{hyrje:muzikë e temës}
>>DR.STEVEN ZUCKER:Jemi në muzeun e Luvrit
dhe po e shikojmë veprën e Delacroix "Liria duke Udhëhequr Njerëzit".
Kjo është një ndër pikturat më të rëndësishme historike
në këtë koleksion.
>>DR.BETH HARRIS:Dhe është e rëndësishme të kujtojmë
mendoj,sa radikale ishte kjo pikturë.
Politikat revolucionare republikane e saj ishte e dukshme.
Mendoj,pak,ndoshta e humbur sot.
Piktura tregon revolucionin e 1830-ës
në rrugët e Parisit.
Dhe ajo që shohim është një barrikadë,
e cila ishte bllokadë e improvizuar.
>>ZUCKER:Dhe të kujtojmë se Parisi në këtë kohë
ishte në të vërtetë qytet mesjetar.
Dhe kështu rrugët ishin të ngushta,
dhe ishin të pështjellura,
kështu ishte e lehtë të bllokojnë jashtë trupat franceze.
Dhe ato ishin të bëra prej orendive.
Ato ishin të bëra prej vagonëve.
Ato ishin të bëra vecanërisht prej gur kalldrëmi.
Dhe mund të shihni gurët e kalldrëmit
poshtë shumë qartë.
>>HARRIS:Nëpër ato gurë
ec një figurë të cilën një nuk do mundej
në të vërtetë ta shihte në rrugët e Parisit.
Kështu e dimë këtë përzierje të realës dhe jo realës,
sepse kemi këtë figurë alegorike të vetë Lirisë,
duke e mbajtur flamurin tringjyrësh francez e cila përfaqëson
barazinë,vëllazërinë,dhe lirinë-
vlerat e revolucionit.
>>ZUCKER:Kështu në Shtetet e Bashkuara
ne mund ta njohim këtë figurë si Statujën e Lirisë,
jo një njeri i vecantë,por në fakt
mishërim ose personifikim të një ideje,
idesë së lirisë.
>>HARRIS:Eshtë e rëndësishme të kujtojmë këtu
ajo që kishte ndodhur ishte që monarkia
ishte kthyer në Francë dhe kjo ishte
politikisht shumë shtypëse.
Dhe revolucioni ne Korrik të 1830-ës e cila ishte kundër
e rikthej Mbretin Charles të Dhjetë
dhe sjelli në fuqi monarki kushtetuese.
Me sa duket,një mbret i cili do jetë më i afërt
me nevojat e shoqërisë së mesme.
>>ZUCKER:Kështu atje ishin tre ditë ..
përtej protestave,të nje lufte të hapur
në rrugët e Parisit.
Charles i Dhjetë në fakt ikën nga Franca.
Dhe kushëriri i tij Louis Philippe është vendosur në fron.
Dhe Delacroix po e sheh këtë nga dritarja e tij.
>>HARRIS:Dhe dhuna është me të vërtetë frikësuese.
Kemi në prapavijë pjesëmarrës të vdekur
në të dyja anët e kësaj lufte.
>>ZUCKER:Figura në të majtë ishtë me të vërtetë brutale.
Nëse shikoni afër,duket qartë që ai është në këmishë të natës.
Dhe një nga praktikat shtypëse të
qeverisë ishte që të shkonte pas kundërshtuesve
në shtëpitë e tyre,ti rrihte ata deri në vdekje,
dhe ti zvarritë ata nëpër rrugët e Parisit dhe si kujtim:"Mos e bëni këtë".
Ja ku është e famshja e Daumier:"Rue Transnonain"
e cila tregon se një familje është vrarë
në dhomat e tyre.
>>HARRIS:Dhe në të dhjathtë,
një anëtar i anës së forcave të mbretit
I cili është i vdekur ose i lënduar në prapavijë.
>>ZUCKER:Dhe kjo është e rëndësishme sepse
mendoj që është një kujtues se
edhe trupat mbretërore mund të mposhten.
