Dikkat eksikliği yüzünden okulda zor zamanlarım oldu
ve bunu yaklaşık 30 yıldır yaşıyorum
bu yüzden biyolojiye, jeolojiye, fiziğe ve kimyaya odaklanamadım,
benim için oldukça zorlayıcıydı.
Dikkatimi cezbeden tek şey,
Dünya denen gezegendi.
Bu resimde gördüğünüz üzere, Dünya'nın çoğunluğu sudan oluşuyor.
Burası Pasifik Okyanusu.
Dünya'nın %70'i suyla kaplı.
"Hey, Dünya'yı tanıyorum, burada yaşıyorum" diyebilirsiniz.
Dünyayı tanımıyorsunuz.
Bu gezegeni tanımıyorsunuz
çünkü çoğunluğu ortalama 3 kilometre derinlikte.
Dışarı çıkıp Empire State Binası ve Chrysler Binasına baktığınızda,
okyanusun ortalama derinliği, bu binaların her birinin 15'i kadardır.
Bu suyun içinde ne olduğunun yaklaşık %5'ini keşfettik.
"Keşfettik," yani ilk kez gidip orada ne olduğunu gördük.
Bugün yapmak istediğim,
bu gezegen ve okyanuslar hakkında size bazı şeyler göstermek.
Sizi, sığ sulardan derin sulara götürmek istiyorum
ve umarım ki siz de benim gibi,
Dünya gezegenini keşfederken bağımlısı olacağınız bazı şeyler göreceksiniz.
Mercan adalarını bilirsiniz, çokça mercan adası görmüşsünüzdür,
şnorkelle yüzmek için sahile gidenler
mercan adalarının muhteşem yerler olduğunu bilir -- yaşam doludur,
büyük hayvanlar, küçük hayvanlar; bazıları güzeldir bazıları ise tehlikeli,
köpek balıkları, balinalar, bütün hepsi.
Onların insanlıktan korunması gerek.
Çok güzel yerler.
Fakat muhtemelen bilmediğiniz şey,
okyanusun çok derinliklerinde volkanik patlamaların olduğu.
Dünya'daki volkanların çoğu denizin dibinde --
bu oran %80'den fazla.
Ayrıca okyanusun derinlerinde şu sıralar yanan ateş var.
Tüm dünyada -- Pasifik, Atlantik ve Hint Okyanusunda durum bu.
Burada, okyanus tabanında kayalar sıvıya dönüşüyor.
Yani aslında okyanus tabanında dalgalar var.
Orada hiçbir şeyin yaşayamayacağını söyleyebilirsiniz
ama etraflıca bakınca orada bile;
Dünya'nın en derin ve en karanlık yerlerinde yaşam buluyoruz,
bu da bize, yaşamın var olmak istediğini anlatıyor.
Oldukça muhteşem bir şey.
Denizin dibine her gittiğimizde,
denizaltı ve robotlarla keşif yapıyoruz,
genellikle şaşırtıcı şeyler görüyoruz,
bu bazen ürkütücü, bazense devrim niteliğinde şeyler oluyor.
Şu su birikintisini görüyorsunuz.
Suyun etrafında küçük bir uçurum var
ve küçük bir kumsal var.
Daha çok yaklaşınca kumsalı daha iyi göreceksiniz,
aşağıdaki suyun dalgalarını göreceksiniz.
Bu suyun özel olmasının sebebi,
Meksika Körfezi'nin dibinde olması.
Bir denizaltının içinde oturuyorsunuz
ve pencerenizden denizin altındaki küçük gölete bakıyorsunuz.
Göletler, göller ve nehirler görüyoruz --
aslında, tam şurada, okyanusun dibinde
sol alttan sağ üste doğru akan bir nehir var.
Su aslında bu yoldan akıyor.
Bu durum bizi tamamen çıldırtıyor.
Bu kadar dipte bu nasıl olabilir?
Okyanusta daha çok olan suya bakıyorsunuz.
Ayrıca bu suda yaşayanlar sadece hayvanlar.
Yani okyanusun dibindesiniz.
