[27 Şubat 2020 sabahı itibarıyla
dünya çapında en az 82.000 doğrulanmış koronavirüs vakası var
ve bunun 2.810'u ölümle sonuçlandı.
TED, Dr. David Heymann'ı salgının son bulgularının paylaşmaya davet etti.]
[Koronavirüse yakalanırsanız ne olur?]
Bu, insanların çoğunda soğuk algınlığına benzer
çok hafif bir hastalık gibi görünüyor.
Enfekte olan ve çok ciddi hastalıkları olan bazı insanlar var;
bunların arasında sağlık çalışanları var.
Normal insanlardan daha yüksek bir doz aldıkları
ve aynı zamanda bağışıklıkları olmadığı için
bu enfeksiyon onlarda çok ciddi oluyor.
Genel popülasyonda, enfekte olduğunuzda aldığınız virüs dozunun
bir sağlık çalışanının alacağı dozdan çok daha az olacağından,
sağlıkçıların daha ciddi
enfeksiyonlarının olması muhtemeldir.
Bu yüzden umarım enfeksiyonunuz daha az ciddi olur.
Böylece yaşlılar ve ek hastalıkları olanlar,
hastanelerde bakıldıklarından
emin olmamız gereken kişilerdir.
[Bu konuda en çok endişelenmesi gereken insanlar kimlerdir?]
En endişelenmesi gerekenler her şeyden önce;
gelişmekte olan ülkelerde olan,
iyi tıbbi bakıma erişimi olmayan
ve ülkelerinde bir salgın ortaya çıkarsa
hastaneye hiç erişimi olmayan kişilerdir.
Bu insanlar, özellikle yaşlılar
büyük risk altındadırlar.
Tüm popülasyonlardaki yaşlılar risk altındadır,
özellikle oksijene ulaşamayanlar.
Sanayileşmiş ülkelerde risk altındakiler;
ek hastalıkları olan,
diyabeti olan,
başka hastalıkları olan yaşlılardır.
Genel nüfus büyük bir risk altında görünmemektedir.
[Hangi mevcut tıbbi koşullar insanları daha yüksek riske sokar?]
Her şeyden önce,
ek hastalık olarak mevcut olan akciğer hastalığı da önemlidir.
Genel olarak yaşlılar,
özellikle 70 yaşın üstündekiler daha büyük risk altındadır
çünkü bağışıklık sistemleri bir zamanlar olduğu kadar
sağlam değildir
ve enfeksiyonlara daha duyarlıdırlar.
Ek olarak, Çin'deki bazı vakalarda
grip ile bir koenfeksiyon vardı
ve aynı zamanda zatürre
üzerinde meydana gelen
bazı bakteriyel süperenfeksiyonlar oldu.
[Güncel bilgileri nerede bulabiliriz?]
Atlanta'daki Hastalık Kontrol Merkezi,
internet sitesinde düzenli olarak güncellemeler yapar.
Ayrıca, Cenevre'deki uluslararası faaliyetlerin çoğunu koordine eden
Dünya Sağlık Örgütü'nün de
günlük güncellemeleri olan
bir internet sitesi var.
Bu bilgileri bireyler olarak almak bizim sorumluluğumuzdur,
bu şekilde anlarız
ve büyük yayılmanın önlenmesine
elimizden gelenle katkıda bulunabileceğimizden emin olabiliriz.
[2003'te SARS salgınında küresel tepkiyi yönlendirdiniz.
Bu salgınla nasıl karşılaştırırsınız?]
Tüm yeni enfeksiyonlarda da aynı sorun var.
Bu, daha önce bu virüse hiç maruz kalmamış insanlara
bulaşan bir enfeksiyondur.
Herhangi bir antikor koruması yoktur
ve bağışıklık sistemlerinin bu virüsü idare edip edemeyeceği
açık değildir.
Bu genellikle yarasalarda veya diğer hayvanlarda bulunan bir virüstür
ve aniden insanlara geçmiştir.
İnsanlar bu virüsle ilgili deneyime sahip değiller.
Ama yavaş yavaş,
SARS'ta olduğu gibi çok şey öğrenmeye başlıyoruz.
Biliyorsunuz ki kesinlikle SARS'ta olduğundan
daha fazla sayıda ölüm var.
Ancak bunu enfekte olmuş kişilerin paydasıyla böldüğünüzde
SARS'ta olandan çok daha fazla enfekte olmuş insan var.
Vaka ölüm oranı,
yani SARS'taki ölüm vaka sayısı oranı
yaklaşık yüzde 10.
Mevcut koronavirüs olan COVID-19 oranından
yüzde iki veya muhtemelen daha az.
Bu yüzden çok daha az öldürücü bir virüs,
ama yine de ölüme neden olan bir virüs
ve insan popülasyonlarına girmesini istemediğimiz şey bu.
[Havaalanları gibi sınır kapılarında yeterince müdahele ettik mi?]
Havaalanlarının veya herhangi bir kara sınırının
bir hastalığın girmesini engelleyemeyeceği anlaşılmaktadır.