>>HARRIS:Liria sulmon përpara.
Ajo është jashtëzakonisht e fuqishme.
Më e rëndësishmja,Delacroix po i jep asaj
një lloj realizmi.
Kjo ishte shumë e rëndësishme,mendoj,në kushtet
e këtij mesazhi.
Mendoj se në qoftëse kjo figurë do ishte
një figurë e vjetër Greke,
ne do të kishim humbur pak nga fuqia e këtij imazhi.
E shohim atë në profilë,me ndricim të zymtë,
me një lloj ndricimi CARAVAGGIO-eske.
Krahu i saj përpara duke e mbajtur flamurin,krahu i tjetër duke mbajtur
bajonetën,në barrikadë.
Një figurë që i udhëheq njerëzit me idenë e lirisë.
>>ZUCKER:E kuptoj cfarë po thoni.
Por gjithashtu nuk pajtohem.
Sepse mendoj se Delacroix nuk e shikon
këtë figurë me gjithë ato atribute shumë njerëzore
për të cilat po flasim.
E gjithë ai kuptim i ushëheqjes dhe i të gjithave
fuqive alegorike që ajo përfaqëson.
Por në të njëjtën kohë,mendoj që Delacroix
është në fakt duke vizatuar me dashje në mënyrën e traditave të vjetra.
Profili perfekt,e cila është mënyra më fisnike
e përfaqësimit të fytyrës duke u bazuar në botën klasike
e cila na kujton monedhën romake,si shembull.
>>HARRIS:Pra nuk është sikur Delacroix po e shikon
këtë nga dritarja e tij.
Dhe kjo nuk është vetëm për shkak të
fugurës alegorike të Lirisë.
Figurat janë të kompozuara me kujdes në formë të një piramide.
Dhe Delacroix ka përfshirë me qëllim tipe
të ndryshme të figurave
Duke e treguar shtrirjen e njerëzve të cilët morrën pjesë
në revolucionin e 1830-ës.
>>ZUCKER:Kështu nuk ke vetëm njeriun i cili ka vënë një kapelë të lartë,
anëtar i borgjezëve,të shoqërisë së mesme,
por afër tij është një zejtar-punëtor-
në mëngët e bluzës,
i cili me sa duket nuk mund të përballojë atë pushkë të mirë.
Por ata janë së bashku duke kundërshtuar monarkinë.
>>HARRIS:Dhe kështu atje ishte një
mesazh politik i vërtetë i fuqisë së njerëzve
të përmbys një qeveri.
Dhe qeveria e Louis Philippe i cili erdhi
në pushtet e bleu këtë pikturë,
por më vonë ky mesazh fiiloi të ndihej
pak i mundimshëm.
>>ZUCKER:Paksi shumë radikale.
>>HARRIS:Paksi shumë radikale.Në fakt,qeveria e Louis Philippe,
edhe pse monarki kushtetuese,ende vetëm një pjesë e vogël
e francezëve ishin të lirë të votonin.
Po flasim për një qeveri e cila ishte ende
favorizuese vetëm e interesave të elitës së vërtetë.
Dhe kështu fuqia e njerëzve që e shohim në këtë pikturë
u bë e rrezikshme,dhe piktura u largua
dhe nuk u ekspozua deri në revolucionin e 1848-ës.
>>ZUCKER:Le të shikojmë, për shembull,në anën e dhjathtë të pikturës
dhe mund të vëreni dy kullat e Notre Dame
duke u ngritur mbi tymin e betejës.
Dhe nëse shikoni me kujdes mund të vëreni tringjyrat
në simbolin e monarkisë.
Dhe kështu kjo ishte një imazh shumë radikal.
>>HARRIS:Liria po lëviz në drejtim të hapësirës tonë
duke drejtuar njerëzit përpara.
Mund ta kuptoni se pse kjo pikturë përfundoi
para së gjithash në ruajtje.
{fundi:muzikë}