tür konularda konuşmak için yeterlikte olduğunu değil
aynı zamanda bir ayrıcalık olarak değil bir hak olarak
öğrenmeye hakları olduklarını konusunda hemfikir oldular.
Onların kelimeleriyle:
"Bu şeyleri bilmek için yeterince büyüğüz
çünkü bu problemler yaşadığımız yerde oluyor.
Onlar hakkında konuşmaya hakkımız var
çünkü ileride bizim hayatımız olacak."
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)