[Yetişkinlere yönelik dil içerir. İzleyicinin bilgisine sunulur.]
Milattan önce 800 yılına gitseydik
Yunanistan'da, işlerinde başarısız olmuş tüccarların
pazarda kafalarına sepet geçirilip oturtulduklarını görürdük.
Eski İtalya'da,
ödenmemiş borçları olan iş sahiplerini
şehir meydanına çırılçıplak bir şekilde götürülüp
kalabalık onlarla alay ederken
popolarını özel bir taşa vurdurturlardı.
17. yüzyıl Fransa'sında
başarısız iş sahipleri pazarın merkezine götürülüp
işlerinin iflasları anons edilirdi.
Hapis cezası almamak için
yeşil bone takarak gezmeleri gerekirdi
ki herkes başarısız olduklarını bilsin.
Bunlar tabii ki aşırı örnekler.
Fakat hatırlamak gerekir ki
birinin başarısızlığını cezalandırırken
inovasyon ve iş yaratımını,
yani bir ülkenin ekonomik büyümesinin yollarını bastırırız.
Zaman geçti ve bugün başarısız girişimcileri aşağılamıyoruz.
Onlar da başarısızlıklarını sosyal medyada yayınlamıyorlar.
Hatta bence hepimiz başarısızlığın acısını biliyoruz.
Fakat bu deneyimlerin detaylarını paylaşmıyoruz.
Bunu çok iyi anlıyorum, arkadaşlar, ben de o yollardan geçtim.
İflas eden bir işletmem vardı
ve o hikayeyi anlatmak inanılmaz derecede zordu.
Hatta yedi sene, çokça zafiyet,
ve arkadaşlarımın desteği gerekti.
Benim başarısızlık hikayem böyle.
Üniversitede, işletme okurken bir grup yerli kadınla tanıştım.
Meksika'nın ortasında, Puebla eyaletinde yoksul bir kırsal toplulukta yaşıyorlardı.
Çok güzel el işi ürünler yapıyorlardı.
Onlarla tanışıp işlerini gördüğümde
yardım etmek istediğime karar verdim.
Birkaç arkadaşımla sosyal bir girişim kurdum.
Amacım bu kadınlara bir gelir kaynağı yaratmak
ve yaşam kalitelerini arttırmaktı.
Her şeyi kitabına göre yaptık,
işletme fakültesinde öğrendiğimiz gibi.
Yatırımcılar bulduk
işi kurmak ve kadınları eğitmek için çok zaman harcadık.
Sonunda acemi olduğumuzu anladık.
El işi ürünler satmıyordu
ve yaptığımız finansal plan hiç gerçekçi değildi.
Hatta yıllarca maaş almadan çalıştık,
bir mucize olacağını,
büyülü bir şekilde bir alıcının gelip
işletmemizin karlı olmasını sağlayacağını umarak.
Bu mucize asla gerçekleşmedi.
Sonunda işi kapatmamız gerekti
ve kalbim kırılmıştı.
Her şeyi, zanaatkarların hayatına
pozitif bir katkı sağlamak için başlatmıştım.
Ve tam tersini yapmış gibi hissettim.
O kadar suçlu hissettim ki
bu başarısızlığı, sohbetlerimden
ve özgeçmişimden yıllarca saklamaya karar verdim.
Başarısız olmuş başka bir girişimci tanımıyordum
ve kendimi dünyadaki tek kaybeden sanıyordum.
Bir gece, yedi yıl sonra, birkaç arkadaşımla dışarıdaydım
ve girişimci yaşamından konuşuyorduk.
Doğal olarak konu başarısızlığa geldi.
İflas eden işimin hikayesini itiraf etmeye karar verdim.
Onlar da benzer hikayeler paylaştılar.
O anda, bir düşünce aklımda netleşti:
Arkadaşlarımın hepsi birer fiyaskoydu.
(Kahkahalar)
Ciddi olmak gerekirse o gece farkettim ki
A) Dünyadaki tek kaybeden ben değilmişim
ve B) Hepimizin gizli başarısızlıkları varmış.
