Moritanya çayırlarında,
veremden muzdarip olan bir ceylan son nefesini veriyor.
Küçük bir gölün yakınına çöken ceset
suyu kirletmekle tehdit ediyor.
Ancak çölün temizlik ekibi için bu beden bir sorun değil: Bir ziyafet.
10 kilo ağırlığına ulaşabilen
ve neredeyse 3 metre kanatlara sahip
sarkık suratlı akbaba, cesedin tartışmasız kralı.
Bu kuşun güçlü gagası ve kuvvetli boynu
daha zayıf akbabaların kazabilmesi için
sert deri ve kas dokuyu kolayca deliyor.
Bu devasa rekabet, minik Mısır akbabası için fazla tehlikeli.
Yalnızca 180 santimetrelik kanat genişliği ile bu akbaba,
alçak basınç alanlarını kullanarak bazen saatlerce havada kalıp
Portekiz'deki yuvasından Afrika'ya göç etti.
Ama varışının üzerine, kendini hiyerarşinin neredeyse tabanında buldu.
Neyse ki boyuttan kaybettiğini zekasıyla telafi ediyor.
Biraz uzakta, kocaman ama kırılamaz yumurtalarla dolu
korumasız bir deve kuşu yuvası gözüne çarpıyor.
Büyük bir taş kullanarak, birini kırıp hak edilmiş bir yemek yiyor --
büyük kuşlar dağılınca dönüp dolaşıp ceylana tekrar gidecek.
Kargaşadan çok çok yükseklerde benekli akbabalar dolanıyor.
11.000 metreden yüksekte süzülen bu kuşlar
tüm diğer hayvanlardan daha yüksekte uçuyor.
Bu yükseklikten tek tek leşleri seçemezler.
Ama diğer akbabaların görüntüleri onları beslenmeye yönlendiriyor.
Tüysüz kafaları, inişle gerçekleşen
ani sıcaklık değişimini ayarlamalarına yardımcı olur --
ve çürüyen ceylana yumulurken temiz kalmalarını sağlar.
Leş, su kaynağını kirletmeden bayağı önce,
saatler içinde temizlenir.
Veremin, akbabalara bulaşma konusunda en ufak bir şansı yok.
Bu kuşlar, hayvan krallığındaki en düşük mide pH'ına sahip.
Bu da hastalanmadan, hastalıklı leşleri ve artıkları sindirmelerini sağlıyor.
Hatta dağları kendilerine mesken edinen sakallı akbaba gibi türlerin
midesi o kadar asidiktir ki
çoğu kemiği yalnızca 24 saatte sindirebilirler.
Bu adaptasyon, küçük akbabaların beslenmelerini dışkı ile desteklemesini,
büyük akbabaların ise 3 gün beklemiş hastalıklı etleri tüketebilmesini sağlar.
Asidik mideleri onları diğer yaşayan hayvanlardan da korur.
İğrenç kokan kusmukları çoğu yırtıcıyı kaçırır.
Bu çelikten mideler; kolera, şarbon ve kuduz patojenlerini
Afrika ekosisteminden kaldırmakta kilit konumdadırlar.
Ancak akbabalar, ne kadar doğal atıkları kolayca sindirebilseler de
insan yapımı kimyasallar ayrı bir konu.
Hindistan'da sığır tedavisinde yaygın bir ilaç olan diklofenak
akbabalar için ölümcüldür
ve yerel dini inançlar sığır eti yemeyi yasakladığı için
leşçil hayvanlar sık sık sığır leşleri tüketir.
1990'lardan beri,
elektrik direkleri ve yaşam alanı kaybıyla beraber bu ilaç
bölgenin akbaba popülasyonundaki %95 düşüşe katkıda bulundu.
Yakın Afrika'da kaçak avcılar, kuşların yetkililere yerlerini belli etmemesi için
kasten leşleri zehirliyor.
Zehirli bir leş 500'den fazla akbabanın sonu olabilir.
Günümüzde, tüm akbaba türlerinin %50'sinden fazlası tehlikede.
Akbabaların neslinin tükendiği bölgelerde
cesetlerin yok olması üç kat zaman alıyor.
Bu cesetler içme sularını kirletirken
vahşi köpekler ve fareler, hastalıkları insan topluluklarına taşıyor.
Asya ve Afrika Akbaba Krizi, Hindistan'da yılda yaklaşık 20.000 insanı öldüren
bir kuduz salgınına yol açtı.
Neyse ki bazı topluluklar akbabaların ne kadar önemli olduğunu çoktan anladı.
Çevreciler, diklofenak gibi ilaçları başarıyla yasaklatırken
araştırmacılar, çiftleşme programlarıyla
akbaba popülasyonlarını canlandırmak üzerinde çalışıyor.
Hatta bazı bölgeler, çiftçilerin ilaçsız çiftlik hayvanı sağladığı
akbaba restoranları açtılar.
Biraz yardım ile, akbabalar görevlerini yerine getirmeyi sürdürecek.
Gezegenimizin sağlığını koruyup ölüm ve çürümeyi hayata dönüştürecek.