"Đừng quên chế độ độc tài của bức tường... cũng như tình yêu tự do làm nó sụp đổ..."
- Vô danh, Graffiti trên Bức tường Berlin
Sớm ngày 13 tháng 8 năm 1961
Các công nhân xây dựng Đông Đức được canh chừng bởi lính và cảnh sát
bắt đầu chia cắt những con phố và dựng hàng rào khắp thành phố Berlin
và khu vực xung quanh.
Đêm đó đánh dấu một trong những đường chia cắt bi thảm nhất lịch sử,
Bức tường Berlin
Việc xây dựng bức tường được tiếp tục trong thập kỷ kế tiếp
nó cắt qua những khu phố,
chia rẽ nhiều gia đình,
và chia cắt không chỉ nước Đức, mà cả thế giới.
Để hiểu tại sao xảy ra thời điểm này,
chúng ta phải quay về Chiến tranh Thế giới thứ hai
Mỹ, Anh và Pháp
tham gia thế chiến với Liên Xô chống lại phe Trục.
Sau khi họ đánh bại phát xít Đức,
mỗi quốc gia thắng trận chiếm một phần lãnh thổ quốc gia.
Việc chia cắt vốn chỉ là tạm thời
nhưng những cựu đồng minh lại xung đột với nhau
về tầm nhìn của họ cho châu Âu thời hậu chiến.
trong khi phương Tây ủng hộ kinh tế thị trường tự do ,
thì Liên Xô tìm cách cô lập mình cùng với các quốc gia cộng sản,
trong đó có cả nước Đức suy yếu.
Vì mối quan hệ giữa các nước xấu đi,
Cộng hòa liên bang Đức được thành lập ở phía Tây
trong khi Liên Xô thành lập Cộng hòa dân chủ Đức ở phía Đông.
Các nước theo Liên Xô hạn chế thương mại với phương Tây và các phong trào,
nên hình thành một đường biên giới vô hình mà vững chắc.
Nó còn được gọi là Bức màn sắt.
Ở thủ đô Berlin cũ của Đức, mọi thứ rất phức tạp.
Mặc dù cả thành phố nằm trong vùng lãnh thổ của Đông Đức,
các nước thỏa thuận quản lý chung thành phố sau chiến tranh
Mỹ, Anh và Pháp thành lập một vùng dân chủ
ở những quận phía Tây Berlin.
Trong khi người dân Đông Đức bị cấm rời khỏi đất nước,
ở Berlin việc này lại rất dễ dàng,
chỉ cần đi bộ, hoặc tàu điện, xe hơi hay xe bus
để đến phía Tây,
sau đó đi đến Tây Đức và xa hơn.
Biên giới mở này tạo nên một vấn đề với lãnh đạo Đông Đức.
Họ ra tuyên bố đại diện cho chế độ Cộng sản chống lại Hitler
và miêu tả Tây Đức là nơi tiếp nối của chủ nghĩa phát xít.
Trong khi Mỹ và đồng minh đổ tiền để tái xây dựng Tây Đức
thì Liên Xô lấy tài nguyên ở phía Đông xem như bồi thường chiến tranh,
làm cho nền kinh tế trở nên yếu kém
Cuộc sống của Đông Đức được trông coi cẩn trọng bởi bộ quốc phòng
cảnh sát bí mật nghe lén và theo dõi người dân
vì bất kỳ điểm khả nghi hay bất trung nào.
Trong khi phí Đông miễn phí chăm sóc sức khỏe và y tế,
thì phía Tây tăng trưởng về lương bổng
tiêu thụ hàng hóa nhiều hơn,
và đời sống cá nhân được tự do hơn.
Năm 1961, khoảng 3,5 triệu người, tức 20% người dân Đông Đức
đã rời đi, bao gồm cả những chuyên gia trẻ tuổi.
Để không bị tổn thất nhiều hơn,
Đông Đức quyết định đóng cửa biên giới, đó là lúc Bức tường Berlin hình thành.
Dài 43 kilomet xuyên qua Berlin
và hơn 112 kilomet xung quanh Đông Đức,
rào cản ban đầu gồm hàng rào và dây thép gai.
Một số người Berlin trốn bằng cách nhảy qua hàng rào
hoặc qua cửa sổ,
nhưng vì bức tường ngày càng mở rộng, việc này trở nên khó khăn hơn.
Năm 1965, rào cản dài 106 kilomet và cao 3,6 mét bằng bê tông được củng cố
chặn phía trên bằng ống nhẵn để ngăn việc leo qua.
Qua nhiều năm tiếp theo, bức tường được củng cố bởi dây thép gai,
chó bảo vệ,
và cả dây mìn,
cùng với 302 tháp canh và 20 hầm trú ẩn.
Một hàng rào song song rộng 100 mét được gọi là dải đất chết.
Ở đó, các tòa nhà bị phá hủy và đất được phủ cát
để tầm nhìn của hàng trăm lính canh được rõ hơn
để bắn bất kỳ ai cố vượt qua.
Dù vậy, theo thống kê, gần 5000 người đã bỏ trốn thành công khỏi Đông Đức
từ năm 1961 đến 1989.
Một số nhà ngoại giao hoặc vận động viên trốn khi đang ở nước ngoài,
nhưng những người khác là dân thường thì đào hầm,
bơi qua các kênh,
bay bằng khinh khí cầu,
hoặc thậm chí tông bức tường bằng xe tăng cướp được.
Tuy nhiên nguy cơ rất cao.
Hơn 138 người chết khi cố trốn thoát.
Vài lần người Tây Đức chứng kiến nhưng không thể giúp họ.
Bức tường ổn định kinh tế Đông Đức bằng cách ngăn chặn người lao động rời đi,
nhưng lại phá huỷ danh tiếng,
trở thành biểu tượng của sự đàn áp của Chủ nghĩa Cộng sản.
Như một phần hòa giải với miền Đông,
Hiệp ước cơ bản năm 1972 công nhận Đông Đức là một quốc gia
trong khi Tây Đức vẫn giữ hi vọng được thống nhất toàn vẹn.
Mặc dù phía Đông dần dần cho phép thăm gia đình,
nhưng họ vẫn cố ngăn cản mọi người thực hiện quyền lợi này
với quy trình hành chính khó khăn và chi phí cao.
Dù vậy, họ vẫn bị choáng với số đơn nộp.
Vào cuối năm 1980
Sự tự do hóa của các khối phía Đông
đã gây ra các cuộc biểu tình đòi tự do đi lại và dân chủ.
Chiều tối ngày 9 tháng 11 năm 1989,
Đông Đức cố gắng xoa dịu bằng cách cho việc cấp phép tự do đi lại dễ hơn.
Nhưng thông báo đó khiến hàng ngàn người Berlin
đến biên giới nơi bức tường,
và gây áp lực cho bảo vệ để mở cổng ngay lập tức.
Vui mừng vì dòng người đổ vào Tây Berlin
người dân hai bên nhảy múa trên nóc tường.
và những người khác phá hủy bức tường bằng tất cả những công cụ họ tìm được.
Mặc dù đội biên phòng lúc đầu cố gắng giữ trật tự,
nhưng có thể thấy những năm tháng chia cắt đã đến lúc chấm dứt.
Sau bốn thập kỷ, nước Đức hoàn toàn thống nhất vào năm 1990.
Và Liên Xô đã sụp đổ không lâu sau đó.
Ngày nay, một phần bức tường vẫn được giữ để nhắc nhở
rằng bất kỳ rào cản nào xây lên để ngăn cản tự do,
chúng ta đều có thể phá hủy nó.