Kuluçka dönemindeki insanlar bu sınırı geçebilir,
ülkelere girebilir
ve daha sonra hastalıkları başkalarına bulaşabilir.
Dolayısıyla sınırlar, sıcaklıkları kontrol ederek
enfeksiyonların ülkeye girmesini önlemenin bir yolu değildir.
Sınırlar önemli,
çünkü enfeksiyon riski altında olabilecek bölgelerden gelen insanlara
ya yazılı bir anlayış ya da sözlü
bir bilgilendirme sağlayabilir,
enfekte olduklarını düşünüyorlarsa bu enfeksiyonun
belirti ve semptomlarının neler olduğu bilgisini sağlayabilirsiniz.
[Aşı için zaman çizelgesi nedir?]
Aşılar şu anda geliştirilme aşamasında,
devam eden birçok araştırma var.
Bu araştırma önce aşının geliştirilmesini,
daha sonra aşılandıktan sonra virüsle mücadele edilen hayvanlarda
güvenli ve etkin olması için araştırılmasını
ve daha sonra insan çalışmalarına girmesini gerektiriyor.
Hayvan çalışmaları henüz başlamadı,
ancak yakında bazı aşılar için başlayacaktır.
Yıl sonuna kadar
veya gelecek yılın başlarında,
daha sonra düzenleyici kurumlar tarafından lisanslanmak üzere
incelenebilecek bazı aday aşılar olabileceği düşünülmektedir.
Bu yüzden birçok toplumda kullanılabilecek bir aşı yapılana kadar
en az bir yıl geçecek.
[Salgın hakkında hangi sorular hala cevapsız?]
Nasıl bulaştığını bildiğimiz açık,
fakat insanlarda, topluluklarda
veya kapatılmamış alanlarda ne kadar kolay bulaştığını bilmiyoruz.
Örneğin, bir yolcu gemisinin
kapalı bölgesinde çok kolay yayıldığını biliyoruz.
İnsanların hasta olabilecek insanların yakınında olduğu
açık alanlara girdikten sonra nasıl yayılacağını
daha iyi anlamamız gerekir.
[Geliştirilebilecek küresel müdahaleler nelerdir?]
Bugün dünyada önemli bir sorun,
gelişmekte olan ülkelerdeki salgınlara göz atmamız
ve durdurmamızdır.
Ebola salgını olduğunda
"Ülkeye gidip bu salgını nasıl durdurabiliriz?" diye düşünüyoruz.
"Ülkelerin enfeksiyonları tespit edebilmesi
ve bunlara müdahale edebilmesi için
kapasitesini güçlendirmesine nasıl yardımcı olabiliriz?" diye değil.
Ülkelerin halk sağlığı alanındaki temel kapasitelerini
geliştirmelerine yardımcı olmak için yeterince yatırım yapmadık.
Yaptığımız şey, küresel olarak birçok mekanizmaya yatırım yapmak,
bu da diğer ülkelere salgınları durdurmalarına
yardımcı olmak için destek sağlayabilir.
Ancak her ülkenin kendi salgınlarını durdurmak için
elinden gelenin en iyisini yapabileceği bir dünya görmek istiyoruz.
[Gelecekte daha fazla ortaya çıkan salgın görecek miyiz?]
Bugün yedi milyardan fazla insan var.
Bu insanlar dünyaya geliyorlar,
daha fazla yemek istiyorlar,
bir dizi şey istiyorlar
ve birbirlerine daha yakın yaşıyorlar.
Aslında, insanların kentsel alanlarda yaşadığı bir kentsel dünyayız.
Aynı zamanda daha fazla hayvan yetiştiriyoruz
ve bu hayvanlar da insanlara yiyecek sağlıyor.
Gördüğümüz şey,
hayvan-insan ara yüzünün birbirine daha da yakınlaşması.
Bu yoğun hayvan tarımı
ve aynı gezegende birlikte yaşayan insan toplumlarındaki bu yoğun artış,
salgınların meydana gelebileceği
ve meydana geldiği bir eritme potasıdır.
Sonunda bu salgınlardan giderek daha fazla olacak.
Bu nedenle bugün ortaya çıkan bir enfeksiyon,
gelecekte ne olacağına dair bir uyarıdır.
Bu salgınları ortaya çıktıklarında anlayabildiğimizden
ve bunları kontrol etmek için gerekli bilgileri
hızla sağlayabildiğimizden emin olmak için
dünyadaki teknik işbirliğinin
birlikte çalıştığından emin olmalıyız.
[En kötüsünü geride mi bıraktık?]
Doğru bir şekilde tahmin edemem.
Söyleyebileceğim tek şey hepimizin
en kötü senaryoya hazır olması gerektiği.
Aynı zamanda,
bu salgının bir parçası olursanız kendinizi nasıl koruyabileceğinizi
ve başkalarını nasıl koruyabileceğinizi öğrenin.
[Daha fazla bilgi için: Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri
ve Dünya Sağlık Örgütü]