Eğer yanlışsam lütfen söyleyin.
O gece benim için şeytan çıkarmak gibiydi.
Farkettim ki başarısızlığınızı paylaşmak sizi daha güçlü yapar, daha zayıf değil.
Zaafiyetlerime açık olmak
diğerleriyle daha derin ve anlamlı bir şekilde bağlanmamı
ve önceden öğrenemeyeceğim hayat derslerini sahiplenmemi sağladı.
Bu deneyimin
yürümeyen işlerin hikayelerini anlatmamın bir sonucu olarak
başkalarının kendi başarısızlık hikayelerini anlatabileceği
bir etkinlik platformu kurmaya karar verdik.
Adını da Fuckup Nights koyduk.
Yıllar sonra, başarısızlığın hikayesine
ve onun iş, insanlar ve topluluk üzerindeki etkilerine adanmış
bir araştırma merkezi kurduk,
havalı isimleri sevdiğimizden adını Failure Institute koyduk.
Bir girişimicinin sahneye çıkıp
başarısızlık hikayesini anlattığında
bu deneyimden keyif alabiliyor olması
çok şaşırtıcıydı.
Geçmişte olduğu gibi
bir utanç veya mahcubiyet anı olması gerekmiyordu.
Çıkarılan dersleri paylaşmak
ve empati yapmak için bir fırsat.
Şunu da fark ettik ki
bir ekibin üyeleri başarısızlıklarını paylaştıklarında büyü gerçekleşir.
Aralarındaki bağlar güçlenir ve işbirliği yapmak kolaylaşır.
Etkinlik ve araştırma projelerimizde
enteresan gerçekler keşfettik.
Örneğin bir işletme iflas ettiğinde
erkekler ve kadınlar farklı tepkiler gösterir.
Erkekler arasında en yaygın tepki
iflasın ilk yılı içerisinde farklı bir sektörde
yeni bir iş kurmak iken
kadınlar iş aramaya karar verip
yeni bir iş kurmayı erteliyorlar.
Bizim hipotezimiz şu ki
bunun sebebi kadınların kimlik hırsızı sendromuna yakalanmalaya yakınlıkları.
İyi bir girişimci olmak için başka bir şeye ihtiyacımız varmış gibi gelir.
Fakat pek çok kez kadınların gereken her şeye sahip olduğunu gördüm.
Sadece o adımı atmamız gerekir.
Erkekler için ise
yeterli bilgiye sahip olduklarını düşünüp
daha fazla şans ile başka yerde tekrar denemenin daha yaygın olduğunu gördük.
Başka bir enteresan bulgu ise
girişimcilerin başarısızlıkla nasıl baş ettiğinin bölgelere göre değişmesi.
Örneğin Amerika kıtasında bir işin
iflasının ardından yapılan en yaygın tepki
okula geri dönmek.
Avrupa'da ise en yaygın tepki bir terapist aramak.
(Kahkahalar)
İflastan sonraki tepkilerden hangisi daha iyi emin değiliz
fakat bu ileride araştıracağımız bir konu.
Başka bir enteresan bulgu da
kamu politikasının başarısız girişimciler üzerindeki derin etkisi.
Örneğin ülkem Meksika'da
düzenleyici çevre o kadar zor ki
bir işi kapatmak çok fazla zaman ve paranıza mal olabilir.
Para ile başlayalım.
En iyi senaryoda
ortaklarınızla, sağlayıcılarınızla, müşterilerinizle,
çalışanlarınızla bir probleminiz yoksa
en iyi senaryoda
işletmenizi kapatmak size 2.000 dolara mal olur.
Bu Meksika'da çok büyük bir para.
Asgari ücretle çalışan birisinin
bu miktarı biriktirmesi için 15 ay çalışması gerekir.
Şimdi de zamandan bahsedelim.
Bildiğiniz gibi gelişmekte olan ülkelerin çoğunda
bir şirketin ortalama ömrü iki yıldır.
