Hãy nghĩ về điện thoại hay laptop của bạn.
Bạn biết mọi thứ về nó.
Từng con chip trong đó, từng nơi sản xuất.
Và rồi...
bạn không biết gì nữa.
Ta có rác thải điện tử vì đồ vật không còn hữu dụng nữa
nên ta vứt chúng đi.
Vấn đề càng trầm trọng hơn khi
chính việc thiết kế và chế tạo chúng
gây khó khăn cho việc rã chúng ra,
lọc lấy nguyên liệu hữu dụng
và tái sử dụng.
♪ Ống nối khung ♪
♪ Khung nối... ♪
Tôi nghe nói có khoảng hơn 4.000 người làm việc tại đây.
Tôi đã làm việc ở đây khoảng 15 năm.
Chúng tôi thấy đa số họ
có nồng độ kim lại nặng trong máu rất cao.
Tôi nghĩ không chỉ có châu Phi
đang phải đối mặt với vấn nạn rác điện tử
vì thiết bị điện và điện tử là một phần cuộc sống thường nhật.
Ta không thể cung cấp cho 7, 8, 9 tỷ người
những sản phẩm sẽ ở lại trên hành tinh này trong tương lai
nếu chúng ta vứt gần như tất cả chúng
sau khi dùng khoảng hai hay ba năm.
Khi các thiết bị trong đời sống ngày càng dễ mua
và vòng thay thế ngày càng ngắn hơn, đồ "cũ" ngày càng chất núi.
Tất cả màn hình và laptop ta vứt đi, cùng với lò vi sóng và tủ lạnh cũ,
đang dần trở thành những núi rác thải điện tử.
Trong một năm, ta tạo ra 44,7 triệu tấn rác thải điện tử
tương đương 4.500 tháp Eiffel.
Trước khi máy tính và điện thoại chạy hơi chậm hay có chút vết xước
thì linh kiện trong chúng đã có giá trị rồi.
Đa phần tồn tại dưới dạng kim loại quý như vàng hay bạc,
nếu gộp lại ước tính lên tới 55 tỷ euro nguyên liệu thô trong năm 2016.
Vậy tại sao chỉ có 20% rác điện tử được thu thập và tái chế?
Chắc chắn ta đang khái quát hóa nếu nghĩ tới rác điện tử,
sẽ khác nếu đó là một màn hình CRT cũ,
hay một chiếc điện thoại thông minh hiện đại hợp thời.
Nhưng chắc chắn có rất nhiều giá trị ta có thể thu lại từ rác điện tử.
Đó nên là một động lực để tái chế.
Tôi là giáo sư ở MIT,
tôi điều hành phòng TN Senseable City
và văn phòng thiết kế Carlo Ratii Associati.
Chúng tôi bắt đầu xem xét việc này với dự án Trash-Track.
Cách đây vài năm và chúng tôi làm việc với thành phố Seattle
và gắn nhiều thẻ điện tử lên rác,
để theo dõi rác.
Chúng tôi lần theo vỏ chuối,
màn hình CRT, máy tính, hộp mực in và vân vân.
Rất nhiều rác sẽ dừng chân ở biên giới Mỹ,
còn sau đó chúng tôi không thể lần theo được nữa.
Khi rác điện tử đến biên giới Mỹ, chúng đi xuống nam vào Mexico
hay chu du tới châu Phi, Ấn Độ hoặc châu Á.
...những điểm đến nổi tiếng không chỉ cho rác ĐT ở Mỹ mà cả các nước phát triển.
Một vấn đề phức tạp nữa là rác ở đây không phải từ nơi khác đến
mà là sản sinh tại chỗ.
Chào mừng đến Agbogbloshie ở Ghana, bãi rác điện tử lớn nhất thế giới.
Người trẻ phải tiếp xúc với chì, thủy ngân và arsen
để trích lấy kim loại quý từ đồ điện tử cũ.
Ngày đầu tiên đến đây tôi đã bị sốc.
Bạn thấy những gì người ta đang làm.
Họ cắt phải tay, phải tiếp xúc với quá nhiều thứ.
Tên tôi là Bennett Nana Akuffo.
Tôi là quản lý dự án Green Advocacy Ghana.
Thanh niên tại đây sẽ lái xe tải đi khắp nơi.
Họ đến từng nhà.
Nếu họ đến nhà tôi,
họ chắc chắn sẽ mua chiếc tủ lạnh.
Sau đó, họ sẽ mang chúng đến đây,
cắt nó ra từng mảnh.
Họ lấy nhôm từ vỏ tủ lạnh.
Họ lấy đồng từ động cơ trong tủ lạnh.
Đơn giản là dùng búa và đục để làm.
Sau đó, họ sẽ đốt dây cáp bên trong
để lấy đồng.
Còn vỏ xốp thì sao?
Nó sẽ được dùng làm chất đốt.
