Son videoda bir fakt gördük ki,
Yuan ilə dollar arasındakı valyuta və ya
məzənnə 10-dan 1-ə qədər dəyişir.
Bu məzənnə ilə Çin, ABŞ-a Çinə
göndəriləndən, dollarla və ya Yuanla
ölçülən daha çox mal göndərdi.
Buna görə valyutalarda
bir tarazlığın olmadığını gördük.
Yuan bahalaşdı və ya dollar ucuzlaşdı,
nəticədə Çin malları o qədər
bahalaşdı ki, ABŞ tələbi azaldı və ABŞ malları
kifayət qədər ucuzlaşdı,
Çində daha çox tələb oldu ticarət
həqiqətən sabitləşdi. Hamı balanslı
ticarət etmək istəsə yaxşıdır, amma Çin
hökuməti bunu istəməsə nə edər. Inkişaf
etməliyik dedilər, ABŞ onsuz da inkişaf
edib, sənaye bazası istəyirik, mallarımızı
sata biləcəyimiz bazar istəyirik. ABŞ-a
onlardan idxal etdiyimizdən daha çox
məhsul ixrac etmək
istəyirik. İxracat rəhbərliyindəki
böyüməni istəyirik. Beləliklə, gördükləri
dinamikanı, valyutanı, Yuanın
bahalaşmasını sevmirlər. Deyək ki, Çin
hökuməti - bir az da yüksəltməmək üçün
Çin hökuməti məzənnəni sabit saxlamaq
istəyir, mən oradan kənaram, dollar başına
10 CNY-də. Vəziyyətin əbədi davam
etməsini istədikləri üçün, Çinin ABŞ
gəmilərindən daha çox ABŞ-a göndərilməsini
və ya bəlkə daha çoxunun Çinin ABŞ-a daha
çox göndərilməsini davam etdirmələrini
istəyirlər. Öz bazasını qurmaq üçün Çinə
gəmilər göndərir.
Düşünürəm ki, ABŞ-ın sənaye bazasının
tükəndiyinə dair daha pis baxış budur.
Daha ucuz şeylər istehsal etməyə davam
edirlər, ABŞ istehsalçıları
rəqabət edə bilməzlər.
Bu barədə daha çox videoda danışacağıq,
100% bir tərəfli olduğu aydın deyil.
Əslində, ABŞ-ın da bunda bəzi faydaları
var, bunu müzakirə edəcəyik. Bir az
daha mürəkkəbdir. Bunu necə
edə bilərlər? Deyək ki,
Çin hökuməti bu həqiqəti istəyir, onlar
bunun dondurulmasını istəyirlər. Ticarətin
tarazlıqda olmasını istəmirlər. Bunun
dəyişməməsi üçün valyuta bazarlarına necə
müdaxilə edə
bilərlər? Çünki dediyimiz kimi çox Çin
malı alınırsa, Yuana daha çox tələb olur,
Yuana dəyər verilməli, dollar düşməlidir.
İkisini necə əldə
edirsən? Tortunuzu necə yeyirsiniz?
Yuanın mülahizəsi olmadan Çinə qayıtdıqdan
daha çox ABŞ-a mal göndərilməsini necə
təmin edirsiniz? Yolu Çin hökumətindən,
bəlkə də xüsusilə Çin Mərkəzi Bankdan
danışmaqdır. Çin hökumətinin hissəsi olan
Çin Mərkəzi Bankı, 'yuanınızı
ucuzlaşdırmaq üçün pul yazdıracağıq. İcazə
verin Çin Mərkəzi
Bankını çəkim. Yeni rənglə
edim. Etdikləri şeylər
sadəcə pul yazdırmaqdır. Bu balanssızlığı
yaşadığımız son iki videoda
ümumiləşdirdiyim bir ssenari var idi.
1000 CNY tələb var idi, ancaq 500 CNY
tədarük var idi. Belə ki,edə bilərləcəkləri
şey onu bərabərləşdirməkdir.
Yalnız 500 CNY çap edə və sonra dollara
çevirməyə çalışa bilərlər.
Bəs nə oldu?
İndi birdən təxminən 1000 CNY-yə
çevirmək istəyən 100 dollar var və ya bu
məzənnənin sabit olması ehtimal olunur.
1000 CNY tələb var. Çin Mərkəz Bankının
daxil olmamışdan əvvəl yalnız 500 CNY
mənbəyi var idi.
Amma indi Çin Mərkəz Bankı deyir ki, 1000
CNY-ə tələb var, tədarükdə yalnız 500 CNY var,
başqa 500 CNY istehsal edəcəyik.
Hərfi mənada çap edə bilərik, sonra
yazdıqlarını dollara çevirirlər.
Yəni, onda indi tələb, təklif tarazlığına
sahibsiniz. Burada $ 1000, 500 CNY,
çevrilmək istəyən $ 50 sonra çevirmək
istədiyiniz $ 100-a sahibsiniz. Yəni, bunu
etsəydilər, valyuta dəyişməzdi. Məzənnə
dəyişəcəkdi. İki valyutanın tələbi,
təklifi bərabər olacaqdır. İndi işə
yarayacaq və açığı bir müddətdir etdikləri
budur. Ancaq burada bir növ hilə var.
Bunu etdikləri müddət ərzində nə baş
verir? Daha çox ABŞ-a göndərməyə davam
edərlərsə, ABŞ Çinə göndərir. Uşaqlar
Yuan çap etməyə, Çin valyutasını ucuz
tutmaqçün həmin Yuanla dollar almağa
davam edirlər. Yəni, onlar dollara qənaət
etməyə davam edəcəklər. Ancaq yuan çap
etməyə sonra isə dollar qənaət etməyə
davam edirlər. Bunu bura çəkməyə icazə
verin,Çin Mərkəzi Bankı isə çoxlu sayda dollar
toplamağa başlayır. İstədikləri qədər
yuan çıxara bilərlər, o yuanı dollara
çevirirlər, sonra uşaqlar daha çox dollar
toplamağa başlayırlar. Bu ticarət
balanssızlığının baş verməsini nə qədər
çox olmasını istəsələr, bir o qədər çox
dollar qənaət etməli olacaqlar.
Yəni, buna davam etməyi dayandıra
bilməzlər.
Ticarət balansını olduğu kimi saxlamaq
üçün davam
etməlidirlər. Növbəti videoda dollarlarla
əslində nə etməli olduqları,
çünki əslində pulu nağd saxlamırlar,
onlarla nə edəcəklərini, sonra ABŞ
iqtisadiyyatına necə təsir edə
biləcəyini danışacam. Bunu təkbaşına necə
düzəldəcəyimiz barədə danışa bilərik,
amma ssenarinin bir dəfə başladıqdan
sonra rahatlamaq
çətin olduğunu anlayacağıq.