Sarah Parcak: 100 yıl önce, arkeoloji zenginler içindi,
50 sene önce ise erkekler için.
Ama bunu dünyaya yayıyoruz.
Tüm dünyada bilinmeyen milyonlarca arkeolojik alanı keşfedebilmeyi diliyorum.
21. yüzyıla ait geniş çaplı bir araştırmacı ordusu yaratarak
dünyanın gizli mirasını bulacağız ve koruyacağız.
Peki, bunu nasıl yapacağız?
[TED ortaklığında Great Big Story]
Anlatıcı: Dünyayı değiştirmek için büyük bir fikirleri vardı.
Ama yalnız yapamadılar.
(Üst üste binen sesler) Benim dileğim... Benim dileğim, diliyorum ki;
İşte benim dileğim.
[Meşale taşıyıcılar]
[Hareket halindeki fikirler]
SP: Ben bir arkeoloğum
ve antik alanları saptamak için uydudan alınan görüntüleri kullanmada uzmanım.
Havalı ismi ise uzay arkeolojisi.
Tabii ki bir şeyin ne kadar kalın olduğunu saptamak istersiniz,
ki bunu uzaydan ölçemezsiniz, ister toprak olsun ister kar olsun.
Bir ödül kazandığımda bu oldukça çılgın dileği sunmak zorundaydım.
Arkeolojiye özgü durumu dünyaya sunmak zorundaydım.
Ne önemi var, ne olmuş yani?
Gerçek şu ki, biz bilim insanlarından yeterince yok,
araştırmacı olmaları için daha fazla insana fırsat vermeliyiz.
GlobalXplorer, uydu görüntülerine bakarak
dünyadaki her insana antik alanları saptamaları için yardımcı olan
online bir kitle kaynak platformu.
Bu fikre göre dünyadaki herkes bilime bir katkıda bulunabilir.
Herkes olabilir.
(Müzik)
Doris Jones: Ben Doris Jones, 90 yaşındayım,
iki kedim hariç yalnız yaşıyorum
ve bir şey yapmaya ihtiyacım var.
Oyunlar oynuyorum, sudokuyu seviyorum
ve Cuma günleri arkadaşlarımla birlikte mahjong oynuyorum.
(Müzik)
Ben bir koltuk arkeoloğum.
Neden çalışmak istemiyorsun? Aşağı.
Aşağı, hadi çalışalım.
SP: Doris en çok katkıda bulunan kişilerden biri;
o bir uzay arkeoloğu.
Binlerce ama binlerce döşemeye baktı.
Onun gibi insanlar GlobalXplorer için bir lütuf.
DJ: Şu anda, bir döşemeye bakıyorum da,
pekala, bir duvarı var, muhtemelen hayvanlar için.
Ama birtakım yol ve patika gibi görünen şeyler var.
Diğerine geçeceğim.
SP: Tek yapmanız gereken bir resme dikkatlice bakmanız
ve orada potansiyel olarak yeni bir alan olup olamayacağına bakmanız.
Doris'in tutkusu ve enerjisi var,
keşfe olan bir heyecanı var.
Anlamlı bir şekilde gerçekten katkıda bulunabiliyor.
(Skype sinyal sesi)
SP: Doris!
DJ: Merhaba.
SP: Şu anda gerçekten de ağlıyorum çünkü o kadar duygulandım ki.
DJ: Teşekkür ederim.
SP: Seni görüp "Teşekkür ederim" demeliydim.
DJ: Gerçekten de yaptığın şeyi takdir ediyorum
ve programdan da gerçekten zevk alıyorum.
SP: Arkeoloji, paleontoloji ve bilime olan tutkun ne zaman başladı?
DJ: 1950'lerde eşim ve ben arka bahçemizde bahçeyi kazıyorduk.
Sonbaharın sonlarıydı ve sonraki bahar için hazırlık yapıyorduk
ve yerde garip görünümlü beyaz bir kaya gördüm.
Aldım ve eşim de "Bir bakayım" dedi.
Ona gösterdim ve o da "Bunun ne olduğunu biliyor musun?" dedi.
Ona bilmediğimi söyledim.
"Bu bir fosil" dedi.
Dereye gittik ve fosil aramaya başladık.
O andan itibaren geri dönüş yoktu.
SB: Bu harika.
DJ: Yıllar boyunca biriktirdim.
Tüm o yıllardan sonra tabii ki tüm bu anıları biriktirdim.
Ama şöyle bir şey var:
Mesele fosil aramak değil, tecrübe etmek,
sadece öğreniyor, yaşıyor ve zevk alıyorsunuz.
Bence eğlence araştırmada.
Şöyle oluyor:
Tıpkı bir gökkuşağı gibi --
gökkuşağının sonunda altın bir çömlek var.
GlobalXplorer, adeta benim gökkuşağım.
Bu yaşımda bile
kayıp medeniyetleri aramaya devam edebiliyorum.
SP: Senin keşiflerin sonucunda gerçekleşen
bazı harika şeyleri sana söylemek istiyorum.
Biz artık senin gibi insanların bulduğu binlerce şeyi alıp
onları Peru'da çalışan arkeologlarla paylaşmaya başladık.
Onlar, bu topluluğun bulduğu şeyleri doğrulamaya başladılar.
Diğer bir ifadeyle, platform işe yarıyor.
Sonuç olarak bu teknoloji, tarihimizi tekrardan yazmamızda bize yardımcı oluyor.
DJ: Tarihimizi bilmemiz gerekiyor.
Hepimiz tek bir insanız.
Bu, hepimizin tarihi, hepimiz bu küçük kir topundayız.
SP: Geriye kalan keşfedilecek şeylere bakarsak
derinlere zar zor inebildiğimize inanıyorum.
Anlatılan en harika hikaye ise
ortak insan yolculuğunun hikâyesi.
Ancak yazabilmemizin tek yolu
birlikte yapmamız.
[GlobalXplorer.org'da bir GlobalXplorer olun]