Hiện nay có rất nhiều sự phấn khích
xung quanh các vắc-xin có tốc độ kỷ lục
cho COVID-19,
một trong số đó đã bắt đầu phân phối
ở các nơi trên thế giới.
Nhưng vì đây là vắc xin mRNA
một công nghệ còn khá mới mẻ
chưa được sự dụng rộng rãi trước đây,
Chúng tôi muốn giải thích cách chúng hoạt động
và điều gì sẽ diễn ra với cơ thể bạn
từ khoảnh khắc kim tiêm chạm vào da bạn.
Giống như những vắc xin mà chúng ta từng thấy
những vắc xin này sẽ được tiêm vào bắp tay trên
Nhưng không giống những loại vắc xin điển hình khác
làm bất hoạt hay suy yếu cấu trúc của vi rút
Những vắc xin này sẽ phóng ra vật chất di truyền gọi là mRNA (RNA thông tin)
Vậy chính xác RNA thông tin làm gì?
Trong một tế bào bình thường của cơ thể có DNA trong nhân tế bào
và DNA này lưu trữ toàn bộ thông tin và chỉ dẫn
quan trọng để tế bào và cơ thể hoạt động
và sau cùng, những đặc điểm chỉ riêng ở bạn.
Hệ thống bên trong tế bào đọc toàn bộ dữ liệu của DNA
và chuyển hóa chúng sang mRNA
mRNA sẽ rời nhân và tiến vào tế bào chất.
Từ đây các Ribosome trong tế bào đọc RNA
dựa vào từng mã cụ thể mà hình thành nên chuỗi amino axit
Tự cuộn gập lại để hình thành protein
giữ cho cơ thể sống và hoạt động.
Đây được gọi là quá trình phiên mã.
Trong thực tế, quá trình này
là quá trình đầu tiên vi rút lợi dụng.
Chúng tiêm thông tin di truyền vào cơ thể bạn
và hệ thống trong tế bào tự động đọc chuỗi thông tin đó
và xây nên những protein giúp hình thành nhiều vi rút hơn.
Trở về với mũi tiêm
mRNA được tiêm vào cơ thể bạn nhờ vắc xin
cũng mang trong nó chỉ dẫn di truyền.
Nhưng trong trường hợp này chỉ là một phần nhỏ mã của vi rút
thay vì toàn bộ.
Bạn có thể thấy SARS-CoV-2 trông như thế này
với mũi gai trên mình
Và gai protein thực chất vô hại này
là những gì mà mRNA mã hóa.
mRNA tìm cách xâm nhập vào tế bào chất của cơ thể
nơi mà ribosom đọc thông tin và bắt đầu tiến hành tạo ra gai protein
Một khi protein được tạo ra
Nó tiến tới màng tế bào
và tế bào của bạn bị phá vỡ
và phá hủy hướng dẫn mRNA
Vậy việc có một mảnh nhỏ của gai vi rút có tác dụng gì?
Nó cung cấp cho cơ thể bạn
hay cụ thể hơn, hệ thống miễn dịch
một bản xem trước của vi rút mà không gây ra bệnh.
Bỗng nhiên kháng thể của bạn sẽ nhận ra
nó không thuộc về nơi này-
sẽ là hồi chuông cảnh báo cho hệ thống miễn dịch
để nhận ra và chuẩn bị cơ thể trước vi rút thật sự
mà không cần phải tiếp xúc thực tế với con vi rút
Về bản chất hệ thống miễn dịch sẽ có lợi thế mở đầu
bằng cách tạo ra kháng thể mạnh
có thể vô hiệu hóa và giết vi rút thật.
Và bộ nhớ của kháng thể sẽ được lưu trong tế bào B.
Vì thế nếu bạn bị nhiễm vi rút SARS-CoV-2
thì cơ thể bạn đã đi trước một bước.
Đây được gọi là phản ứng thích nghi của hệ miễn dịch.
Vì cơ thể bạn đã tiếp xúc với những gai protein trước đó
nên có thể biết điều gì phải làm.
Thực chất, những vắc xin mRNA
cho phép cơ thể tự bảo vệ khỏi sự lây nhiễm trong tương lai
mà không cần phải chịu rủi ro
hậu quả của bệnh dịch COVID-19.