Khi họ cần xử lý tất cả những kim loại đó,
họ sẽ bỏ thêm mút xốp vào và đốt.
Đất đai bị ô nhiễm nặng,
mức độ chì, cadmium và arsen trong đất không ngừng tăng.
Chúng tôi đã làm một khảo sát sức khỏe ở đây.
Chúng tôi thấy rằng đa số mọi người
bị tăng nồng độ kim loại nặng trong máu.
Kim loại nặng liên quan đến ung thư
và các bệnh khác.
Toàn bộ nơi này như một khu thương mại.
Người bán nước, đồ uống.
Người làm việc,
người đi loanh quanh nhặt rác.
Cả nơi này là một cộng đồng.
Tôi nghe nói có hơn 4.000 người đang làm việc ở đây.
Hầu hết họ dành cả ngày ở đây.
Rất nhiều người bị phơi nhiễm.
Đa phần nghĩ Agbogbloshie là một bãi rác.
Nhưng đây là ngành dịch vụ cung cấp cho người dân Ghana.
Đúng, nó độc hại,
nhưng là dịch vụ chúng ta cần.
Nếu không có Agbogbloshie,
điều gì sẽ xảy ra với những thiết bị cũ,
tủ lạnh cũ, TV và những thứ khác.
Cái gì có thể ngăn đồ điện tử cũ kết thúc số phận tại các bãi rác như Agbogbloshie?
Và nếu phải vào bãi rác, làm sao ta có thể tái sử dụng chúng an toàn?
chúng tôi luôn có 1 nhiệm vụ ở IDEO
cố gắng để kết nối mọi người với công nghệ
qua thiết kế
Tôi là Tim Brown
và là CEO của công ty thiết kế IDEO
Trở về những ngày chúng tôi khởi đầu
chúng tôi sản xuất những thứ như con chuột đầu tiên cho máy tính Macintosh nguyên bản
cà laptop đầu tiên, máy khử rung tim tự động đầu tiên
Sự phức tạp của hệ thống
hỗ trợ những sản phẩm và dịch vụ này
bây giờ chúng tôi hiểu rằng điều đó hơn
chính là lý do chúng tôi quan tâm đến những thứ như kinh tế tuần hoàn
và nhu cầu nghĩ về những sản phẩm
ko chỉ quan vòng đời sử dụng
mà còn những gì xảy ra sau đó
Tôi là Vincent Biruta
và tôi là bộ trưởng bộ tài nguyên của Cộng hòa Rwanda
chúng tôi đang đối mặt với 10 000 tấn rác công nghệ mỗi năm
và chúng tôi quyết định đặt
1 nhà máy loại bỏ và tái chế rác điện tử
cái có sức chứa để xử lý
với 10 000 tấn mỗi năm
Ngày nay ở Rwanda, nhà máy thứ hai
làm nhiệm vụ tân trang máy tính
tân trang 400 máy tính
những cái được cung cấp cho các trường học
chúng tôi đang gửi các linh kiện nhựa đến những công ty tái chế nhựa
những linh kiện kim loại đến các nhà máy thép
nhưng chúng tôi đang lên kế hoạch cho giai đoạn 2
tái tạo những kinh loại có giá trị
những phần của những thiết bị công nghệ
với sự giúp đỡ của Pure Earth, NGO tại Mỹ
chúng tôi quyết định tìm cách loại bỏ việc đốt
1 cách chiết xuất đồng
Chúng tôi thiết lập trang web thử nghiệm này với dây rút
và bạn có thể thấy những lỗ này là nơi bạn cắm cáp
và đây là những kích thước của cáp chúng ta có thể tái chế.
và với vài giây, nó đã xong
và, nhựa ở 1 đầu
kim loại ở đầu còn lại
khi bạn mang cáp đến đây
là đồng hoặc nhôm sạch, cái nặng hơn
do đó các cậu bé sẽ có thêm tiền
do thiết kế, và các giải pháp là một vấn đề thiết kế
nếu chúng ta nghiêm túc về nền kinh tế tuần hoàn
chúng ta sẽ muốn kết thúc vòng lặp
tạo nên những quan niệm mới về nguồn cung
chúng ta không cần nhiều thiết bị
có 1 số phần cấu thành tuổi thọ lâu đời
và khi chúng ta vứt xử lý chúng
chúng tôi đảm bảo rằng chúng tôi đã xử lý chúng nơi có cơ sở
chúng ta vẫn còn yêu ý tưởng
về những sản phẩm đẹp chúng ta muôn sở hữu
nhưng có lẽ đó ko phải hình mẫu đúng cho tương lai
có thể là ta không nên mua tất cả sản phẩm
mà chúng ta nên mang chúng đến bảo hành
để nhà sản xuất có lý do thực sự để thu hồi chúng
chúng ta sẽ sẽ khá sáng tạo trong vài năm tới
để giải quyết những vấn đề này
Phụ để bởi Lil_ly Reviewed by Elice Nguyen