Bu haritayı seviyorum çünkü okyanusun ortasında sıradağlar olduğunu gösteriyor.
Bu, Dünya'daki en büyük sıradağa okyanus ortası sırtı deniyor --
bu sıradağ 80 bin kilometre uzunluğunda ve ona ancak göz ucuyla bakabildik.
Güçlükle göz ucuyla baktık.
Vadiler, binlerce vadi buluyoruz;
hepsi de Büyük Kanyon'dan büyük, geniş ve derin.
Dediğim gibi, su altında göller, nehirler ve şelaleler bulduk.
Gezegendeki en büyük şelale,
okyanusun altında, İzlanda yakınlarında.
Bu keşfettiklerimizin hepsi sadece %5'lik bir oran.
Yani mesele gezegeni keşfetmek,
bunun için teknolojiye sahip olmalısınız.
Sadece teknoloji de değil
fakat Dave Gallo ya da tek bir kişinin keşfetmesi değil, bu bir ekip işi.
Yetenekli bir ekibe sahip olmalısınız.
Teknolojiye sahip olmalısınız.
Bu durumda, bunların karşılığı gemimiz Atlantis ve denizaltımız Alvin.
Bu denizaltının içinde -- Alvin denize indiriliyor --
orada üç kişi var.
Güverteye çıkarılıyorlar.
47 kişi daha var,
bu gemideki ekip çalışması herkesin iyi olduğundan emin oluyor.
Bu denizaltıdaki herkes şu an tek bir şey düşünüyor:
"Bir kez daha tuvalete gitse miydim?"
Çünkü 10 saat boyunca onun içindesiniz --
bu küçük alanda 10 saat.
Üç kişi birliktesiniz ve etrafınızda hiç kimse olmayacak.
Suya dalacaksınız ve suya çarpar çarpmaz, muhteşem olacak.
İçinize nüfuz eden hoş bir mavi renk var.
Gemilerin sesini artık duymazsınız,
bir deniz radarının ping sesini duyarsınız.
iPhone telefonunuz varsa orada deniz radarı bulabilirsiniz,
aynı ping aşağıya kadar ulaşıp yukarı geri döner.
Dalgıçlar, dışarıda sorun var mı diye denizaltını kontrol ederler,
sonra da "Devam et" derler,
siz de okyanusun dibine doğru gidersiniz ve bu muhteşem bir yolculuk.
İki buçuk saat boyunca dibe batarsınız
ve bunun iki saati zifiri karanlıktır.
Okyanusun dibinde, bu dünyanın içinde hiçbir şeyin yaşayamayacağını düşündük.
İncelediğimizde, muhteşem şeyler gördük.
Yol boyunca -- ortasu dediğimiz yerde --
okyanusun yüzeyinden dibine kadar yaşam bulduk.
Ne zaman durup baksak, yaşam gördük.
Size birkaç deniz anası göstereyim.
Kesinlikle dünyadaki en havalı canlılardan biri.
Şuna bakın, kollarını etrafında sallıyor.
Küçük bir ıstakoz gibi.
Diğer tüm hayvanlar gibi bunların da ağzı çengelli,
kolonyal hayvanlar.
Bazı hayvanlar ufacık, bazıları bu evreden daha uzun sürebilir.
Muhteşem hayvanlar.
Onları ağ ile yakalayamazsınız,
onlara kameramızla göz atmak zorundayız.
Her gittiğimizde, yeni türler görüyoruz.
Okyanus yaşam dolu.
Hal böyleyken, okyanusun en derin kısmına --
o sıradağlara gittiğimizde, kaplıca buluyoruz.
Şuna eminiz -- bu zehirli bir su olduğu için,
çok derin olduğu için,
elinizdeki boş bir fincanı parçalamanız gibi Titanik'i de parçalar.
Orada hiçbir yaşam belirtisi olmadığına emindik.
Onun yerine, tropik yağmur ormanındaki
çeşitlilik ve yoğunluktan daha çok yaşam buluyoruz.