Meksika'da bir işi resmi olarak kapatmak iki yıl sürer.
Bir işin ortalama ömrü
kapatmakla geçen süre yakınsa ne olur?
Tabii ki iş yaratma cesaretini kırar
ve kayıt dışı ekonomiyi teşvik eder.
Hatta ekonometrik çalışmalar kanıtladı ki
iflas ilan etme süre ve maliyeti azaldıkça
pazara giren yeni şirketlerin sayısı artar.
Bu sebepten, 2017 yılında
Meksika'da resmi olarak iş kapatmak için
bir dizi kamu politikası tavsiyesi sunduk.
Tüm bir sene için
ülkenin her tarafından girişimcilerle
ve meclis ile çalıştık.
İyi haber şu ki yasanın değişmesine yardımcı olduk.
Yehu!
(Alkışlar)
Yeni yasa uygulanmaya başladığında
girişimciler internet üzerinden işlerini kapatabilecek,
daha hızlı ve ucuz bir şekilde.
(İç çeker)
Fuckup Nights'ı icat ettiğimiz gece
bu hareketin bu kadar büyüyeceğini tahmin etmemiştik.
Şu anda 80 ülkedeyiz.
O zaman, tek amacımız
başarısızlık konusunu masaya yatırmaktı.
Başarısızlığın konuşulması gereken bir şey olduğunu arkadaşlarımıza göstermek.
Eskiden olduğu gibi bir aşağılama sebebi
veya bazılarının dediği gibi kutlama sebebi değil.
Hatta bir şey itiraf etmek istiyorum.
Silikon Vadisi tiplerini ve öğrencilerini
hızlı ve sık başarısız olmayı önemsiz görüp bobürlendiklerinde utanıyorum.
Çünkü bence "hızlı başarısız olmak" sloganının karanlık bir tarafı var.
Tabii ki hızlı başarısız olmak öğrendirmeyi hızlandırmanın
ve zaman kaybetmeyi önlemenin bir yolu.
Fakat hızlı kaybetmenin
girişimcilere tek seçenekmiş gibi göstermenin
tembelliği teşvik etmesinden korkuyorum.
Girişimcileri erkenden pes etmeye teşvik ediyor olabiliriz.
Hızlı kaybetme kültürünün
bir işi iflas ettirmenin yıkıcı sonuçlarını
minimize etme ihtimalinden de korkuyorum.
Örneğin sosyal girişimim kapandığında
en kötü kısmı, yerel halka dönüp
o kadınlara işimin battığını
ve benim hatam olduğunu söylememdi.
Bazılarına göre bu benim için iyi bir öğrenme fırsatı gibi görünebilir
fakat aslında bu işin kapanması
bundan çok daha fazlasını temsil ediyordu.
O kadınların gerçekten ihtiyacı olan
gelirlerinin durması demekti.
Bu nedenle bir şey önermek istiyorum.
Başarısız girişimcileri topluluk önünde
aşağılamaktan vazgeçtiğimiz gibi
başarısız olmanın her zaman iyi olduğu düşüncesinden de vazgeçmeliyiz.
Yeni bir slogan önermek istiyorum:
bilinçli şekilde başarısız olun.
Unutmayın ki işletmeler insanlardan oluşur.
İşletmeler sihirli bir şekilde hiç bir sonucu olmadan
belirip kaybolan varlıklar değiller.
Bir firma battığında bazı insanlar işlerini kaybeder.
Bazıları da paralarını.
Sosyal ve yeşil işletmelerde ise
işletmenin batmasının hizmet etmeye çalıştığımız
ekosistem ve topluluklarda negatif bir etkisi olabilir.
Peki bilinçli bir şekilde başarısız olmak ne demek?
İşletmenin iflasının yaratacağı etkinin
ve sonuçların farkında olmak demek.
Çıkarılan derslerin farkında olmak
ve bu derslerin dünyayla paylaşılması
sorumluluğunun farkında olmak.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar)