Sự tấn công của ung thư thường bắt đầu từ một khối u đơn lẻ
ở một khu vực nhất định trong cơ thể.
Nếu khối u không bị loại bỏ,
ung thư có thể lan sang bộ phận bên cạnh,
thậm chí tới những nơi xa hơn, như não chẳng hạn.
Làm thế nào ung thư di chuyển tới chỗ mới
và tại sao một vài bộ phận lại thường bị tấn công hơn những phần khác?
Quá trình ung thư lan rộng trong cơ thể được gọi là di căn.
Nó bắt đầu khi tế bào của khối u ban đầu lấn chiếm sang mô bình thường.
Khi tế bào phát triển,
chúng phát tán qua 1 trong 3 con đường di căn phổ biến:
transcoelomic (khoang phúc mạc), lymphatic (bạch cầu) hay hematogenous (máu).
Ở đường phúc mạc, tế bào bệnh xuyên qua bề mặt bao phủ
các khoang trong cơ thể.
Những bề mặt này được gọi là màng bụng
và có chức năng ngăn cách các khoang trong cơ thể.
Ví dụ như tế bào bệnh của buồng trứng,
di chuyển theo khoang phúc mạc, nối buồng trứng với gan,
dẫn tới di căn trên bề mặt của gan.
Sau đó, tế bào ung thư tấn công mạch máu khi di chuyển theo đường máu.
Vì mạch máu có mặt ở hầu hết các nơi,
tế bào bệnh tận dụng điều này để đi tới những phần xa nhất của cơ thể.
Cuối cùng, di căn qua bạch cầu xuất hiện khi ung thư tấn công hạch bạch huyết,
và di chuyển tới những bộ phận khác qua hệ thống bạch cầu.
Vì hệ thống này đi qua nhiều bộ phận,
nó đồng thời cung cấp một mạng lưới lớn cho ung thư.
Thêm nữa, mạch bạch huyết lại đổ vào hệ tuần hoàn máu,
cho phép tế bào bệnh phát tán qua con đường máu.
Khi tới địa điểm mới, tế bào lại bắt đầu quá trình sinh sôi,
và tạo ra những khối u nhỏ được gọi là tiểu di căn.
Những khối u nhỏ này phát triển thành khối u trưởng thành,
và hoàn thiện quá trình di căn.
Các loại ung thư khác nhau có những khu vực di căn đặc trưng.
Ví dụ, ung thư tuyến tiền liệt thường di căn đến xương,
còn ung thư đại tràng thường di căn đến gan.
Nhiều giả thuyết được đưa ra để giải thích
đặc điểm di căn của tế bào bệnh.
Nổi bật là 2 giả thuyết mâu thuẫn nhau.
Stephen Paget, bác sĩ phẫu thuật người Anh
đưa ra giả thuyết hạt giống và đất.
Giả thuyết này cho rằng tế bào ung thư rất dễ chết
ở môi trường vi mô không phù hợp,
do đó chúng chỉ di căn tới nơi có đặc tính tương tự.
Tuy nhiên, James Ewing, giáo sư bệnh lý học đầu tiên ở đại học Cornell,
đã phản bác học thuyết hạt giống và đất,
và cho rằng điểm di căn được xác định bởi
vị trí của mạch máu và mạch bạch huyết chảy tới khối u sơ khai.
Bệnh nhân có khối u sơ khai có mạch máu chảy tới phổi
cuối cùng sẽ dẫn đến di căn tới phổi.
Ngày nay, chúng ta đều biết cả 2 giả thuyết đều có những điểm đúng.
Và câu chuyện về di căn còn phức tạp hơn rất nhiều
so với cả 2 giả thuyết được đưa ra.
Những nhân tố như đặc điểm của tế bào ung thư,
và tính hiệu quả của hệ miễn dịch trong việc phá hủy tế bào ung thư,
cũng có vai trò quyết định thành công của việc di căn.
Không may, nhiều câu hỏi về di căn, ngày nay, vẫn chưa có câu trả lời.
Hiểu về cơ chế chính xác là chìa khóa quan trọng
để tìm ra cách chữa bệnh ung thư cấp tiến hơn.
Bằng nghiên cứu cả gen và nhân tố môi trường
- những yếu tố liên quan tới sự thành công của ung thư-
chúng ta có thể xác định chính xác cách kết thúc quá trình đó.
Cuộc chiến chống lại ung thư là cuộc chiến lâu dài,
và các nhà khoa học đang cố gắng phát triển phương pháp mới chống di căn.
Nghiên cứu mới đây là liệu pháp miễn dịch,
một phương thức bao gồm sử dụng sức mạnh của hệ miễn dịch
để phá hủy tế bào di căn.
Việc này có thể được thực hiện theo nhiều cách,
như huấn luyện tế bào miễn dịch nhận biết tế bào ung thư bằng vaccine.
Sự phát triển và hoạt động của tế bào miễn dịch
có thể được thúc đẩy bằng cách tiêm interleukin nhân tạo,
chất hóa học thường được tiết ra bởi tế bào miễn dịch.
Hai phương pháp điều trị này chỉ là phần nổi của tảng băng.
Với nỗ lực hợp tác nghiên cứu của chính phủ, công ty và các nhà khoa học,
có lẽ ta sẽ ngăn chặn được quá trình di căn.