Bu yüzden, bir defasında denizaltının penceresinden baktığımızda,
Dünya'daki yaşam hakkındaki düşüncelerimizi
kökten değiştiren bir şey keşfettik;
keşfettiğimiz şey, yaşamaya devam etmek için
daima güneş ışığına sahip olmak zorunda olmadığımız.
Deniz altında büyük hayvanlar da var, bazısı tanıdık geliyor.
Bu arkadaşa Dumbo deniyor, onu seviyorum, Dumbo muhteşem.
Bu arkadaş -- aman tanrım, bu görüntüden daha çok olsun isterdim.
Buna bakmak için bir keşif yapmaya çalışıyoruz
ve belki de bir yıl içinde sonuçlandıracağız.
İnternete girip göz atın derim.
Vampyroteuthis infernalis. Vampir kalamar.
İnanılmaz havalı.
Derin denizin karanlığında, parlak antenleri var,
size doğru onun gibi yaklaşırsam kollarımı karanlıkta açarım,
böylece burada tek gördüğünüz parlak küçük şeyler olur.
O sırada, size doğru yaklaşırım.
Kaçmak istediğinde,
göze benzeyen ve poposunda bulunan parlak kozalarını gösteriyor.
Poposunda parlak kozalar var. Ne kadar havalı.
Muhteşem bir hayvan.
(Gülüşmeler)
"Vampir" kalamar korunmak istediğinde,
bu siyah pelerinle tüm vücudunu örtüyor
ve tortop haline geliyor.
Acayip bir hayvan.
Bu gemi, "Hayallerin Gemisi" --
100 yıl önce Nisan'da, bu geminin New York'ta olması gerekiyordu.
Bu, Titanik gemisi.
Orada geçen sene bir keşfin yardımcı rehberiydim.
Bu gemi hakkında çok şey öğreniyoruz.
Titanik, biyoloji adına ilgi çekici bir yer
çünkü hayvanlar yaşamak için Titanik'e doğru ilerliyor.
Mikroplar Titanik'in gövdesini yiyorlar.
Burası, Jack'in dünyanın kralı olduğu Titanik'in pruvası.
Çok iyi gidiyoruz.
Bir gün Titanik'in sanalını yapıyor olacağımız beni heyecanlandırıyor,
yani evde oturup oyun kolu ve kulaklığınızla
Titanik'i kendi başınıza keşfedebilirsiniz.
Yapmak istediğimiz bu, böyle sanal dünyalar yaratmak,
yani dünyayı keşfeden Dave Gallo ya da başkası değil; keşfeden sizsiniz.
Kendiniz için keşfedin.
Sözün özü şu:
Okyanuslar keşfedilmemiş durumda
ve bunun ne kadar önemli olduğunu size söyleyemem
çünkü bizim için çok önemli.
Bu gezegende yedi milyar insan yaşıyor
ve hepimiz denizden etkileniyoruz
çünkü okyanuslar nefes aldığınız havaya,
içtiğiniz suya, yediğiniz yemeğe hakim.
Bunların tümü bir şekilde okyanusun hakimiyetinde
ve bu bile daha keşfetmemiş halimiz --
Yüzde 5.
Size vermek istediğim mesaj şu:
Bu yüzde 5'in içinde size biraz havalı bir şeyler gösterdim.
Çok daha fazla havalı şeyler var --
okyanusa her daldığımızda, deniz hakkında yeni şeyler öğreniyoruz.
Peki, geri kalan %95'lik oranda ne var?
Heyecan verici şeylere ulaştık mı yoksa dışarıda dahası var mı?
Okyanusun sürprizlerle dolu olduğunu söylemek için buradayım.
Marcel Proust'un sevdiğim bir sözü var:
"Gerçek keşif yolculuğu, pek de yeni manzaralar aramak değildir"
ki biz bunu yapıyoruz
"fakat o manzarayı yeni gözlerle görmektir."
Bugün umarım ki size bunları göstermem,
bu gezegene yeni gözlerle bakmanıza yardımcı olmuştur
ve sizden ilk kez bu konuda farklı düşünmenizi istiyorum.
Çok teşekkürler. Teşekkür ederim.
(Alkış)