Vậy thì tại sao vắc xin mRNA không được sự dụng trước đây?
Trong khi chúng khá mới mẻ
nhưng thực tế các nhà nghiên cứu đã không ngừng thí nghiệm chúng trong hàng thế kỉ
Trong quá khứ, chúng không được ổn định
Enzim trong cơ thể sẽ nhanh chóng phá hủy mRNA
nên mRNA cần có được vỏ bọc tốt.
Những vắc xin mRNA được trưng bày hôm nay
đã được bọc trong các hạt phân tử nano lipid
để bảo vệ mRNA không bị phân hủy.
Vì chúng bất ổn hơn các loại vắc xin khác
nên cần được giữ lạnh.
Ví dụ, vắc xin Pfizer cần bảo quản ở nhiệt độ -70º C
và ở nhiệt độ của tủ lạnh thông thường, chúng chỉ tồn tại khoảng 5 ngày.
Và dĩ nhiên, dịch bệnh toàn cầu
đã nâng số quỹ và tài nguyên
đầu tư cho những loại vắc xin này
góp phần tăng tốc tiến trình phát triển của vắc xin.
Điều làm những vắc xin này hấp dẫn so với những loại khác
ở chỗ chúng có thể được tạo ra trong phòng thí nghiệm với vật liệu có sẵn
và nhanh hơn những loại vắc xin khác nhiều.
Thay vì phát triển vi rút kháng nhiễm
rồi tiêm chúng vào cơ thể
thì những vắc xin mRNA này có thể vượt qua nhiều trở ngại
bằng cách sử dụng cơ thể một cách thông minh.
Và chi phí khá tiết kiệm khi tạo ra phân tử mRNA
hơn là nguyên bản phân tử protein
và còn có thể mở rộng qui mô
điều mà vô cùng hữu ích trong bối cảnh đại dịch
đang chờ một vắc xin.
Vậy thì nó có an toàn không?
Bởi đây là công nghệ còn khá mới mẻ
chúng ta có lo lắng không?
Đó là những gì giai đoạn thử nghiệm ban đầu trăn trở
không đơn thuần kiểm tra nó có hoạt động và tăng cường miễn dịch hay không
mà còn phải giảm tác dụng phụ xuống mức tối đa.
Giờ đây, khoảng 70 000 người đã được tiêm chủng
mà không hề có hệ lụy nghiêm trọng nào
Đã có báo trước rằng toàn bộ nghiên cứu chưa được xuất bản
khi đang quay video này.
Nhưng quan trọng hơn phải nhớ rằng dù vắc xin an toàn
cũng không đồng nghĩ với việc không mang lại cảm giác đau nhức nào.
Một số người đã tiêm chủng báo về cơ đau nhức
và hiên tại thì cần phải tiêm 2 mũi để đảm bảo độ hiệu quả.
Tôi đã thấy sự tương đồng lớn bởi giáo sư Shane Crotty,
người đang nghiên cứu vắc xin
và ngài nói rằng
"Không khác so với việc đi tập gym và luyện tập
và đau cơ
một chút đau đớn là tín hiệu tích cực rằng điều tốt đẹp đang diễn ra.
Đôi lúc cần phải rèn lấy khả năng miễn nhiễm
giống như việc bạn rất muốn một cánh tay cơ bắp vậy."
Chúng tôi biết bạn đã luôn thắc mắc rất nhiều về những vắc xin này.
Chúng tôi cũng có câu hỏi cho riêng mình
Vì vậy hi vọng với bạn những thông tin này hữu ích, ngắn gọn
và mang tính giáo dục.
Bởi vì đây là những điều giúp mọi thứ bớt mơ hồ và đáng sợ
trong thời gian ngắn.
Cảm ơn vì đã theo dõi
Nếu bạn muốn biết thêm thông tin về những vắc xin này, những bản thu của chúng tôi có ở trên Youtube.
Các bạn có thể thử xem.
Chúng tôi có vài tập về vắc xin.
Thực ra chúng tôi tám chuyện về vắc xin
Vâng
Bạn sẽ thích ăn rau muống và đàm đạo về vắc xin.
Và hãy chắc chắn bạn đã thích video, đăng kí
và hẹn gặp bạn lần tới với nhiều thông tin khoa học hơn.
Tạm biệt.